Όταν λεγόταν Διπαλίτσα

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

H Mολυβδοσκέπαστη (ή ο Μολυβδοσκέπαστος ή το Μολυβδοσκέπαστο) είναι ένα από τα ιστορικά χωριά των Ιωαννίνων. Σε απόσταση αναπνοής από τα ελληνοαλβανικά σύνορα και στη συμβολή των ποταμών Αώου και Σαραντάπορου, ανήκει διοικητικά στον Δήμο Κόνιτσας. Στο χωριό υπάρχει το ομώνυμο βυζαντινό μοναστήρι, η Ιερά Μονή Παναγίας Μολυβδοσκέπαστης.

Για αιώνες, η Μολυβδοσκέπαστη αποτελούσε διοικητικό, εκκλησιαστικό, καθώς εκεί ήταν η έδρα της Αρχιεπισκοπής Πωγωνιανής, και εμπορικό κέντρο –γνωστή η εμποροπανήγυρη που γινόταν στη Διπαλίτσα μέχρι τον 18^ο αιώνα και η οποία διαρκούσε έναν μήνα.

Διπαλίτσα ήταν η παλαιότερη ονομασία του χωριού, μια ονομασία που συναντάται στις πηγές από τον 13^ο αιώνα –με τον τύπο Δηπαλήτζα.

Για την προέλευση του τοπωνυμίου αυτού, ο ηπειρώτης λόγιος του 19^ου αιώνα Ιωάννης Λαμπρίδης είχε υποστηρίξει ότι πρόκειται για σλάβικη ονομασία, η οποία σημαίνει νεροτριβείο –και πιο συγκεκριμένα μικρό νεροτριβείο (λόγω της κατάληξης –ίτσα).

Η ερμηνεία αυτή του Λαμπρίδη αμφισβητήθηκε από διάφορους μελετητές κατά τον 20^ο αιώνα. Ο Ευλόγιος Κουρίλας, μητροπολίτης Κορυτσάς για κάποια χρόνια, ετυμολόγησε τη λέξη «Διπαλίτσα» από το αρχαίο «Δίπυλον».

Ο καθηγητής γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Κώστας Ευ. Οικονόμου, στη μελέτη του «Τα οικωνύμια του νομού Ιωαννίνων-Γλωσσολογική εξέταση» αναφέρει ότι το τοπωνύμιο είναι αλβανικής προέλευσης. Υποστηρίζει ότι είναι σύνθετη λέξη που προέρχεται από τις λέξεις που σημαίνουν «δύο» και «συνοικία//πλευρά».

*Photo credit: Δήμος Κόνιτσας