Τα ηλεκτρικά δίκτυα, οι πυρκαγιές και το «1% ευθύνης»

Το φετινό καλοκαίρι προσθέτει ακόμα έναν αποκαρδιωτικό απολογισμό στις πυρκαγιές και ακόμα χειρότερα, στην απώλεια ανθρώπινων ζωών.

Όπως είναι λογικό, το κοινό περί δικαίου αίσθημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, ειδικά από τη στιγμή που καταγγέλλεται ως «αυτουργός» συχνά, το δίκτυο μεταφοράς ρεύματος.

Πριν από μερικές μέρες, ο ΔΕΔΔΗΕ, ο ένας από τους δύο παράγοντες που διαχειρίζονται το δίκτυο, αυτός που είναι υπεύθυνος για το δίκτυο μέσης και χαμηλής τάσης (ο άλλος είναι ο ΑΔΜΗΕ που διαχειρίζεται το υψηλής τάσης δίκτυο), σε ανακοίνωσή του αρνείται την ευθύνη του δικτύου ως βασική αιτία πυρκαγιών, λέγοντας μεταξύ άλλων τα εξής:

«Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (Ε.Σ.Κ.Ε.ΔΙ.Κ.) για το 2025 το ποσοστό των περιστατικών που πραγματικά αποδίδονται στο δίκτυο ηλεκτροδότησης, αγγίζει μόλις το 1% (ενώ για παράδειγμα στις ΗΠΑ φτάνει το 3%)».

Καταρχάς, η σύγκριση Ελλάδας και ΗΠΑ είναι τουλάχιστον ατυχής. Ο ΔΕΔΔΗΕ αντιγράφει μια επικοινωνιακή μέθοδο που χρησιμοποιείται ευρέως, αποσκοπώντας να αποδείξει δια της συγκρίσεως ότι «καλά είμαστε».

Υπάρχει όμως αυτό το ποσοστό;

Στον Δημόσιο Απολογισμό Αντιπυρικής Περιόδου, που διαβάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο, ο υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης (Νοέμβριος 2025) απέφυγε να αποδώσει αναλυτικά, με ποσοστά, τα αίτια των πυρκαγιών.

Αρκέστηκε να πει ότι βασική αιτία των πυρκαγιών, είναι η αμέλεια: «οι πιο συχνές αιτίες σχετίζονται με καύση υπολειμμάτων καλλιεργειών, καλαμιών, καθαρισμούς αγρών και γενικότερα εργασίες σε αγροτικές ζώνες» όπως είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός.

Δεν αναφέρει λοιπόν το δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος, ούτε όμως και κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό.

Μια διαφορετική εκδοχή και μια δωρεά

Η ομάδα FLAME του meteo.gr και το WWF, στην ανασκόπηση αντιπυρικής περιόδου 2025, αναφέρουν:

«Σε ό,τι αφορά τα αίτια έναρξης των πυρκαγιών του 2025, δεν υπάρχουν ελεύθερα δημόσια διαθέσιμα δεδομένα. Για την περίοδο 2000 – 2023, η ανάλυση από τα δεδομένα που παρείχε η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος στο WWF Ελλάς κατέδειξε ότι πανελλαδικά, μόλις το 16,8 % των πυρκαγιών έχουν ερευνηθεί και εξ’ αυτών μόλις το 12,1 % έχουν εξακριβωμένη αιτία έναρξης».

Κοινώς, το ποσοστό που δίνει ο ΔΕΔΔΗΕ ενδέχεται να υπάρχει, αλλά να το διαθέτει αποκλειστικά η αρμόδια υπηρεσία στον φορέα. Ως δημόσιο δεδομένο, δεν υπάρχει.

Αυτό που είναι γνωστό πάντως, είναι ότι ο ΔΕΔΔΗΕ έκανε μια πολύ μεγάλη δωρεά στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης, όπως είχε ανακοινώσει ο ίδιος ο υπουργός κ. Κεφαλογιάννης, τον Μάιο του 2025: 80 drones αξίας 6 εκατ. ευρώ.

Επίσης, το υπουργείο έχει συνάψει μνημόνιο συνεργασίας με τον ΔΕΔΔΗΕ και τον ΑΔΜΗΕ «με στόχο τους καθαρισμούς και την διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών, εντός των ζωνών δουλείας γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας». Σύμφωνα πάντα με τον κ. Κεφαλογιάννη, πέρυσι οι δράσεις έγιναν σε μήκος 200 χλμ δικτύου.

Η ομάδα FLAME και το WWF πάντως, διατυπώνουν μια διαφορετική εκδοχή:

«Σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και δημοσιεύματα στον Τύπο, 6 στις 10 μεγάλες πυρκαγιές –οι οποίες ευθύνονται για το 55% των καμένων εκτάσεων– οφείλονται στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Παρότι το ποσοστό αυτό μπορεί να φαίνεται μικρό, οι αντίστοιχες ενάρξεις χαρακτηρίζονται συχνά από υψηλή και πολύ υψηλή καταστροφικότητα».

Όντως, τον Ιούλιο του 2025, ρεπορτάζ της «Καθημερινής» αναφέρει ότι η Πυροσβεστική εξετάζει το ενδεχόμενο η φωτιά της Δροσοπηγής στην Αττική, να προήλθε από πυλώνα χαμηλής τάσης.

Το Reuters και τα στοιχεία της πυροσβεστικής

Κάπου εκεί κινείται και το ρεπορτάζ του Reuters, τον Σεπτέμβριο του 2025. Επικαλείται μάλιστα «αποκλειστικά δεδομένα» για τη φωτιά στην Κερατέα, σύμφωνα με τα οποία για την πυρκαγιά, ευθύνονται βλάβες στο δίκτυο ηλεκτρισμού. Προσθέτει δε:

«Στοιχεία της Πυροσβεστικής, στα οποία είχε αποκλειστική πρόσβαση το Reuters, αποκαλύπτουν ότι τα ελαττωματικά ηλεκτροφόρα καλώδια ήταν η κύρια αιτία των μεγάλων πυρκαγιών αυτό το καλοκαίρι, ξεπερνώντας τις εμπρηστικές πράξεις και την αμέλεια. Από τις 41 μεγάλες πυρκαγιές που διερεύνησε η Πυροσβεστική, 15 πιθανότατα αποδόθηκαν στο ηλεκτρικό δίκτυο, καίγοντας 51.000 στρέμματα γης».

Φυσικά, τα στοιχεία αυτά δεν είναι δημόσια προσβάσιμα… Τότε, ο ΔΕΔΔΗΕ σχολίαζε πως έχει αυξήσει τις δαπάνες για καθαρισμό και συντήρηση και επαναλάμβανε το ίδιο επιχείρημα: ότι το δίκτυο αναγνωρίστηκε ως υπεύθυνο για 3 από τις 122.000 καταγεγραμμένες πυρκαγιές.

Βέβαια, αυτός είναι ο αριθμός των γεγονότων και όχι των καμένων εκτάσεων που αντιστοιχούν σε κάθε φωτιά-άλλη μια ενδιαφέρουσα παράμετρος.

Τέλος, για την ευθύνη των ηλεκτρικών δικτύων στις πυρκαγιές, διαφορετική άποψη και το ΕΜΠ: στη μελέτη για την «Περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική αξιολόγηση οδεύσεων γραμμής υψηλής τάσης (Χανιά-Δαμάστα) στη Βόρεια Κρήτη και διερεύνηση εναλλακτικών σεναρίων» που παρουσιάστηκε πριν από 1,5 μήνα περίπου, διαπιστώνει ένα θεμελιώδες πρόβλημα: ότι η γραμμή 101,3 χλμ, κατά βάση εναέρια, είναι ασύμβατη με το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κρήτης, επιβαρύνει (και) οπτικά περιοχές Natura, αρχαιολογικά μνημεία κ.λπ και συστήνει την υπογειοποίησή της.