Υπουργείο Περιβάλλοντος: Η έκθεση για την ποιότητα της ατμόσφαιρας (και) στα Γιάννενα

Το 2024 τα αιωρούμενα σωματίδια PM2,5, δεν παρουσίασαν υπέρβαση της ετήσιας οριακής τιμής ούτε στα Γιάννενα ούτε σε καμία άλλη σε καμία άλλη πόλη της Ελλάδας. Το ίδιο συνέβη και με τα μεγαλύτερης διαμέτρου σωματίδια ΡΜ10.

Αυτά καταγράφονται στην ετήσια έκθεση για την ποιότητα της ατμόσφαιρας (2025) του υπουργείου Περιβάλλοντος.

Άρα, δεν έχουμε πρόβλημα με ρύπους; Η αιθαλομίχλη –αποτέλεσμα ρύπων και δη των αιωρούμενων σωματιδίων σε συνδυασμό με τις γεωμορφολογικές και κλιματικές συνθήκες μιας περιοχής- είναι ελεγχόμενη;

Η απάντηση είναι σαφέστατα όχι. Καταρχάς, τα θεσπισμένα όρια για τα αιωρούμενα σωματίδια στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρκετά χαλαρά, σε σχέση με αυτά που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ). Επίσης, η υπέρβαση ή μη των ορίων εξετάζεται κυρίως με δεδομένα ετήσιας βάσης. Πόλεις σαν τα Γιάννενα, έχουν όμως πρόβλημα ιδίως τους χειμερινούς μήνες, όταν και οι ημερήσιες τιμών αυτών των επικίνδυνων για την υγεία σωματιδίων είναι από λίγο μέχρι πολύ υψηλές, όταν η ποιότητα του αέρα για τρεις μήνες είναι κάκιστη και πολύ ρυπασμένη.

Από την ετήσια έκθεση για την ποιότητα της ατμόσφαιρας, προκύπτει ότι τα Γιάννενα παραμένουν η πόλη που αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα με τα σωματίδια PM 2,5. Το 2024, η μέση ετήσια τιμή των ΡΜ2,5 ήταν 24 μg/m3. Από το 2019, η τιμή αυτή δεν έχει πέσει ποτέ κάτω από 20 μg/m3, με τη χειρότερη χρονιά να καταγράφεται το 2023 όταν και η μέση ετήσια τιμή έφτασε σε 28 μg/m3. Σύμφωνα με τα θεσπισμένα όρια για τα ΡΜ2.5, η μέση ετήσια τιμή δεν θα πρέπει να υπερβαίνει την οριακή τιμή των 25 μg/m3. Σημειωτέον ότι δεν έχει θεσπισθεί ημερήσια οριακή τιμή. Την ίδια ώρα, ο ΠΟΥ έχει ορίσει το ετήσιο ανώτατο όριο ασφαλείας για τα σωματίδια ΡΜ2,5 τα 10 µg/m³ αέρα και ημερήσια μέση τιμή τα 15 µg/m³.

Για τα αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ10, η ετήσια έκθεση για την ποιότητα της ατμόσφαιρας δεν καταγράφει υπέρβαση της ετήσιας οριακής τιμής σε καμία πόλη. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, μετά την αφαίρεση της συνεισφοράς σκόνης από τη Σαχάρα στις μετρούμενες συγκεντρώσεις, παρουσιάζουν υπέρβαση του ορίου που αφορά τη μέση ημερήσια τιμή κάποιες θέσεις μέτρησης στα Γιάννενα, στη Λάρισα και στα Τρίκαλα.

Τα θεσπισμένα όρια για τα ΡΜ10, είναι τα εξής: Η μέση ημερήσια τιμή, να μην υπερβαίνει περισσότερο από 35 φορές το χρόνο τα 50μg/m3 και η μέση ετήσια τιμή τα 40μg/m3. Ο ΠΟΥ έχει θέσει το ετήσιο ανώτατο όριο ασφαλείας για τα σωματίδια ΡΜ10 σε 20 µg/m³.

Τα αιωρούμενα σωματίδια στα Γιάννενα, παρουσιάζουν υψηλές τιμές συγκέντρωσης τις πρώτες πρωινές και τις βραδινές ώρες, κατά τους χειμερινούς μήνες. γεγονός που συνδέεται άμεσα με δραστηριότητες όπως είναι η καύση βιομάζας για θέρμανση.

Οι ετήσιες εκθέσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος γίνονται βάσει των θεσπισμένων ορίων και ακολουθούν τους κανόνες της επιστήμης στην ανάλυση. Ωστόσο, τα πραγματικά δεδομένα, για τρεις με τέσσερις μήνες, σε πόλεις όπως τα Γιάννενα, είναι προβληματικά και επικίνδυνα. Τα δεδομένα αυτών των μηνών μπορεί να τα «απορροφά» η ετήσια ανάλυση, αλλά υφίστανται και καθιστούν την ποιότητα του αέρα, τους χειμερινούς μήνες, στην πόλη των Ιωαννίνων επικίνδυνη.