Το χωριό που πήρε πίσω το όνομά του

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

«Όλοι ξέρουν τα Τσερίτσανα και κανείς τα Πλατάνια»… Αυτό υποστήριζαν επί δεκαετίες οι κάτοικοι των Τσεριτσάνων, ενός ορεινού χωριού του Δήμου Δωδώνης, όταν ζητούσαν επίμονα να επιστρέψει η παλιά ονομασία του χωριού τους.

Και τα κατάφεραν. Το 2020, το χωριό ξανάγινε «Τσερίτσανα».

Ήταν το 1954, όταν το υπουργείο Εσωτερικών αποφάσισε να δώσει το όνομα «Πλατάνια» στα Τσερίτσανα, στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να σβήσει από τον χάρτη των τοπωνυμίων και τα τελευταία «ξένα και βάρβαρα» ονόματα.

Οι κάτοικοι δεν αποδέχτηκε ποτέ τη μετονομασία αυτή. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας ξεκίνησαν τις προσπάθειες για να επιστρέψουν τα «Τσερίτσανα».

Το πρώτο αίτημα μετονομασίας έγινε το 1969. Κι ακολούθησαν κι άλλα. Μία από αυτές τις φορές, το 1986, το Συμβούλιο Τοπωνυμιών είχε κάνει αποδεκτό το αίτημα, αλλά η οριστική απόφαση δεν εκδόθηκε ποτέ.

Το χωριό τα κατάφερε τελικά το 2020, με τον Δήμο Δωδώνης να ετοιμάζει έναν πλήρη φάκελο προς το υπουργείο Εσωτερικών. Ο εν λόγω φάκελος περιείχε τα πάντα: από την ιστορικότητα του τόπου και από την παρουσία των Τσεριτσάνων στο έπος του Σουλίου, στους απελευθερωτικούς αγώνες των Ιωαννίνων, στην Κατοχή, στη λαϊκή παράδοση και στη σύγχρονη εποχή. Στη λαϊκή παράδοση, εξέχοντα ρόλο κατέχει το τραγούδι «Στη βρύση στα Τσερίτσανα».

Όσο για τους απελευθερωτικούς αγώνες του 1913, οι γυναίκες των Τσεριτσάνων, οι «Άντρισσες γυναίκες» όπως αποκαλούνται, ήταν αυτές που υποστήριξαν τον Ουλαμό Πυροβολικού του Τόμαρου, κουβαλώντας κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, εξαρτήματα των πυροβόλων όπλων και κανονιών, πυρομαχικά, ρουχισμό και τρόφιμα για τους στρατιώτες, στα λεγόμενα «δυο βουνά» της Ολύτσικας, ώστε να χτυπηθούν από εκεί επιτυχώς, οι τουρκικές οχυρές θέσεις.

Τι σημαίνει όμως «Τσερίτσανα»; Η πιο διαδεδομένη εκδοχή, είναι αυτή που θέλει το τοπωνύμιο να προέρχεται από σλάβικη λέξη η οποία σημαίνει «βαλανιδιά».