![[300,399] Ψιχάλες](https://openweathermap.org/img/wn/02d@2x.png)
Το Τζαμί Καλούτσιανης που ανεγέρθηκε το 1730-1740 από τον Μεχμέτ Μπέη, «επιστρέφει» -με μνημειακό χαρακτήρα- στην πόλη των Ιωαννίνων, σε μια ιστορική συνοικία. Για την Καλούτσιανη το τζαμί αποτελεί ένα δυνατό τοπόσημο (το «Τζαμί), ένα μνημείο που έχει καθορίσει την ταυτότητά της μέσα στους αιώνες. Η συνοικία αυτή, μία ιδιαίτερα υποβαθμισμένη περιοχή τις τελευταίες δεκαετίες, που είδε τον κοινωνικό της και εμπορικό χαρακτήρα να αλλάζει και σχεδόν να εξαφανίζεται, ευελπιστεί σε ένα νέο ζωντάνεμα. Και δικαιωματικά.
Η απομάκρυνση της εργοταξιακής περίφραξης, ενόψει των αυριανών εγκαινίων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα, φέρνει στο αστικό τοπίο ένα μνημείο, διαφορετικό από αυτό που είχε εντυπωθεί στη συνείδηση των πολιτών. Ένα μνημείο που δεν φανταζόταν κανείς ότι «κρυβόταν» πίσω από τις πρόχειρες και σοβαρές επεμβάσεις και μετατροπές. Επεμβάσεις και μετατροπές οι οποίες είχαν γίνει από τη δεκαετία του 1920 και μετά για την εξυπηρέτηση των εμπορικών και επαγγελματικών δραστηριοτήτων που στεγάζονταν στο τζαμί.
Από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, τμήμα του τζαμιού της Καλούτσιανης άρχισε να χρησιμοποιείται ως καφενείο. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών τη δεκαετία του ’20, το τζαμί εκποιήθηκε από την Εθνική Τράπεζα σε ιδιώτες. Παράλληλα, το 1925, το τζαμί κηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο κτίριο.
Κατά την περίοδο «ιδιωτικοποίησης», το τζαμί στέγασε από σταθμό ΚΤΕΛ μέχρι μανάβικα, ζαχαροπλαστείο και επαγγελματικά γραφεία. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, το υπουργείο Πολιτισμού ξεκίνησε τις διαδικασίες απαλλοτρίωσης του τζαμιού αναγνωρίζοντας τη μνημειακή του αξία. Το 2005, σταμάτησε οποιαδήποτε επαγγελματική δραστηριότητα στον χώρο. Το τζαμί συνέχισε την πορεία του ως… ένα κουφάρι που έδειχνε ότι οδηγούνταν στην κατάρρευση.
Μέχρι που ήρθε το 2022 και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ μέσω του οποίου εγκρίθηκε μια χρηματοδότηση 2,2 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση του τζαμιού. Σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση της χρηματοδότησης είχε το γεγονός ότι υπήρχε μια ολοκληρωμένη μελέτη, για την οποία την πρωτοβουλία είχε πάρει η Περιφέρεια Ηπείρου σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Η αποκατάσταση του τζαμιού έγινε βάσει της αρχικής μορφής που είχε (πριν δηλαδή τις επεμβάσεις κατά τον προηγούμενο τμήμα). Για παράδειγμα, το προστώο προς την πλατεία επανασχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε, ενώ αποσφραγίστηκε ένας υπόγειος χώρος και επανήλθε ένα (εναπομείνον) τμήμα μιας εξωτερικής κρήνης.
Αναμφίβολα, το έργο της αποκατάστασης του τζαμιού της Καλούτσιανης είναι σημαντικό. Το στοίχημα πια είναι το μνημείο αυτό να ενσωματωθεί με νέους και διαφορετικούς όρους στην πόλη και να αποτελέσει έναν χώρο πολιτισμού –με το δεδομένο ότι υπάρχει και μια πλατεία που δίνει μια προστιθέμενη αξία.
Μέχρι στιγμής, το υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει ξεκαθαρίσει πώς θα αξιοποιήσει το τζαμί –αν θα είναι απλά επισκέψιμος χώρος, αν θα γίνονται συγκεκριμένες πολιτιστικές δράσεις, αν θα μετατραπεί σε κάποια μουσειακή υποδομή.
Σε αναμονή ανακοινώσεων...
Εργασίες καθαρισμού στο μνημείο πριν τα αυριανά εγκαίνια
