Σύνοδος ΝΑΤΟ: Η… ανεξάρτητη Τουρκία που κοιτάει προς τη Δύση

Η Τουρκία εφαρμόζει εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας εν όψει της επικείμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, αναπτύσσοντας δεκάδες χιλιάδες αστυνομικούς και θέτοντας τα συστήματα αεροπορικής άμυνας σε κατάσταση υψηλής ετοιμότητας, ενώ παράλληλα απαγορεύει τις δημόσιες συγκεντρώσεις και επιβάλλει αμφιλεγόμενους περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και της συνάθροισης.

Αυτό έχει ως στόχο τη διασφάλιση της συνόδου κορυφής, αλλά και την επίδειξη δύναμης και την υπογράμμιση της δέσμευσης της Τουρκίας προς το ΝΑΤΟ, παρότι συχνά παρουσιάζεται ως «αουτσάιντερ» στο πλαίσιο του οργανισμού.

Στις 7–8 Ιουλίου, οι ηγέτες και των 32 κρατών-μελών αναμένεται να συγκεντρωθούν στην τουρκική πρωτεύουσα, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου οι απειλές για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και μείωση του αριθμού των αμερικανικών στρατευμάτων έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα για το μέλλον της συμμαχίας.

Στη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας, τα μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να εξετάσουν ζητήματα σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες και τον μεταβαλλόμενο ρόλο των ΗΠΑ στη Συμμαχία.

Η κύρια ατζέντα θα επικεντρωθεί στην ενότητα, μετά την κριτική που άσκησε ο Τραμπ στους συμμάχους για την αποτυχία τους να υποστηρίξουν τον πόλεμο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τις προσπάθειες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Ο ρόλος της Τουρκίας ως διοργανώτριας χώρας φαίνεται να συνέβαλε στην εξασφάλιση της παρουσίας του Τραμπ, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

«Λοιπόν, αν εξαιρέσουμε το γεγονός ότι διοργανωνόταν στην Τουρκία από τον πρόεδρο Ερντογάν, δεν νομίζω ότι θα είχα πάει», δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά από συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στον Λευκό Οίκο.

Η… ανεξάρτητη πορεία της Τουρκίας

Στην πορεία προς τη σύνοδο κορυφής, ο Ερντογάν χαρακτήρισε την Τουρκία ως αξιόπιστο σύμμαχο που αναλαμβάνει σταθερά την ευθύνη στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και θα συνεχίσει να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στη Συμμαχία. Ανέφερε ότι η χώρα του εργάζεται για να διασφαλίσει ότι η Σύνοδος Κορυφής της Άγκυρας «θα αποτελέσει ορόσημο στην ιστορία του ΝΑΤΟ».

Μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία και καταλαμβάνει στρατηγική θέση στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Μαύρης Θάλασσας και του Καυκάσου.

Ωστόσο, έχει συχνά ενεργήσει ανεξάρτητα, προκαλώντας την απογοήτευση των συμμάχων της, αρνούμενη να συμμετάσχει σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας, εμπλέκοντας σε διαμάχες με την Ελλάδα και αγοράζοντας ρωσικά συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας — μια κίνηση που οδήγησε στην αποβολή της από το πρόγραμμα F-35 υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2019.

Η Τουρκία καθυστέρησε επίσης την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ μέχρι να εξασφαλίσει παραχωρήσεις στην αντιτρομοκρατική συνεργασία και την άρση των περιορισμών στις εξαγωγές όπλων, και μπλόκαρε τους διορισμούς των επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν το 2009 και Μαρκ Ρούτε το 2024 μέχρι να ικανοποιηθούν άλλα αιτήματα.

Ωστόσο, η ανεξάρτητη πορεία της Τουρκίας της έχει επιτρέψει επίσης να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο, από τη διαμεσολάβηση για μια συμφωνία για τη μεταφορά σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας το 2022 έως την υποστήριξη πρόσφατων πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.

Η Άγκυρα επίσης έχει κατά καιρούς εκφράσει την απογοήτευσή της από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα για αυτό που θεώρησε ως έλλειψη αλληλεγγύης της συμμαχίας κατά τη διάρκεια της αποτυχημένης απόπειρας πραξικοπήματος το 2016 και τους περιορισμούς στις πωλήσεις όπλων που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την παρέμβασή της στη Συρία.

Στροφή στη Δύση

Πιο πρόσφατα, ωστόσο, η Τουρκία έχει πλησιάσει περισσότερο το ΝΑΤΟ, του οποίου η σημασία υπογραμμίστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, όταν οι πυραυλικές άμυνες της συμμαχίας αναχαίτισαν τέσσερις πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν προς το τουρκικό έδαφος. Εβδομάδες πριν από τη σύνοδο κορυφής, η Ιταλία και η Γερμανία ανέπτυξαν συστήματα αεράμυνας για να βοηθήσουν την Τουρκία να ανταποκριθεί σε αυξημένες απειλές.