Το open mall δεν αρκεί…

Open mall: Δύο λέξεις που έχουν «δαιμονοποιηθεί» σχεδόν από όσους δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στο παραδοσιακό κέντρο των Ιωαννίνων, και δη στην οδό Ανεξαρτησίας.

Αρχικά, εν έτει 2019, υπήρχαν οι μεγάλες προσδοκίες. Στη διαδρομή όμως τα πράγματα ήρθαν αλλιώς, επιφέροντας μια απογοήτευση και μια «κούραση». Αφενός μεν γιατί οι παρεμβάσεις που έγιναν από τον Δήμο Ιωαννιτών, δεν επέφεραν κάτι διαφορετικό, όπως αύξηση της εμπορικής κίνησης, αφετέρου δε υπάρχουν παρεμβάσεις που εκκρεμούν.

Το έργο του open mall, με αρχικό προϋπολογισμό 1,8 εκατ. ευρώ, είχε σκοπό να συνδέσει την ανάπλαση μιας περιοχής με την ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας. Γι αυτό και η χρηματοδότηση προήλθε από το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία».

Ο Δήμος Ιωαννιτών ανέλαβε να ανακατασκευάσει την οδό Ανεξαρτησίας και να αναπλάσει δύο κοινόχρηστους χώρους: τον αύλειο χώρο του αρχοντικού Πυρσινέλλα (Παπάζογλου και Αραβαντινού) και την πλατεία Χατζηκώστα (απέναντι από το ΕΚΑΒ). 

Το Επιμελητήριο Ιωαννίνων, από την πλευρά του, ανέλαβε να προχωρήσει σε αναβάθμιση των προσόψεων των καταστημάτων, στη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για την προώθηση των επιχειρήσεων και των προϊόντων τους και στη διοργάνωση δρώμενων για την ανάδειξη του ιστορικού κέντρου.

Ο Δήμος Ιωαννιτών ολοκλήρωσε σχεδόν την αποστολή του (εκκρεμεί η υπογειοποίηση κάδων απορριμμάτων), η οποία συνοδεύτηκε με αρκετή αμφισβήτηση για το αποτέλεσμα –ιδίως η πλατεία Χατζηκώστα μετατράπηκε σε έναν «νεκρό» αρχιτεκτονικά χώρο. Κατά την εκτέλεση δε του έργου της οδού Ανεξαρτησίας, το 2021 και το 2022, το πολύμηνο κλείσιμο του δρόμου επιβάρυνε ακόμα περισσότερο την όχι και τόσο καλή εμπορική κίνηση στην περιοχή σε μια δύσκολη περίοδο (μετά την πανδημία, κρίση λόγω ακρίβειας κλπ).

Σημειωτέον ότι η περιοχή παρέμβασης του open mall δεν αφορά μόνο την οδό Ανεξαρτησίας, αλλά όλη την περιοχή που χωροθετείται από τις οδούς Αραβαντινού, Παπάζογλου, Λόρδου Βύρωνος, Ανεξαρτησίας, Κάνιγγος, Τσιριγώτη (από Κάνιγγος μέχρι Ανεξαρτησίας), Ζώη Καπλάνη, Κωλέττη, Καπλάνη, Κατσαντώνη, Αγίου Νικολάου και Παρ. Ευαγγελίδη.

Η περιοχή αυτή έχει αποκτήσει έναν μικτό χαρακτήρα: επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου ή παροχής υπηρεσιών και καφέ-μπαρ και καταστήματα εστίασης, τα οποία αναπτύσσονται έντονα σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι του παραδοσιακού κέντρου. Σε μεγάλο βαθμό η ανάπτυξη επιχειρήσεων ψυχαγωγικού χαρακτήρα συνέβαλε σημαντικά στην αποκατάσταση διατηρητέων ή μη κτιρίων.

Από την άλλη ενισχύθηκε η ψυχαγωγική «ταυτότητα» της περιοχής έναντι της εμπορικής, η οποία σε επίπεδο αριθμών κυριαρχεί. Από τις 315 επιχειρήσεις που έχουν καταγραφεί από το Επιμελητήριο Ιωαννίνων (στο πλαίσιο της εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τη συμμετοχή στο open mall), οι 160 είναι λιανικού εμπορίου, οι περίπου 40 ψυχαγωγικού χαρακτήρα και οι υπόλοιπες παροχής υπηρεσιών.

Όσον αφορά το λιανικό εμπόριο, από τις παλιές, παραδοσιακές εμπορικές επιχειρήσεις –τότε δηλαδή που η οδός Ανεξαρτησίας αποτελούσε το κέντρο της εμπορικής αγοράς- έχουν απομείνει λίγες. Οι εμπορικές επιχειρήσεις, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, είναι μικρές. Λόγω και των πιο μειωμένων ενοικίων (σε σύγκριση με το κέντρο), πολλοί νέοι άνθρωποι δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Και αυτή η τάση, που υφίσταται εδώ και χρόνια, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της περιοχής, είναι ωστόσο η απουσία φροντίδας των κτιρίων του παραδοσιακού κέντρου από τους ιδιοκτήτες. Όπως και η αλλοίωση της αισθητικής που δεν συνάδει με την ιστορικότητα της περιοχής. Από το 1989, υπάρχει Προεδρικό Διάταγμα που έχει θέσει όρους και κανόνες για τη φυσιογνωμία του παραδοσιακού κέντρου. Όροι και κανόνες που δεν τηρούνται σε πολλές περιπτώσεις, και για τις οποίες οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν δείξει ανοχή. Υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόστηκε μια πιο ελαστική ερμηνεία του Προεδρικού Διατάγματος με τις υπηρεσίες να δίνουν το πράσινο φως. Η ανάγκη «εκσυγχρονισμού» του εν λόγω Προεδρικού Διατάγματος, είναι ένα μεγάλο ζήτημα προς συζήτηση.

Εξάλλου, πάντα υπάρχει ο κίνδυνος της μορφολογικής στειρότητας που μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο: Στη θέση της ομοιομορφίας και μιας κοινά αποδεκτής αισθητικής να επέλθει η «αντιδραστική» παρέμβαση.

Το Επιμελητήριο Ιωαννίνων, λοιπόν, προσπαθεί αυτή την περίοδο να υλοποιήσει το έργο της αναβάθμισης των προσόψεων των καταστημάτων. Ένα έργο που σχεδιάστηκε πριν από έξι χρόνια… Η μεγάλη καθυστέρηση, δικαιολογημένη ή μη, είναι δεδομένη.

Για το έργο της αναβάθμισης των προσόψεων υπάρχει πια ανάδοχος ο οποίος αναμένεται να υπογράψει τη σχετική σύμβαση τις επόμενες μέρες. Ο προϋπολογισμός του έργου που δημοπρατήθηκε πέρσι τον Απρίλιο, ανέρχεται σε 138.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Οι παρεμβάσεις στις προσόψεις πρέπει να ολοκληρωθούν εντός έξι μηνών.

Τι περιλαμβάνουν αυτές οι παρεμβάσεις: Αποξήλωση «κρεμασμένων» καλωδίων και τσίγκων, καθαρισμό της πέτρινης πρόσοψης, βαψίματα, επαναφορά-αποκατάσταση των παλιών στεγάστρων, αποκατάσταση υδρορροών και κατασκευή ξύλινων πινακίδων. Το όλο σχέδιο πήρε την έγκριση της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων τον Μάιο του 2023.

Όσες παρεμβάσεις γίνουν, θα γίνουν με τη συναίνεση των καταστηματαρχών. Δεν είναι δηλαδή υποχρεωτικές.

Η αναβάθμιση δε των προσόψεων αφορά μόνο τις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, όχι όλες τις επιχειρήσεις. Σύνολο δηλαδή 160 επιχειρήσεις. Αρκετές από αυτές, έχουν αποκαταστήσει ήδη την πρόσοψη των καταστημάτων τους. Μένει να φανεί πόσες τελικά προσόψεις θα αποκατασταθούν (το έργο θα υλοποιηθεί βάσει των ποσοτικών δεδομένων και του είδους των εργασιών και όχι βάσει του αριθμού των καταστημάτων).

Το Επιμελητήριο Ιωαννίνων, όπως ξεκαθαρίστηκε και σε πρόσφατη συνάντηση της διοίκησης με τους ενδιαφερόμενους-ες, θα εντάξει στην ψηφιακή πλατφόρμα προβολής, η οποία σχεδιάζεται αυτή την περίοδο, κάθε είδους επιχείρηση.

Αναμφίβολα, η αναβάθμιση των προσόψεων των καταστημάτων αποτελεί μια καλή πρωτοβουλία (έστω και με μεγάλη καθυστέρηση). Με το έργο αυτό όμως δεν αντιμετωπίζεται μια μεγάλη «πληγή» του παραδοσιακού κέντρου, και ιδίως της οδού Ανεξαρτησίας. Σε αυτήν την οδό υπάρχουν ακίνητα, όχι ιδιαίτερα μικρά, τα οποία ανήκουν σε διάφορους φορείς, όπως σε κληροδοτήματα που τα διαχειρίζονται ιδρύματα ή Κοινότητες, στον Δήμο Ιωαννιτών, στο Νοσοκομείο «Χατζηκώστα», στη Μητρόπολη Ιωαννίνων, ή σε πολλούς ιδιοκτήτες, όπως το χάνι του Θανόπουλου.

Αρκετά από αυτά τα ακίνητα είναι υπεύθυνα για την εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει η οδός Ανεξαρτησίας. Είναι προφανές ότι πρέπει να βρεθεί μια λύση για τα ακίνητα αυτά -πόσο μάλλον για όσα παρουσιάζουν σημάδια κατάρρευσης και τα οποία μπορεί να καταστούν ακόμα και επικίνδυνα για τους περαστικούς. Η αναβάθμιση των προσόψεων των ακινήτων αυτών είναι το ελάχιστο που πρέπει να γίνει. Και προς αυτήν την κατεύθυνση, θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία όλων των φορέων.

Ένα καλό νέο για την περιοχή, είναι πάντως η προσπάθεια του Δήμου Ιωαννιτών να αναβαθμίσει τον χώρο της λαϊκής αγοράς Αγίου Νικολάου, με επιπρόσθετη χρηματοδότηση που προέρχεται από το πρόγραμμα του open mall.