Το «σύνταγμα» του ’68: τα κουπόνια στις εφημερίδες των Ιωαννίνων

Η χούντα των συνταγματαρχών, το 1968 αισθανόταν πανίσχυρη. Είχε τη στήριξη των ΗΠΑ, κορύφωνε τις πολιτικές διώξεις, είχε βρει την αριστερά «με τις πιτζάμες» και μπόσικη γενικώς, είχε ξεκαθαρίσει με τον πρωτεργάτη της πολιτικής αποσταθεροποίησης τότε βασιλιά και βάδιζε ολοταχώς προς τη «συνταγματοποίηση» και νομιμοποίησή της.

Τον Μάρτιο του 1968, η χούντα έβαζε πρωτοσέλιδες καταχωρήσεις στις εφημερίδες (και) των Ιωαννίνων, με το «κουπόνι δημόσιας διαβούλευσης», με το οποίο, θεωρητικά, κάθε πολίτης μπορούσε να «εκφράσει ελευθέρως τη γνώμην του», όπως έγραφε στον τίτλο του.

Μάλιστα, το δίστηλο κουπόνι μπορούσε να κοπεί, να διπλωθεί και να αποστελεί ατελώς, στην «Επιτροπή Συντάγματος», στην οδό Ζαλοκώστα, στην Αθήνα.

Βέβαια, η συμμετοχή στη «δημόσια διαβούλευση» γινόταν επώνυμα, με τη διεύθυνση του αποστολέα. Η χούντα έστελνε κόσμο στα ξερονήσια με πιο ασήμαντες αφορμές, από την ενδεχόμενη διαφωνία στα τέσσερα άρθρα που αφορούσε η «διαβούλευση».

Αυτά, ήταν τα 64, 65, 73 και 74. Ήταν από σχετικά τυπικά, έως εντελώς ασήμαντα. Συγκέκριμένα, αφορούσαν από τον τρόπο με τον οποίο θα εκδικάζονταν οι εκλογικές ενστάσεις, μέχρι τι θα λέει ο όρκος των βουλευτών.

Το «κουπόνι» περιλάμβανε την άποψη της επιτροπής Μητρέλια που συνέταξε το πρώτο σύνταγμα της χούντας και… τρεις γραμμές όπου ο πολίτης είχε τη δυνατότητα να καταθέσει την πρότασή του. Ο Χαρίλαος Μητρέλιας ήταν έλληνας νομικός και ένας από τους «πρόθυμους» που πρόσφεραν πολιτική νομιμοποίηση στη δικτατορία, όντας πρόεδρος της επιτροπής σύνταξης του συντάγματος, αλλά και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μαρκεζίνη.

Το σύνταγμα περιόριζε περαιτέρω τις δημοκρατικές ελευθερίες. Μεταξύ άλλων, απαγόρευε τις πολιτικές απεργίες, την προβολή των εκτός νόμου κομμάτων, επέτρεπε την κατάσχεση εφημερίδων, νομιμοποιούσε τη στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων κ.α. Ενίσχυε από την άλλη τον ρόλο του στρατού. Λογικό, μιας και η χούντα ήταν στρατιωτική…

Ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες διατάξεις, ήταν αυτή του άρθρου 88, παράγραφος 2: «Εξαιρέσει του πρωθυπουργού και των αντιπροέδρων της Κυβερνήσεως, ουδείς βουλευτής δύναται να διορισθή μέλος της Κυβερνήσεως ή Υφυπουργός και αν ακόμη παραιτηθή του βουλευτικού αξιώματος».

Το ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού, επανέφερε (σε μάλλον ατυχή συγκυρία…) ο νυν πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ως ένα «αντίδοτο» στα προβλήματα στα φαινόμενα κακοδιοίκησης, αδιαφάνειας κ.λπ., υπό την πίεση διώξεων σε κυβερνητικά στελέχη, για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Το νόθο δημοψήφισμα

Το «σύνταγμα» εγκρίθηκε με 92,21% «Ναι», στο δημοψήφισμα της 29^ης Σεπτεμβρίου 1968. Ήταν ωστόσο μια επικοινωνιακή εκστρατεία της χούντας και όχι μια γνήσια έκφραση της λαϊκής βούλησης, καθώς, τόσο κατά την εκστρατεία πριν την ψήφο, όσο και κατά τις ψηφοφορίες, δεν επιτράπηκε στην πράξη καμία διαφορετική άποψη και προβολή της.

Φωτό: ο δικτάτορας Παπαδόπουλος στο μπαλκόνι της τότε νομαρχίας Ιωαννίνων και το κουπόνι, όπως δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες των Ιωαννίνων