Σβήνουν οι ελπίδες για ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν;

Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πλήγματα στο νότιο Ιράν, σε μια δοκιμασία της επτά εβδομάδων εκεχειρίας, καθώς και οι δύο πλευρές υποβάθμισαν τις ελπίδες για μια άμεση ειρηνευτική συμφωνία, ακόμη και όταν οι διαπραγματευτές από την Τεχεράνη ξεκίνησαν νέες συνομιλίες στο Κατάρ.

Οι αμερικανικές δυνάμεις στόχευσαν σημεία εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες, δήλωσε την Τρίτη η κεντρική διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom), αλλά τόνισε ότι οι επιθέσεις δεν υποδηλώνουν ότι η εκεχειρία με το Ιράν είχε λήξει.

Οι επιθέσεις – οι δεύτερες μεγάλες επιθέσεις που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της επτά εβδομάδων εκεχειρίας – σημειώθηκαν καθώς ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, ηγούνταν μιας αντιπροσωπείας διαπραγματευτών στο Κατάρ. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Αμπντολμασέρ Χεμμάτι.

Η παρουσία του Χεμμάτι έχει τροφοδοτήσει εικασίες ότι οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στην αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η συμφωνία που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ φέρεται να προβλέπει ότι η Ουάσινγκτον θα συμφωνήσει να ξεπαγώσει ορισμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται σε τράπεζες εκτός Ιράν - συμπεριλαμβανομένου του Κατάρ.

Ο Τραμπ έχει δεχθεί κριτική από πιστούς στο κόμμα του σχετικά με τις αναφορές ότι δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να διατεθούν στην Τεχεράνη, με ανώτερο στέλεχος των Ρεπουμπλικανών να λέει ότι οι αναφερόμενες λεπτομέρειες της ειρηνευτικής συμφωνίας φαίνονται πολύ κοντά στη συμφωνία για τα πυρηνικά που διαπραγματεύτηκε το 2015 η κυβέρνηση Ομπάμα, από την οποία ο Τραμπ αποσύρθηκε.

Το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο συνεννόησης φέρεται να προβλέπει την αποκατάσταση της εμπορικής ναυτιλίας από το Ιράν μέσω των Στενών του Ορμούζ, αλλά δεν θα περιλαμβάνει διαπραγματεύσεις για οποιοδήποτε πυρηνικό ζήτημα. Οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν εντός 30 έως 60 ημερών μετά την επίτευξη οποιασδήποτε συμφωνίας.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο βασικός στόχος του στον πόλεμο είναι να αποτρέψει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικά όπλα με το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του και δέχεται αυξανόμενες πιέσεις ώστε η αρχική συμφωνία να περιέχει δέσμευση από το Ιράν να απαλλαγεί από τα αποθέματά του.

Τη Δευτέρα φάνηκε να προσφέρει μια παραχώρηση στην Τεχεράνη, ανακοινώνοντας σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται στο Ιράν θα μπορούσε να «καταστραφεί» εντός της χώρας, σε μια διαδικασία που θα επιβλέπει από ένα διεθνής πυρηνικός οργανισμός.

Οι ειδικοί ανέφεραν ότι η ανακοίνωση του Τραμπ τη Δευτέρα θα μπορούσε να ισοδυναμεί με έναν σημαντικό συμβιβασμό από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, καθώς οι διαπραγματεύσεις φάνηκαν να επιβραδύνονται μετά από μια έντονη διπλωματική δραστηριότητα το Σαββατοκύριακο.

Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ έχει καταστεί επείγον για την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία απέχει μήνες από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και αντιμετωπίζει την οργή των ψηφοφόρων για το αυξανόμενο κόστος.

Εφικτή η συμφωνία

Την Τρίτη, ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι παρά τις τελευταίες αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν, μια συμφωνία είναι ακόμα εφικτή, προσθέτοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».

«Σήμερα πραγματοποιήθηκαν κάποιες συνομιλίες στο Κατάρ, οπότε θα δούμε αν μπορούμε να σημειώσουμε πρόοδο. Νομίζω ότι γίνεται πολλή συζήτηση πάνω σε συγκεκριμένη διατύπωση στο αρχικό έγγραφο», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στην Τζαϊπούρ κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στην Ινδία.

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι η μελλοντική διαχείριση των στενών θα είναι θέμα συμφωνίας μεταξύ Ομάν και Ιράν και ότι θα μπορούσαν να επιβληθούν «τέλη για υπηρεσίες πλοήγησης».

Σε μια μακροσκελή ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν πηγαίνουν «καλά», αλλά προειδοποίησε για νέες επιθέσεις εάν αποτύχουν. «Θα είναι μόνο μια Μεγάλη Συμφωνία για όλους ή καθόλου Συμφωνία», έγραψε.

Το Ιράν έχει επιμείνει ότι η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο πρέπει να συμπεριληφθεί στο μνημόνιο συνεννόησης που θα οδηγήσει στο άνοιγμα του στενού του Ορμούζ από το Ιράν.