Τζαμί Ασλάν πασά: Το υπουργείο Πολιτισμού αναλαμβάνει τις μελέτες

Το υπουργείο Πολιτισμού έρχεται να αναλάβει τις μελέτες αποκατάστασης του τζαμιού Ασλάν πασά, που στεγάζει το Δημοτικό Μουσείο, και του τουρμπέ στη βορειοανατολική ακρόπολη του Κάστρου των Ιωαννίνων. Μελέτες που ο Δήμος Ιωαννιτών ήδη εκτελεί, αλλά που, όπως είχε προαναγγείλει πριν από ενάμιση μήνα ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης... (και όχι ο δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας), θα περάσουν στη δικαιοδοσία του υπουργείου.

Η ανάληψη της ευθύνης αυτής ετοιμάζεται να γίνει με τον πιο επίσημο τρόπο: με μια προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Ηπείρου και του Δήμου Ιωαννιτών.

Μέχρι πριν από λίγο καιρό ο δήμαρχος Ιωαννίνων δήλωνε άγνοια για τα όσα είχε προαναγγείλει ο κ. Καχριμάνης, ο οποίος διατηρεί πολύ στενές σχέσεις με την υπουργό Λίνα Μενδώνη. Η οποία υπουργός, εδώ και πολύ καιρό, πιέζει για την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων τη δημοτική αρχή του κ. Μπέγκα. Επιπλέον, οι σχέσεις Καχριμάνη-Μπέγκα έχουν τις καλές (λίγες) και τις κακές στιγμές τους. 

Η σχέση των τριών αυτών πολιτικών προσώπων αποδεικνύεται και από τον τρόπο με τον οποίο προωθείται η προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης βάσει της οποίας αναλαμβάνει το υπουργείο τις μελέτες για την ωρίμανση του έργου αποκατάστασης του Ασλάν τζαμιού και του τουρμπέ, με προϋπολογισμό 110.000 ευρώ (από πόρους του υπουργείου Πολιτισμού).

Η εν λόγω προγραμματική σύμβαση, λοιπόν, θα «περάσει» αρχικά από την Περιφερειακή Επιτροπή Ηπείρου, στη συνεδρίασή της στις 4 Μαρτίου. Κάτι τέτοιο δεν συνηθίζεται. Συνήθως, μια τέτοια προγραμματική σύμβαση «περνάει» πρώτα από τον άμεσα εμπλεκόμενο Δήμο –πόσο μάλλον όταν ο Δήμος αυτός είναι και ο ιδιοκτήτης του ενός ακινήτου (όπως συμβαίνει στην περίπτωση του Δήμου Ιωαννιτών)- και μετά από την Περιφέρεια Ηπείρου. Η Δημοτική Επιτροπή Ιωαννίνων ναι μεν συνεδριάζει μια μέρα πριν, στις 3 Μαρτίου, αλλά το εν λόγω θέμα δεν υπάρχει στην ατζέντα της ημερήσιας διάταξης. 

Η περιφερειακή αρχή επιδεικνύει σαφέστατα μια βιασύνη και, όπως δείχνουν τα πράγματα, δεν φαίνεται να υπάρχει μια συνεννόηση με τη δημοτική αρχή.

Με τα δεδομένα αυτά, η εύλογη υπόθεση είναι ότι ο κ. Καχριμάνης βιάζεται να κλείσει την υπόθεση -βάσει και της επιθυμίας της υπουργού- ή ακόμα και να προκαταβάλει τις εξελίξεις και να μην αφήσει άλλα περιθώρια στη δημοτική αρχή του Θωμά Μπέγκα, η οποία ουκ ολίγες φορές, στην κριτική περί καθυστέρησης των συγκεκριμένων μελετών έχει επισημάνει την ανάγκη να «υπάρχει καλή συνεργασία» και έχει μιλήσει για «συνευθύνη».

Ο τρόπος με τον οποίο κινείται η όλη υπόθεση, δεν συνάδει με τον σεβασμό των θεσμών και των διαδικασιών. Πόσο μάλλον όταν διαφαίνεται ότι η απόφαση για ανάληψης της ευθύνης των μελετών εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού, έχει παρθεί επί της ουσίας εδώ και καιρό.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η προηγούμενη προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης (με τη συμμετοχή των τριών μερών), στην οποία περιλαμβάνονται οι μελέτες για το τζαμί Ασλάν πασά, τον μεντρεσέ και την οθωμανική βιβλιοθήκη με φορέα υλοποίησης τον Δήμο Ιωαννιτών, έληξε τον Ιούνιο του 2025. Και από τότε δεν προέκυψε νέα τροποποίηση της προθεσμίας ολοκλήρωσης της εν λόγω προγραμματικής σύμβασης –από το 2020 είχαν γίνει συνολικά τέσσερις τροποποιήσεις για το χρονοδιάγραμμα.

Όσον αφορά τις μελέτες του τζαμιού Ασλάν πασά και του τουρμπέ, αυτές είχαν ολοκληρωθεί και είχαν εγκριθεί από το υπουργείο Πολιτισμού (με τη σύμφωνη γνώμη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου), τον Μάιο του 2023. Η απόφαση αυτή ανατράπηκε, ωστόσο, από το ίδιο το υπουργείο όταν η κα Μενδώνη ζήτησε επανεξέταση της υπόθεσης από το ΚΑΣ λόγω του υλικού επικάλυψης της στέγης. 

Μετά την εξέλιξη αυτή, ο Δήμος Ιωαννιτών προχώρησε τις διαδικασίες της επικαιροποίησης της μελέτης, βάσει της νέας απόφασης του υπουργείου Πολιτισμού για τοποθέτηση σχιστόπλακας και όχι κεραμιδιού στη στέγη του τζαμιού.

Μέσα στον Φεβρουάριο, πριν από ενάμιση μήνα περίπου, ο Δήμος προχώρησε σε συμπληρωματική σύμβαση της αρχικής μελέτης αποκατάστασης του τζαμιού, με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τον Οκτώβριο του 2026.

Κι ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, έρχεται η νέα προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης, με το υπουργείο Πολιτισμού να καλεί, μεταξύ άλλων, τον Δήμο Ιωαννιτών να του παραδώσει τις όποιες μελέτες έχει.

Στην προγραμματική αυτή σύμβαση, εκτός από τις μελέτες αποκατάστασης του τζαμιού και του τουρμπέ (γίνεται λόγος για επικαιροποίηση μελετών), περιλαμβάνονται η μελέτη συντήρησης του διακόσμου και των εκθεμάτων του τζαμιού και η μουσειολογική μελέτη. 

Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης που τίθεται, είναι έξι μήνες από την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης.

Το έργο της αποκατάστασης του τζαμιού του Ασλάν πασά περιλαμβάνεται στη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) του Δήμου Ιωαννιτών. Το ίδιο και τα έργα της αποκατάστασης της Οθωμανικής Βιβλιοθήκης, για το οποίο οι μελέτες είναι έτοιμες (υπάρχει και απόφαση ΚΑΣ), αλλά και της αποκατάστασης του μεντρεσέ. Τα μνημεία αυτά «συμμετέχουν» στο περίφημο πάρκο πολιτισμού.

Από τα τέλη του 2025, η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του προγράμματος «Ήπειρος 2021-2027» έβγαλε στον αέρα την πρόσκληση της ΣΒΑΑ του Δήμου Ιωαννιτών για υποβολή προς χρηματοδότηση των έργων του τζαμιού Ασλάν πασά και του μεντρεσέ.

Στη νέα προγραμματική σύμβαση, γίνεται παραπομπή στην πρόσκληση αυτή για τη ΣΒΑΑ του Δήμου Ιωαννιτών. Το υπουργείο, ωστόσο, θέλει να αναλάβει μόνο τις μελέτες του τζαμιού. Ο μεντρεσές, ο οποίος μελετητικά βρίσκεται αρκετά πίσω, μένει εκτός.

Εκτός κάδρου βρίσκεται και η Οθωμανική Βιβλιοθήκη, το πιο μελετητικά ώριμο έργο. Για αυτό το μνημείο, δεν υπάρχει πρόσκληση από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης «Ήπειρος 2021-2027».

Οπότε, εκ των πραγμάτων, τίθεται ένα ζήτημα ιεράρχησης των έργων, βάσει της μελετητικής τους ωριμότητας, που είναι κρίσιμη για το ΕΣΠΑ της Ηπείρου. Επιπλέον, τίθεται και ένα ζήτημα «αντοχών» της ΣΒΑΑ του Δήμου Ιωαννιτών, η οποία έχει «δεσμεύσει» το μεγαλύτερο μέρος των πόρων της ΣΒΑΑ, και των διαχειριστικών κανονισμών του ΕΣΠΑ. Εκτός και αν το έργο αποκατάστασης του τζαμιού του Ασλάν πασά -o προϋπολογισμός του οποίου θα οριστικοποιηθεί με τις μελέτες- χρηματοδοτηθεί από τους υπόλοιπους πόρους του ΕΣΠΑ και όχι της ΣΒΑΑ.