Το ρεσάλτο των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Η επιχείρηση, το πετρέλαιο, οι αντιδράσεις

Χθες, ο Πρόεδρος Τραμπ αναβίωσε την παρεμβατική εξωτερική πολιτική που είχε χλευάσει για χρόνια. Κατ' εντολή του, αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Βενεζουέλα και συνέλαβαν τον πρόεδρο και την πρώτη κυρία. Λίγες ώρες αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διοικούν» τη χώρα στο άμεσο μέλλον. Αναγνώρισε τον κίνδυνο εμπλοκής: «Δεν φοβόμαστε την αποστολή στρατευμάτων».

Η κυβέρνηση πέρασε μεγάλο μέρος του 2025 ασκώντας πίεση στον Πρόεδρο Νικολά Μαδούρο, αποκαλώντας τον αρχηγό καρτέλ και προσπαθώντας να τον απομακρύνει από το αξίωμά του. Μετά τη σύλληψή του χθες, ο γενικός εισαγγελέας δήλωσε ότι ο Μαδούρο θα αντιμετωπίσει κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία και διακίνηση ναρκωτικών. Ωστόσο, ο Τραμπ αναφέρθηκε και σε έναν άλλο λόγο: τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Δήλωσε ότι αμερικανικές εταιρείες θα ανασυγκροτήσουν σύντομα τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας.

Η επιχείρηση

Αξιωματικοί της CIA εισέβαλαν στη χώρα τον Αύγουστο και, με τη βοήθεια κρυφών drones, άρχισαν να μελετούν τον Μαδούρο και τις κινήσεις του. Ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού δήλωσε χθες ότι οι κατάσκοποι ήθελαν να καταλάβουν «πού ζούσε, πού ταξίδευε, τι έτρωγε, τι φορούσε, ποια ήταν τα κατοικίδια του». Μια πηγή στην κυβέρνηση της Βενεζουέλας βοήθησε τη CIA να τον εντοπίσει.

Στο Κεντάκι, ο στρατός κατασκεύασε ένα μοντέλο σε πραγματική κλίμακα του συγκροτήματος του Μαδούρο. Οι ελίτ κομάντος της Delta Force του Στρατού έκαναν πρόβες για την επίθεση, ανατινάζοντας ατσάλινες πόρτες με όλο και ταχύτερους ρυθμούς, γράφουν οι δημοσιογράφοι μας που καλύπτουν θέματα πληροφοριών και άμυνας. Όταν ο καιρός ήταν καλός και ο κίνδυνος απωλειών αμάχων φαινόταν χαμηλός, οι κομάντος έκαναν την επίθεσή τους.

Πρώτα, μια κυβερνοεπιχείρηση έκοψε το ρεύμα σε μεγάλα τμήματα του Καράκας, επιτρέποντας σε 150 αμερικανικά αεροπλάνα, drones και ελικόπτερα να πλησιάσουν χωρίς να εντοπιστούν. Βομβάρδισαν ραντάρ και εγκαταστάσεις αεροπορικής άμυνας και αποβίβασαν τους κομάντος στην πιο οχυρωμένη στρατιωτική βάση της Βενεζουέλας. Η Delta Force ανατίναξε μια πόρτα και βρήκε τον Μαδούρο τρία λεπτά αργότερα. Ένα ελικόπτερο δέχτηκε πυρά και περίπου έξι Αμερικανοί στρατιώτες τραυματίστηκαν, αλλά κανένας Αμερικανός δεν σκοτώθηκε. Τουλάχιστον 40 Βενεζουελάνοι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών και αμάχων, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της χώρας.

Η όλη επιχείρηση διήρκεσε λίγο περισσότερο από δύο ώρες. Ο Τραμπ την παρακολούθησε από τις οθόνες στο Mar-a-Lago. «Το παρακολούθησα, κυριολεκτικά, σαν να έβλεπα τηλεοπτική εκπομπή», είπε στο Fox News. Στη συνέχεια, δημοσίευσε μια φωτογραφία του Μαδούρο με δεμένα μάτια και χειροπέδες.

Ο Τραμπ

Σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διαχειριστούν τη Βενεζουέλα «μέχρι να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε μια ασφαλή, ορθή και συνετή μετάβαση». Αλλά ποιος θα είναι υπεύθυνος και πώς θα λειτουργήσει αυτό; Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν πολλές απαντήσεις.

Η αντιπρόεδρος του Μαδούρο, Ντέλσι Ροντρίγκες, ορκίστηκε χθες και είναι πλέον η προσωρινή ηγέτης της χώρας. Ωστόσο, χαρακτήρισε τις Ηνωμένες Πολιτείες παράνομο εισβολέα και δήλωσε ότι ο Μαδούρο είναι ο «μοναδικός πρόεδρος». Ο Τραμπ είπε ότι θα διατηρήσει την εξουσία όσο «κάνει ό,τι θέλουμε». Αρνήθηκε να υποστηρίξει την ένταξη της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάντο, που κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης τον Οκτώβριο.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι ένας βασικός στόχος της επιχείρησης ήταν η ανάκτηση των δικαιωμάτων επί του πετρελαίου που η Βενεζουέλα είχε «κλέψει» όταν εθνικοποίησε τον κλάδο. Περιέγραψε το αποτέλεσμα ως «πλήρη αποτυχία». Η χώρα παράγει σήμερα το ένα τέταρτο της παραγωγής της δεκαετίας του 1990, λόγω της διαφθοράς, της κακοδιαχείρισης και των κυρώσεων. Τώρα, σύμφωνα με τον Τραμπ, οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα «μπουν, θα ξοδέψουν δισεκατομμύρια δολάρια, θα επιδιορθώσουν την κατεστραμμένη υποδομή, την πετρελαϊκή υποδομή, και θα αρχίσουν να βγάζουν χρήματα» — τόσο για τους Βενεζουελάνους όσο και για τους ίδιους.

Οι κατηγορίες

Η κυβέρνηση περιέγραψε την επιχείρηση ως δράση επιβολής του νόμου και όχι ως στρατιωτική εισβολή. Ο Μαδούρο έχει κατηγορηθεί αρκετές φορές στις Ηνωμένες Πολιτείες για διακίνηση ναρκωτικών και διαφθορά. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, «ένα έθνος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει βία στο κυρίαρχο έδαφος άλλου κράτους χωρίς τη συγκατάθεσή του, χωρίς να υπάρχει λόγος αυτοάμυνας ή χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», γράφει ο συνάδελφός μου Τσάρλι Σέιβιτζ, ο οποίος καλύπτει θέματα εθνικής ασφάλειας και νομικής πολιτικής. Μια κατοχή, επίσης, δεν έχει καμία βάση στο διεθνές ή το εγχώριο δίκαιο, του είπε ένας εμπειρογνώμονας.

Ο Μαδούρο έφτασε χθες το βράδυ στη Νέα Υόρκη με ελικόπτερο και μεταφέρθηκε σε κέντρο κράτησης στο Μπρούκλιν. Μια τετραπλή κατηγορία στο ομοσπονδιακό περιφερειακό δικαστήριο κατηγορεί τον ίδιο και τη σύζυγό του, καθώς και τον γιο τους και δύο υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Βενεζουέλας, για λαθρεμπόριο κοκαΐνης.

Οι αντιδράσεις

Η Ρωσία, η Κίνα, η Κούβα, η Βραζιλία, το Μεξικό και άλλες χώρες καταδίκασαν το πραξικόπημα ως παράνομη υπερβολή. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ δήλωσε ότι η επίθεση δημιούργησε ένα «επικίνδυνο προηγούμενο» και το Συμβούλιο Ασφαλείας σχεδιάζει να συνεδριάσει αύριο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες φάνηκαν ευχαριστημένοι που απαλλάχθηκαν από τον Μαδούρο και ήταν προσεκτικοί στο να επικρίνουν την παρέμβαση του Τραμπ. Ο Φρίντριχ Μερτς της Γερμανίας δήλωσε ότι ο Μαδούρο «οδήγησε τη χώρα του στην καταστροφή» και ότι η παρέμβαση των ΗΠΑ απαιτούσε «προσεκτική εξέταση». Ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας δήλωσε ότι ο λαός της Βενεζουέλας «δεν μπορεί παρά να χαίρεται» για την ανατροπή του Μαδούρο. Στη Βρετανία, ο πρωθυπουργός Κίρ Σταρμερ αντιμετωπίζει αντίδραση από μέλη του Εργατικού Κόμματος και άλλων αριστερών κομμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου επειδή δεν επέκρινε την αμερικανική επιχείρηση.

Οι υποστηρικτές του Μαδούρο απαίτησαν την επιστροφή του — και της πρώτης κυρίας — και διοργάνωσαν διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις, οι οποίες μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση της Βενεζουέλας. Ορισμένοι από όσους αντιτάχθηκαν στον Μαδούρο δίστασαν να πανηγυρίσουν, καθώς το μέλλον παρέμενε αβέβαιο. «Το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι δεν είναι «Είμαστε ελεύθεροι και είμαι τόσο χαρούμενος»», είπε ένας άνδρας ονόματι Χοσέ στην εφημερίδα The Times. «Είναι, τι θα συμβεί αύριο;». Φοβούμενοι το χάος που θα ακολουθήσει, οι Βενεζουελανοί συρρέουν στα σούπερ μάρκετ για να εφοδιαστούν με προμήθειες.

Στη Νότια Φλόριντα, μέλη της διασποράς γιόρτασαν τη σύλληψη του Μαδούρο. Κάποιοι έπαιζαν δυνατά μουσική ή κορνάριζαν με τα αυτοκίνητά τους. Πολλοί χόρευαν σε αυτοσχέδια πάρτι.

Οι Δημοκρατικοί επέκριναν την επιχείρηση. «Ο αμερικανικός λαός έχει ξεκαθαρίσει: δεν θέλει να γίνει ξανά κατακτητής και δεν θέλει να είναι η παγκόσμια αστυνομία», δήλωσε ο γερουσιαστής Ρούμπεν Γκαλέγκο της Αριζόνα σε συνέντευξή του στο Fox News. Ο νέος δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζοράν Μαμντάνι, δημοσίευσε ένα μήνυμα στο X λέγοντας ότι η στρατιωτική δράση ήταν «παραβίαση του ομοσπονδιακού και του διεθνούς δικαίου». Τηλεφώνησε στον Τραμπ για να εκφράσει την αντίρρησή του.

Οι εκλεγμένοι Ρεπουμπλικάνοι ήταν υποστηρικτικοί. Ο πρόεδρος της Βουλής Μάικ Τζόνσον χαρακτήρισε την επιχείρηση «αποφασιστική και δικαιολογημένη». Ωστόσο, ορισμένοι από τη δεξιά δεν κατάλαβαν γιατί ο πρόεδρος του «America first» ανέτρεψε έναν ξένο ηγέτη και υποσχέθηκε να κυβερνήσει τη χώρα του. «Αυτό είναι που πολλοί από το MAGA νόμιζαν ότι ψήφισαν για να τερματίσουν», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η βουλευτής Μαρτζόρι Τέιλορ Γκριν, πρώην στέλεχος του MAGA. «Πόσο λάθος κάναμε».

Ο Μητσοτάκης

«Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», δήλωσε ο πρωθυπουργός της χώρας μας προσθέτοντας πως «το τέλος του καθεστώτος του (Μαδούρο) προσφέρει νέα ελπίδα για τη χώρα», προκαλώντας τις σφοδρές αντιδράσεις των κομμάτων τις αντιπολίτευσης.

«Στο διεθνές περιβάλλον ενίσχυσης του αναθεωρητισμού και του δικαίου του ισχυρού, η χθεσινή δήλωση του Έλληνα Πρωθυπουργού είναι βαθιά προβληματική και πλήρως αναντίστοιχη προς την ιστορία της χώρας μας», ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, επισημαίνοντας ότι σε αντίθεση με τις δηλώσεις τόσο Ευρωπαίων Αξιωματούχων δεν βρήκε να πει έστω μία λέξη για την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου.

Ο Σωκράτης Φάμελλος σε συνέντευξη στον ρ/σ «στο Κόκκινο», χαρακτήρισε επικίνδυνη τη δήλωση του πρωθυπουργού.

Το ΚΚΕ σημείωσε ότι «η δήλωση Μητσοτάκη για την ιμπεριαλιστική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα είναι μια κυνική, ελεεινή και ντροπιαστική για τον ελληνικό λαό παρέμβαση, που ξεπερνάει ακόμη και τις δηλώσεις του Τραμπ».

Ο Αλέξης Χαρίτσης έκανε. λόγο για δουλική στάση από πλευράς Κυριάκου Μητσοτάκη και ξεκαθάρισε «όχι στο όνομά μας. Όχι στο όνομα του ελληνικού λαού».

«Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι ο νυν Πρωθυπουργός της Ελλάδας φαίνεται να μην έχει διδαχθεί από τη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης», τονίζει σε ανάρτησή του ο Ιβάν Γκιλ Πίντο, υπουργός Εξωτερικών της Βενεζουέλας.

Και συνέχισε: «Οι ναζιστές χρησιμοποίησαν ακριβώς τα ίδια επιχειρήματα που σήμερα επιχειρούνται να προβληθούν κατά της Βενεζουέλας: ότι η απόρριψη μιας κυβέρνησης και της ιδεολογίας της μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία για δολοφονίες, εισβολές και κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου».

Ο κ. Πίντο πρόσθεσε ότι «αυτός ο συλλογισμός όχι μόνο αντιβαίνει στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά αναβιώνει και τις πιο σκοτεινές λογικές που η Ευρώπη ορκίστηκε να μην επαναλάβει», και κλείνει τη δήλωσή του με μια συμβουλή προς τον Κυρ. Μητσοτάκη: «Από τη Βενεζουέλα συνιστούμε στον Έλληνα Πρωθυπουργό να απέχει από το να εκφέρει άποψη για τη χώρα μας και, αντ' αυτού, να εμβαθύνει στη μελέτη του διεθνούς δικαίου και των ιστορικών διδαγμάτων που οδήγησαν στη διαμόρφωση της σημερινής διεθνούς έννομης τάξης».

Με πληροφορίες από NYT, ΕΦΣΥΝ. Φωτογραφία: Στιγμιότυπο από την αίθουσα επιχειρήσεων στο Mar-a-Lago