Όταν τα Γιάννενα τιμούσαν τον Αριστείδη Στεργιάδη

Βρισκόμαστε στα 1917, τον Οκτώβριο, στις 27 του μήνα, 6 το απόγευμα, στα Γιάννενα.

Ο δήμαρχος της πόλης Γεώργιος Ιωαννίδης, εισηγείται στο (μικρό, τότε) σώμα, να δοθεί το όνομα ενός δικηγόρου, σε δρόμο των Ιωαννίνων.

«Το Συμβούλιον λαβόν υπ’ όψιν την πρότασιν του κ. Δημάρχου και τας σπουδαίας και πολυτιμότατας υπηρεσίας, ότι η Α.Ε. ο Κυβερνητικός Αντιπρόσωπος Αρ. Στεργιάδης, από τον διορισμόν αυτού και της ανόδου ες Ήπειρον παρέσχων ες αυτήν (…) υπέρ της εξασφαλίσεως του επισιτισμού, της ευημερίας και της προόδου της πατρίδος ημών, τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν, αποφαίνεται παμψηφεί», να ανακηρύξει επίτιμο δημότη τον Στεργιάδη και να δώσει το όνομά του σε μια οδό της πόλης.

Ο Αριστείδης Στεργιάδης ήταν τότε 56 ετών. Είχε γεννηθεί στο Ηράκλειο και καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη. Είχε σπουδάσει νομικά και είχε συμμετάσχει ενεργά στην επανάσταση του Θερίσου.

Ήταν ένας από τους στενούς συνεργάτες του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Το 1913, ο Στεργιάδης ήταν ένας από τους συντάκτες της Συνθήκης των Αθηνών, που μεταξύ άλλων, όριζε τα Γιάννενα ως κομμάτι του ελληνικού κράτους.

Τέσσερα χρόνια αργότερα και μερικούς μήνες πριν από την ανακήρυξή του σε επίτιμο δημότη των Ιωαννίνων, ο Στεργιάδης καλούνταν να λύσει ένα σοβαρό διπλωματικό ζήτημα: να επανακτήσει τον έλεγχο της περιοχής των Ιωαννίνων, τα οποία είχε καταλάβει η Ιταλία.

Ήρθε λοιπόν στα Γιάννενα ως γενικός διοικητής Ηπείρου, λίγες μέρες πριν αποχωρήσουν εντελώς τα ιταλικά στρατεύματα από την περιοχή. Ο ρόλος του δεν ήταν απλός, καθώς οι Ιταλοί προσπαθούσαν να παίξουν καίριο ρόλο-μια προσπάθεια που γνώρισε διάφορες διακυμάνσεις τα επόμενα χρόνια.

Ο Στεργιάδης όμως θεωρούνταν από τον Βενιζέλο ο πιο κατάλληλος για τη συγκεκριμένη αποστολή.

Δεν ήταν εύκολος άνθρωπος, το αντίθετο κιόλας.

Στις 21 Σεπτεμβρίου, σε ένα διάγγελμα που δημοσιεύτηκε στον τοπικό Τύπο, ο Στεργιάδης έλεγε μεταξύ άλλων: «Η δοκιμασία υπήρξε παροδική καί οί Ήπειρώται τήν ύπέστησαν μέ άκλόνητον πίστιν εις την εθνικήν ενότητα καί μέ σύνεσιν, γιαυτό καί δέν έπρεπε νά διατηρήσουν καμμιά μνησικακία».

Η αίσθηση του «ό,τι έγινε, έγινε» και η διάθεση των Φιλελευθέρων να κρατήσουν ίσες αποστάσεις, όσο ήταν ακόμα νωπή η πολιτειακή μεταβολή, ήταν φανερή.

Ένα πιο πραγματικό και καθημερινό πρόβλημα όμως, που έπρεπε να διαχειριστεί (και) ο Στεργιάδης, ήταν ο αναδασμός, που παρά τις υποσχέσεις, καμία εξουσία δεν είχε εφαρμόσει. Τα τσιφλίκια υπήρχαν ακόμα στην Ήπειρο και η ταξική διαφορά ήταν έντονη.

Στο διάγγελμά του, ο Στεργιάδης υποσχόταν ότι τα τσιφλίκια θα καταργηθούν. Επίσης, ότι θα γίνει και η γέφυρα στη Μπαλντούμα, μεταξύ άλλων…

Ο Στεργιάδης ήρθε στις 24 Σεπτεμβρίου 1917 στην πόλη.

Η παρουσία του και η θητεία του, προκάλεσαν εν μέρει αναταράξεις και στο βενιζελικό στρατόπεδο, αλλά και στη νεοσύστατη τότε οργανωτικά, κομμουνιστική Αριστερά. Ο χαρακτηρισμός «Αλή Πασάς» που προσάφθηκε στον Στεργιάδη, ανήκει στον «Ριζοσπάστη», ο οποίος τον κατηγόρησε για συγκέντρωση εξουσιών.

Ο Στεργιάδης αναχώρησε από την Ήπειρο δύο χρόνια αργότερα, για να αναλάβει τη θέση του ύπατου αρμοστή στη Σμύρνη. Μαζί του πήρε έμπιστους συνεργάτες του στη γενική διοίκηση, από τα Γιάννενα και την Ήπειρο.

Ο δρόμος με το όνομά του στα Γιάννενα, δεν μακροημέρευσε. Ο Στεργιάδης χρεώθηκε πολλές ευθύνες (αρκετές όχι άδικα), για τον τρόπο που διοίκησε στη Σμύρνη και για τον ρόλο που έπαιξε στην εκκένωση της περιοχής, στην καταστροφή της πόλης.

Ο Στεργιάδης πέθανε το 1949 στην Νις, σε ηλικία 88 ετών.

Πηγές:

Αρχειο Δήμου Ιωαννιτών, πρακτικά δημοτικού συμβουλίου

Νικολαϊδης, Ι. (1992). Τα Γιάννινα του Μεσοπολέμου Τόμος Γ'

Σολωμονίδου, Β. (1989). «Βενιζέλος-Στεργιάδης: μύθος και πραγματικότητα».  Στο: Βερέμης, Γουλιμή επιμ. «Ελευθέριος Βενιζέλος: Κοινωνία-οικονομία-πολιτική στην εποχή του»