ΟΗΕ: Εγκρίθηκε το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε τη Δευτέρα ένα αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα, το οποίο εξουσιοδοτεί μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης να παρέχει ασφάλεια στο ισοπεδωμένο έδαφος και σκιαγραφεί μια πιθανή μελλοντική πορεία προς ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.

Η Ρωσία, η οποία είχε κυκλοφορήσει ένα ανταγωνιστικό ψήφισμα, απείχε μαζί με την Κίνα στην ψηφοφορία με 13-0. Οι ΗΠΑ και άλλες χώρες ήλπιζαν ότι η Μόσχα δεν θα ασκούσε το βέτο της στο πιο ισχυρό όργανο του ΟΗΕ για να εμποδίσει την υιοθέτηση του ψηφίσματος.

Η ψηφοφορία ήταν ένα κρίσιμο επόμενο βήμα για την εύθραυστη εκεχειρία και τις προσπάθειες χαρτογράφησης του μέλλοντος της Γάζας μετά από δύο χρόνια πολέμου μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς. Οι αραβικές και άλλες μουσουλμανικές χώρες που εξέφρασαν ενδιαφέρον να παράσχουν στρατεύματα για μια διεθνή δύναμη είχαν δηλώσει ότι η έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας ήταν απαραίτητη για τη συμμετοχή τους.

Το ψήφισμα των ΗΠΑ υποστηρίζει το 20 σημείων σχέδιο εκεχειρίας του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο προβλέπει τη σύσταση ενός Συμβουλίου Ειρήνης ως μεταβατικής αρχής, με επικεφαλής τον Τραμπ. Εξουσιοδοτεί επίσης τη δύναμη σταθεροποίησης και της παρέχει ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων, όπως την εποπτεία των συνόρων, την παροχή ασφάλειας και την αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής. Η εξουσιοδότηση τόσο του Συμβουλίου όσο και της δύναμης λήγει στο τέλος του 2027.

Κατά τη διάρκεια των σχεδόν δύο εβδομάδων διαπραγματεύσεων για το κείμενο των ΗΠΑ, οι αραβικές χώρες και οι Παλαιστίνιοι πίεσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες να ενισχύσουν αυτό που θεωρούσαν αδύναμη διατύπωση σχετικά με την αυτοδιάθεση των Παλαιστινίων.

Οι ΗΠΑ αναθεώρησαν το κείμενο ώστε να δηλώνει ότι, μόλις η Παλαιστινιακή Αρχή — η οποία σήμερα κυβερνά τμήματα της Δυτικής Όχθης — προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις και ανασυγκρότηση της κατεστραμμένης Λωρίδας της Γάζας, «ενδέχεται τελικά να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια αξιόπιστη πορεία προς την αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση των Παλαιστινίων».

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν διάλογο μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων για να συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό ορίζοντα για ειρηνική και ευημερούσα συνύπαρξη», προσθέτει η απόφαση.

Αυτή η διατύπωση εξόργισε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος δεσμεύτηκε την Κυριακή να αντιταχθεί σε οποιαδήποτε προσπάθεια για την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους. Από καιρό υποστηρίζει ότι η δημιουργία ενός τέτοιου κράτους θα ανταμείψει τη Χαμάς και τελικά θα οδηγήσει σε μια ακόμη μεγαλύτερη οντότητα υπό τη διοίκηση της Χαμάς στα σύνορα του Ισραήλ.

Κρίσιμος παράγοντας για την υιοθέτηση της απόφασης ήταν η υποστήριξη από αραβικές και μουσουλμανικές χώρες που πιέζουν για κατάπαυση του πυρός και ενδεχομένως θα συνεισφέρουν στη διεθνή δύναμη. Η αποστολή των ΗΠΑ στον ΟΗΕ κυκλοφόρησε την Παρασκευή κοινή δήλωση με το Κατάρ, την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, την Ινδονησία, το Πακιστάν, την Ιορδανία και την Τουρκία, ζητώντας την «ταχεία υιοθέτηση» της πρότασης των ΗΠΑ.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε εν μέσω ελπίδων ότι η εύθραυστη εκεχειρία στη Γάζα θα διατηρηθεί μετά τον πόλεμο που ξέσπασε με την αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.200 άτομα. Η επίθεση του Ισραήλ, που διήρκεσε πάνω από δύο χρόνια, έχει σκοτώσει πάνω από 69.000 Παλαιστινίους, η πλειονότητα των οποίων είναι γυναίκες και παιδιά.

Η Ρωσία την περασμένη εβδομάδα κυκλοφόρησε απροσδόκητα μια εναλλακτική πρόταση με πιο σκληρή γλώσσα, υποστηρίζοντας ένα παλαιστινιακό κράτος παράλληλα με το Ισραήλ και επιμένοντας ότι η Δυτική Όχθη και η Γάζα πρέπει να ενοποιηθούν υπό την Παλαιστινιακή Αρχή.

Επίσης, αφαίρεσε τις αναφορές στο μεταβατικό συμβούλιο και ζήτησε από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να προσφέρει επιλογές για μια διεθνή δύναμη που θα εξασφαλίσει την ασφάλεια στη Γάζα και θα εφαρμόσει το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός, τονίζοντας τη σημασία του ρόλου του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Το ψήφισμα των ΗΠΑ καλεί τη δύναμη σταθεροποίησης να εξασφαλίσει «τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης της Λωρίδας της Γάζας» και «τη μόνιμη αποστράτευση των όπλων από μη κρατικές ένοπλες ομάδες». Ένα σημαντικό ανεπίλυτο ζήτημα είναι πώς να αφοπλιστεί η Χαμάς, η οποία δεν έχει αποδεχτεί πλήρως αυτή την απαίτηση.

Εξουσιοδοτεί τη δύναμη «να χρησιμοποιήσει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την εκτέλεση της αποστολής της» σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο — τυπική διατύπωση του ΟΗΕ που επιτρέπει τη χρήση στρατιωτικής δύναμης.

Η Χαμάς

Σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε μέσω του Telegram, η Χαμάς απέρριψε πάντως κατηγορηματικά το ψήφισμα. «Δεν αντιμετωπίζει τα δικαιώματα ή τα αιτήματα των Παλαιστινίων, υποστηρίζει την ισραηλινή κατοχή και επιδιώκει να επιβάλει έναν διεθνή μηχανισμό κηδεμονίας στον θύλακα, τον οποίο ούτε οι Παλαιστίνιοι ούτε οι ομάδες αντίστασης αποδέχονται», αναφέρει η δήλωση.

Η ισλαμική οργάνωση υποστηρίζει ότι «η ανάθεση καθηκόντων και ρόλων στη διεθνή δύναμη εντός της Λωρίδας της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του αφοπλισμού της αντίστασης,  στερεί την ουδετερότητά της Χαμάς  και την καθιστά μέρος της σύγκρουσης υπέρ της κατοχής». Και προσθέτει : «Η αντίσταση κατά της κατοχής με οποιοδήποτε μέσο είναι νόμιμο δικαίωμα». Οποιαδήποτε συζήτηση για το ζήτημα των όπλων πρέπει να παραμείνει εσωτερικό εθνικό ζήτημα.

Φωτογραφία: WFP/Maxime Le Lijour