Τα πρώτα σύννεφα στις συνομιλίες για συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Η Ελβετία ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες των ΗΠΑ με τους Ιρανούς διαπραγματευτές για μια συμφωνία που θα θέσει τέλος στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, δεν θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή, καθώς ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς (φωτογραφία) ακύρωσε τα σχέδιά του να μεταβεί στη Γενεύη, γεγονός που αυξάνει την αβεβαιότητα ως προς το αν θα επιτευχθεί μια διαρκής εκεχειρία.

«Η οργάνωση αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλή ή προβλέψιμη», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου σε δήλωση που εξέδωσε την Πέμπτη το βράδυ. Ο Βανς και η αμερικανική αντιπροσωπεία ήταν έτοιμοι να αναχωρήσουν μόλις οριστικοποιούνταν τα σχέδια.

Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από το Ιράν, το οποίο είχε δηλώσει νωρίτερα ότι ήταν έτοιμο να ξεκινήσει τεχνικές συνομιλίες, αφού η συμφωνία των 14 σημείων της Τετάρτης παρέτεινε την εύθραυστη εκεχειρία για τουλάχιστον 60 ημέρες.

Οι διαπραγματευτές του Ιράν έπρεπε πρώτα να δουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ εφαρμόζουν την προσωρινή συμφωνία, και δεν υπήρχε επιβεβαίωση ότι η αντιπροσωπεία του θα ταξίδευε στη Γενεύη, ανέφερε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim πριν από την ανακοίνωση του Βανς την Πέμπτη.

Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν επίσης δηλώσει ότι θα πραγματοποιούσαν επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία, αλλά το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν είχε εκφράσει αμφιβολίες για το σχέδιο αυτό, χαρακτηρίζοντάς το περιττό, αφού οι πρόεδροι και των δύο χωρών είχαν ήδη υπογράψει τη συμφωνία.

Η συμφωνία δίνει στους διαπραγματευτές 60 ημέρες για να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το καθεστώς του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, εκτός αν συμφωνηθεί παράταση, και προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν, καθώς και άλλα οικονομικά κίνητρα.

Ο Βανς δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα επιδιώξει επίσης να περιορίσει τους πυραύλους μακράς εμβέλειας του Ιράν.

Αρχικά, ο Βανς αναμενόταν να μεταβεί στην Ελβετία για να υπογράψει τη συμφωνία σε επίσημη τελετή. Αντ' αυτού, ο Τραμπ υπέγραψε το έγγραφο την Τετάρτη κατά τη διάρκεια ενός λαμπερού δείπνου στο Παλάτι των Βερσαλλιών με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψε ξεχωριστά τη συμφωνία.

Λίγο αφότου ο Βανς μίλησε σε δημοσιογράφους, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ενέκρινε τις άμεσες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σε μια λακωνική δήλωση που διαβάστηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, η οποία φάνηκε να σηματοδοτεί στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας ότι θα μπορούσε να προχωρήσει με έναν πρώτο γύρο συνομιλιών.

«Είναι προφανές ότι οι διαπραγματεύσεις πρόσωπο με πρόσωπο που θα διεξαχθούν στο μέλλον δεν θα σημαίνουν αποδοχή της γνώμης του εχθρού», δήλωσε ο Χαμενεΐ σε ανακοίνωσή του.

Το μήνυμα φάνηκε να δίνει στον Χαμενεΐ, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά στην αμερικανική επιδρομή της 28ης Φεβρουαρίου που σκότωσε τον πατέρα του, κάποια ευελιξία. 

Οι σκληροπυρηνικοί στην ιρανική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του Χαμενεΐ, αντιτίθενται εδώ και καιρό στις άμεσες συνομιλίες με τον Λευκό Οίκο, ειδικά μετά την αποχώρηση του Τραμπ, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, από την πυρηνική συμφωνία του 2015 που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση του Δημοκρατικού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα.

Όπως επισημαίνουν διεθνή μέσα ενημέρωση η ακύρωση των συνομιλιών ήρθε μετά από ρεπορτάζ του Al-Mayadeen, ενός αραβόφωνου δικτύου που συνδέεται πολιτικά με την υποστηριζόμενη από το Ιράν ένοπλη λιβανέζικη οργάνωση Χεζμπολάχ, το οποίο ανέφερε ότι η Τεχεράνη καθυστερεί την αποστολή αντιπροσωπείας της στην Ελβετία λόγω της συνεχιζόμενης στρατιωτικής εκστρατείας του Ισραήλ στον Λίβανο.

Το Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες και έχει αποστασιοποιηθεί από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, συνέχισε τις μάχες του στον Λίβανο και εξαπέλυσε νέες αεροπορικές επιδρομές νωρίς την Παρασκευή, κατηγορώντας τη Χεζμπολάχ ότι παραβίασε την εκεχειρία, μια κατηγορία που η ένοπλη ομάδα απάντησε στο Ισραήλ.

Το Μνημόνιο Κατανόησης απαιτεί τον «οριστικό τερματισμό» του πολέμου στον Λίβανο και τη διασφάλιση της «εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας» της χώρας. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει πλήρη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα.

Το Ισραήλ έχει μέχρι στιγμής επιμείνει ότι δεν θα αποσύρει τα στρατεύματά του από τον νότιο Λίβανο, γεγονός που οδήγησε σε ανοιχτή κριτική από τον Τραμπ και τον Βανς. 

Την Πέμπτη, ο Βανς δήλωσε ότι το Ισραήλ πρέπει να σεβαστεί την ειρηνευτική διαδικασία.

Με πληροφορίες από Reuters, Guardian