Τι είναι το σκαφοειδές στέρνο

Το σκαφοειδές στέρνο αποτελεί μια ανατομική ανωμαλία του θωρακικού τοιχώματος, κατά την οποία ο θώρακας αποκτά διαφορετικό από το φυσιολογικό σχήμα. Η κατάσταση γίνεται συνήθως εμφανής από την παιδική ηλικία και συχνά επιδεινώνεται κατά την περίοδο της εφηβείας, όταν η ανάπτυξη του σώματος επιταχύνεται. Μετά την ενηλικίωση η μορφολογία του θώρακα συνήθως παραμένει σταθερή.

Στην κλινική πράξη διακρίνονται δύο βασικοί τύποι. Ο πρώτος είναι το βυθισμένο στέρνο (pectus excavatum), όπου το στέρνο εμφανίζεται να εισχωρεί προς το εσωτερικό του θώρακα. Ο δεύτερος είναι το προεξέχον στέρνο (pectus carinatum), στο οποίο το στέρνο προβάλλει προς τα εμπρός. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πιο σύνθετες μορφές παραμόρφωσης, οι οποίες ενδέχεται να συνυπάρχουν με άλλες παθήσεις του μυοσκελετικού ή του καρδιαγγειακού συστήματος.

Η συχνότητα εμφάνισης διαφέρει ανάλογα με τον τύπο. Το pectus excavatum εμφανίζεται περίπου σε ένα στα 400 παιδιά, ενώ το pectus carinatum εμφανίζεται πιο σπάνια, περίπου σε ένα στα 1500 παιδιά.

Ποια είναι τα αίτια εμφάνισης

Η ακριβής αιτία εμφάνισης του σκαφοειδούς στέρνου δεν είναι πλήρως γνωστή. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζεται σε περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή κληρονομική προδιάθεση.

Ο βασικός μηχανισμός σχετίζεται με την υπερβολική ανάπτυξη των χόνδρων που συνδέουν το στέρνο με τις πλευρές. Όταν οι χόνδροι αυτοί μεγαλώνουν περισσότερο από το φυσιολογικό, ασκούν πίεση στο στέρνο, με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται το σχήμα του θώρακα.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Σε περίπτωση που υπάρχει σκαφοειδές στέρνο, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί εξειδικευμένος ιατρικός έλεγχος. Η αξιολόγηση από θωρακοχειρουργό βοηθά στην εκτίμηση της σοβαρότητας της παραμόρφωσης και στον αποκλεισμό άλλων πιθανών παθήσεων.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει εξετάσεις που αξιολογούν αν υπάρχει πίεση στην καρδιά ή στους πνεύμονες, καθώς και αν η μορφολογία του θώρακα επηρεάζει τη φυσιολογική αναπνευστική λειτουργία. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν πόνο στο θώρακα, δύσπνοια, μειωμένη αντοχή στην άσκηση ή αίσθημα παλμών.

Πέρα από τα σωματικά συμπτώματα, η παραμόρφωση μπορεί να επηρεάσει και την ψυχολογία των παιδιών ή των εφήβων, καθώς σχετίζεται με την εικόνα του σώματος και την αυτοπεποίθηση.

Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία του σκαφοειδούς στέρνου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο τύπος της παραμόρφωσης, η σοβαρότητα της βύθισης ή της προεξοχής, η ηλικία του ασθενούς και η πιθανή πίεση στα όργανα του θώρακα.

Μία από τις χειρουργικές τεχνικές που εφαρμόζονται είναι η τεχνική Ravitch, κατά την οποία πραγματοποιείται ανακατασκευή του πρόσθιου θωρακικού τοιχώματος. Μια δεύτερη προσέγγιση είναι η τεχνική Nuss, όπου τοποθετείται ειδική μεταλλική μπάρα κάτω από το στέρνο ώστε να διορθωθεί το σχήμα του θώρακα.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί μη χειρουργική αντιμετώπιση, όπως η χρήση ειδικής συσκευής αναρρόφησης (vacuum bell) για το βυθισμένο στέρνο ή ειδικού γιλέκου πίεσης για το προεξέχον στέρνο.

Τραύματα θώρακος και τραύμα θωρακικού τοιχώματος

Τα τραύματα θώρακος αποτελούν συχνές κακώσεις που μπορεί να προκύψουν από τροχαία ατυχήματα, πτώσεις ή αθλητικές δραστηριότητες. Το τραύμα θωρακικού τοιχώματος μπορεί να αφορά τα πλευρά, το στέρνο, τους μεσοπλεύριους μύες ή τους μαλακούς ιστούς της περιοχής.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό του τραυματισμού, στην κλινική εξέταση και στις απεικονιστικές εξετάσεις. Η ακτινογραφία θώρακος χρησιμοποιείται συχνά ως αρχικός έλεγχος, ενώ η αξονική τομογραφία μπορεί να προσφέρει πιο λεπτομερή εικόνα των καταγμάτων και πιθανών επιπλοκών.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η θεραπεία είναι συντηρητική, με αναλγητική αγωγή και περιορισμό της έντονης δραστηριότητας. Ωστόσο, σε περιπτώσεις πολλαπλών καταγμάτων ή σημαντικής μετατόπισης των πλευρών μπορεί να χρειαστεί χειρουργική σταθεροποίηση.

Επικοινωνία με ειδικό

Εάν εμφανίζετε συμπτώματα που σχετίζονται με σκαφοειδές στέρνο ή έχετε υποστεί τραύματα θώρακος, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο ιατρό για αξιολόγηση.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον θωρακοχειρουργό Δρ. Κωνσταντίνο Παπαγιαννόπουλο.