Πτώση Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: Μήπως τελικά δεν «ήρθαν οι βάρβαροι»

Η πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 476 μ.Χ. αποτέλεσε καθοριστική στιγμή στην ιστορία της ανθρωπότητας, όταν ο γερμανικής καταγωγής στρατιωτικός ηγέτης Φλάβιος Οδόακρος ανέτρεψε τον έφηβο αυτοκράτορα Ρωμύλο Αυγουστύλο στην Ιταλία και έθεσε σε κίνηση την κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Νέα έρευνα βασισμένη σε δεδομένα γονιδιώματος από κατοίκους της οχυρωμένης ρωμαϊκής μεθορίου στην περιοχή που σήμερα είναι η νότια Γερμανία τεκμηριώνει πώς αυτές οι δραματικές πολιτικές αλλαγές επηρέασαν τους απλούς ανθρώπους, ενώ αντικρούει τη διαδεδομένη αντίληψη για μια βίαιη «εισβολή βαρβάρων» που σάρωσε τα πρώην εδάφη της πρώην αυτοκρατορίας.

Για παράδειγμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατάργηση των περιορισμών στον γάμο που ίσχυαν κατά την αυτοκρατορική εποχή οδήγησε σε ταχεία ανάμειξη μεταξύ του στρατιωτικού πληθυσμού και του αστικού πληθυσμού των Ρωμαίων και των ντόπιων χαμηλής κοινωνικής τάξης, μεταξύ των οποίων και ορισμένοι με καταγωγή από τη Βόρεια Ευρώπη.

«Η χρονική αντιστοιχία μεταξύ της πτώσης της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ιταλία και της γενετικής μεταβολής που εντοπίζουμε στη νότια Γερμανία είναι εξαιρετικά ακριβής», δήλωσε ο ανθρωπολόγος και γενετιστής πληθυσμών Ιωακίμ Μπούργκερ του Πανεπιστημίου Johannes Gutenberg του Μάιντς στη Γερμανία, κύριος συγγραφέας της έρευνας που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο περιοδικό Nature.

Οι ερευνητές ανέλυσαν τα γονιδιώματα 258 ατόμων που είχαν ταφεί σε λεγόμενους «τάφους σειράς» στα σημερινά γερμανικά κρατίδια της Βαυαρίας και της Έσσης, 112 από τους οποίους είχαν ταφεί στο βαυαρικό χωριό Altheim. Τα περισσότερα χρονολογούνται μεταξύ 450 και 620 μ.Χ.

Οι ρωμαϊκές αρχές είχαν ιδρύσει στρατιωτικά φυλάκια για την προστασία από εισβολές και αναταραχές στα γερμανικά σύνορα, μερικά από τα οποία εξελίχθηκαν σε σημαντικούς οικισμούς και τελικά σε πόλεις. Σε αυτές περιλαμβάνονταν το Μάιντς, το Ρέγκενσμπουργκ, η Τρίερ και η Κολωνία, που βρίσκονται κοντά στους τόπους ταφής που εξετάστηκαν στην έρευνα.

Τα δεδομένα του γονιδιώματος αποκάλυψαν μια σημαντική δημογραφική μεταβολή που συνέπεσε με τη διάλυση των ρωμαϊκών κρατικών δομών στα τέλη του 5ου αιώνα. Έδειξαν ότι άνθρωποι από τη Βόρεια Ευρώπη είχαν ήδη μετακινηθεί νότια προς αυτή την περιοχή σε μικρές ομάδες κατά τη διάρκεια της μακράς παρακμής της αυτοκρατορικής περιόδου και ζούσαν χωριστά από τον ευρύτερο ρωμαϊκό πληθυσμό, πολλοί από αυτούς ίσως ως αγροτικοί εργάτες. Εκείνη την εποχή, στους ξένους μπορούσε να παραχωρηθεί γη υπό όρους όπως περιορισμοί στον γάμο με Ρωμαίους.

Ο ρωμαϊκός στρατιωτικός και πολιτικός πληθυσμός αποδείχθηκε γενετικά ποικιλόμορφος, αποτελούμενος από άτομα με καταγωγή από διάφορα μέρη της αυτοκρατορίας. Ήταν γενετικά διαφορετικοί από τους ξένους που έφταναν σταδιακά στην περιοχή από τη Βόρεια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων περιοχών τόσο μακρινών όσο η Βρετανία, καθώς και από τα Βαλκάνια και ακόμη και την Ασία.

Τα γονιδιώματα αντανακλούσαν τους γάμους μεταξύ των δύο ομάδων μετά την κατάρρευση της αυτοκρατορίας και μια ειρηνική ενσωμάτωση των λαών που τελικά σχημάτισαν μια νέα κοινωνία των πρώιμων μεσαιωνικών χρόνων.

Με πληροφορίες από Reuters. Φωτογραφία: Ανθρωπολογική εξέταση ενός σκελετού της πρώιμης μεσαιωνικής περιόδου στη Δημόσια Συλλογή Ανθρωπολογίας του Μονάχου (SNSB-SAM). (Φωτογραφία: M. Harbeck, SNSB)