Στον χάρτη των data centers και τα Γιάννενα

Οι τεχνολογίες ΑΙ μπορεί να είναι «αόρατες», αλλά τα data centers όχι. Αυτά τα κέντρα δεδομένων αποτελούν τον φυσικό κόσμο της νέας τεχνολογικής εποχής, της λεγόμενης «ψηφιακής μετάβασης». Κάθε streaming, κάθε υπηρεσία cloud και λοιπά «περνάει» στηρίζεται σε αυτά.

Τα data centers (κέντρα δεδομένων) εξαπλώνονται πια παντού. Είναι το νέο στοίχημα στην παγκόσμια οικονομία, το ζητούμενο σχεδόν για κάθε χώρα, τη βάση καλλιέργειας προσδοκιών για μια ψηφιακή μετάβαση και οικονομικής ανάπτυξης και για την Ελλάδα συνοδεία συνήθως μιας δόσης επικοινωνιακής υπερβολής. Είναι όμως και ένα πολύ ενεργοβόρο κομμάτι της ψηφιακής οικονομίας, με υποδομές η λειτουργία των οποίων έχουν επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους και στην ενέργεια. Ένα data center δεν αποτελεί απλώς ένα επενδυτικό-επιχειρηματικό πεδίο. Οι διαστάσεις του είναι περιβαλλοντικές –και σε σημαντικό επίπεδο μάλιστα- και κατ’ επέκταση πολιτικές.

Αυτή τη στιγμή, τα data center αποτελούν ήδη το next big thing. Πέραν των τεχνολογικών κολοσσών (αμερικάνικων εταιριών κυρίως) που επενδύουν σε data centers στην Αττική και της ΔΕΗ που έχει βάλει μπρος ένα μεγάλο data center -300 MW σε πρώτη φάση- στην Κοζάνη, πολλοί είναι οι επενδυτές –μεγάλοι και μικροί- που σπεύδουν να υπακούσουν στις επιταγές της νέας αγοράς που έχει ανοίξει. Οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κατασκευή και επιβίωση αυτών των data centers είναι δύο: χρήματα και πελάτες.

Με την Αθήνα να θεωρείται κορεσμένη πια, οι επενδυτές έχουν βγει… στην επαρχία. Στον χάρτη των data centers έχουν μπει ήδη και τα Γιάννενα. Μέσα σε ένα εξάμηνο, ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης έχει υπογράψει την υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις για τη δημιουργία δύο data center στη Βιομηχανική Περιοχή Ιωαννίνων, στο Ροδοτόπι του Δήμου Ζίτσας. Οι Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις είναι η διαδικασία της περιβαλλοντικής αδειοδότησης που ακολουθείται για έργα και δραστηριότητες χαμηλής και μεσαίας όχλησης αντί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η διαδικασία αυτή αφορά data center από 2 έως 20MW (πάνω από 20MW απαιτείται δηλαδή Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων).

Τον Δεκέμβριο του 2025, εγκρίθηκε λοιπόν η περιβαλλοντική αδειοδότηση από την Περιφέρεια Ηπείρου για τη δημιουργία data center της εταιρίας «Team Fortress ΙΚΕ» συνολικής ισχύος 10MW. H έδρα της εταιρίας είναι στα Γρεβενά, με διαχειριστή τον Παναγιώτη Πετρόχειλο, αντιπρόεδρο της Kiefer, εταιρίας που δραστηριοποιείται στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.

Το εμβαδό του γηπέδου στη ΒΙΠΕ, είναι 12,7 στρέμματα. Το υπό μελέτη κτίριο θα καταλαμβάνει μια έκταση περίπου 3 στρεμμάτων.

Πριν από λίγο καιρό, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ανακοίνωσε 13 επενδυτικά σχέδια που θα χρηματοδοτηθούν από τον Αναπτυξιακό Νόμο του 2022. Μεταξύ αυτών η κατασκευή ενός data center της Team Fortress στα Γιάννενα, συνολικού προϋπολογισμού 54,1 εκατ. ευρώ, με τα 33,8 εκατ. ευρώ να αποτελούν την ενίσχυση από τον Αναπτυξιακό Νόμο.

Τον Μάιο του 2026, ήρθε άλλη μια περιβαλλοντική αδειοδότηση που αφορά την εταιρία «Cloudcore AE». Το data center αυτής της εταιρίας είναι συνολικής ισχύος 19,5ΜW και χωροθετείται σε έκταση 40 στρεμμάτων στη ΒΙΠΕ. Πρόκειται για μια διώροφη μονάδα που θα αναπτυχθεί σε 7,5 στρέμματα και θα τροφοδοτείται από παροχή μέσης τάσης 150KV. Εταίροι και διαχειριστές της Cloudcore είναι ο Λεωνίδας Παναγάκος, γενικός διευθυντής της εταιρίας Solar Cells με δράση στις ΑΠΕ, και ο Ιωάννης Σάκκαρης του Κωνσταντίνου και της Αγγελικής (αδελφός της τενίστριας Μαρίας Σάκκαρη).

Όπως κάθε data center, έτσι κι αυτά τα δύο χρειάζονται ψύξη για να κρατείται η θερμοκρασία σε επίπεδα ασφαλείας και ηλεκτρική ενέργεια. Στις τεχνικές εκθέσεις και για τα δύο data center, δεν καταγράφεται συγκεκριμένος αριθμός κατανάλωσης νερού (αν και προωθούνται εναλλακτικές λύσεις υδρόψυξης για τον περιορισμό της κατανάλωσης νερού) ούτε ηλεκτρικής ενέργειας, οι απαιτήσεις της οποίας είναι μεγάλες. Οι αντοχές του ηλεκτρικού δικτύου είναι ένα κρίσιμο ζήτημα (και) για την Ήπειρο.

Η ενεργειακή απόδοση των κέντρων δεδομένων είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος. Η αποκαλούμενη PUE αποτελεί τη μέτρηση για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός κέντρου δεδομένων. Επί της ουσίας συγκρίνει τη συνολική ισχύ των εγκαταστάσεων με την ενέργεια που καταναλώνεται από τον εξοπλισμό πληροφορικής. Όσο πιο κοντά στο 1 είναι αυτή η σύγκριση, τόσο πιο καλή η ενεργειακή απόδοση. Για το data center της Clouds αναφέρεται ότι το ετήσιο PUE θα προσδιοριστεί στο επόμενο στάδιο του σχεδιασμού –με την υποσημείωση ότι ο στόχος είναι να φτάσει στο 1,65.

Τα ζητήματα της κατανάλωσης ενέργειας απασχολούν έντονα πολλές χώρες, καθώς ένα μεσαίου μεγέθους data center μπορεί να καταναλώνει όσο ενέργεια καταναλώνει μια μικρή πόλη. Κάποιες χώρες έχουν θέσει ήδη αυστηρούς όρους, όπως να χρηματοδοτούν οι ίδιες οι εταιρίες την αναβάθμιση του ενεργειακού δικτύου ή να εξασφαλίζουν οι εταιρίες δικά τους συστήματα αποθήκευσης μέσω ΑΠΕ.

Το data center στον Λούρο

Στην Ήπειρο λειτουργεί πάντως ένα μικρό data center εδώ και πολλά χρόνια. Ήταν μάλιστα το πρώτο «πράσινο» data center που λειτούργησε στην Ελλάδα και που χρηματοδοτήθηκε από το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση 2007-2013). Πρόκειται για το κέντρο δεδομένων του ΕΔΥΤΕ (Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας) στην περιοχή της Φιλιππιάδας, στον σε κοντινή απόσταση από το υδροηλεκτρικό φράγμα του σταθμού της ΔΕΗ στον Λούρο. Χρησιμοποιεί νερό από το ποτάμι για τη λειτουργία του συστήματος κλιματισμού και την ψύξη των συστημάτων. Μπορεί να υποστηρίξει δε εξοπλισμό έως 200 ΚWatt.

Αυτό το data center δεν «ποντάρει» στην εμπορική αγορά της τεχνητής νοημοσύνης. Φιλοξενεί τα δεδομένα της ελληνικής ερευνητικής και ακαδημαϊκής κοινότητας.

Η επέλαση των data centers σε όλη τη χώρα έρχεται να αναδείξει για άλλη μια φορά την ανάγκη σχεδιασχού και επιβολής κάποιων όρων. Δεν μπορεί για άλλη μια φορά, η κάθε εταιρία να χωροθετεί και να διεκδικεί και να παίρνει νερό και ρεύμα, που μπορεί να μην είναι σε επάρκεια για την κοινωνία.