Ο «σωτήριος ίσκιος» των Ιωαννίνων: Συγκρίνοντας θερμοκρασίες

Τον περασμένο Ιούνιο, στα Γιάννενα, καταγράφηκαν θερμοκρασίες που ήταν πάνω έσως και 3^οC από τον μέσο όρο της δεκαετίας 2010-2019, που χρησιμοποιεί ως βάση σύγκρισης το meteo.gr. Αντίστοιχα, ανεβασμένες ήταν οι θερμοκρασίες και σε Άρτα-Ηγουμενίτσα.

Όλο και περισσότερο, οι πόλεις είναι υποχρεωμένες να αναζητούν βιοκλιματικές διεξόδους και να «επανασυστήνονται» με τις μεθόδους που εξασφαλίζουν μείωση της θερμικής καταπόνησης υλικών και, κυρίως, ανθρώπων.

Μια απλή απάντηση στις υψηλές θερμοκρασίες είναι «δέντρα».

Ο σύλλογος «Κοινά Ιωαννίνων» έκατσε τον Μάρτιο του 2024 και μέτρησε τα δέντρα στον αστικό ιστό των Ιωαννίνων: 2.951 δέντρα σε 312 δρόμους.

Πόση όμως είναι η διαφορά που κάνει ο φυσικός ίσκιος, μια πολύ ζεστή καλοκαιρινή μέρα, αν βρίσκεστε (περπατάτε, οδηγείτε ή οτιδήποτε), στα Γιάννενα;

Η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Σε απόσταση λίγων μέτρων, η θερμοκρασία μπορεί να είναι χαμηλότερη έως και 15 ^οC, ανάλογα με τις συνθήκες, το σημείο και τα υλικά (πεζοδρόμια, παγκάκια κ.λπ.).

Ας δούμε στην πράξη, πώς καταγράφονται οι διαφορές θερμοκρασίας, μια συγκεκριμένη ώρα (1 το μεσημέρι), σε διάφορα σημεία της πόλης των Ιωαννίνων. Οι μετρήσεις έγιναν στις 4 Ιουλίου, με θερμοκρασία αέρα 34 ^οC.

Πάντα, πρέπει να συνυπολογίζονται οι διάφοροι παράγοντες, όπως το είδος της φυσικής σκιάς, ο χρόνος έκθεσης μιας επιφάνειας (ειδικά των αυτοκινήτων) στον ήλιο κ.λπ.

Στα Λιθαρίτσια πρώτα, καταγράφηκε διαφορά 15,5 ^οC στην μεγάλη πλατεία του πάρκου, από τη σκιά του δέντρου, στο πλακόστρωτο.

Στην οδό Δωδώνης, στο ύψος της Ακαδημίας, με διαφορά δύο μέτρων η θερμοκρασία ανεβαίνει 8 βαθμούς.

Στην Περιφέρεια, από τα πιο εκτεθειμένα σημεία της πόλης, η θερμοκρασία στα σκαλιά έφτανε τους 39 ^οC και στα παρκαρισμένα οχήματα, τους 47 ^οC. Ενδιάμεσα, στο παγκάκι σε έναν σχετικό ίσκιο, έπεφτε στους 35 ^οC.

Στο Κουραμπά, από τον ίσκιο στον ήλιο υπήρχε διαφορά 13 ^οC.

Ενδεικτικές είναι και οι διαφορές, όπου η βλάστηση είναι πιο έντονη: στο Ρολόι για παράδειγμα, που βρίσκεται μέσα σε έναν πνεύμονα πρασίνου, στον ίσκιο η θερμοκρασία ήταν 25 ^οC και κάτω από το Ρολόι, στο γκαζόν, ήταν 30 ^οC, χωρίς ιδιαίτερη σκίαση.

NetZeroCities: Η σκίαση και η «αστική θερμική νησίδα»

Η γενική θεματική των «μηδενικών ρύπων», έναν στόχο που έχουν θέσει και τα Γιάννενα, όντας πόλη που συμμετέχει στο προτζεκτ, περιλαμβάνει και τον περιορισμό του φαινομένου της «αστικής θερμικής νησίδας».

Η λύση δεν είναι κάτι τρομερά… καινοτόμο. Πρόκειται για τη σκίαση με διάφορα μέσα και τον έλεγχο του κλίματος εξωτερικών χώρων με τη διαμόρφωση των ροών θερμότητας που καθορίζουν τα επίπεδα θερμικής άνεσης, όπως η άμεση ή διάχυτη ηλιακή ακτινοβολία στο ανθρώπινο σώμα, καθώς και η υπέρυθρη ακτινοβολία που λαμβάνεται από το ανθρώπινο σώμα από τις γύρω επιφάνειες.

Εν ολίγοις, όταν περπατάτε στη Δωδώνης πχ, την αίσθηση της ζέστης διαμορφώνουν διάφοροι παράγοντες. Φανταστείτε για παράδειγμα, να περπατάτε ανάμεσα σε δύο σημεία με διαφορετικές θερμοκρασίες, όπως αυτό στη φωτογραφία, πιο πάνω.

Όσο για τα μέσα σκίασης, ούτε αυτά είναι… πρωτόγνωρα: Δέντρα και «πράσινοι χώροι» αποτελούν ένα σημαντικό μέρος των προτάσεων, μαζί με άλλες τεχνικές και, όπως τονίζεται, με «σωστό αρχιτεκτονικό και μηχανικό σχεδιασμό των συστημάτων σκίασης» που μπορεί να συμβάλει «στη βελτίωση της θερμικής άνεσης σε εξωτερικούς χώρους και στον μετριασμό της αστικής υπερθέρμανσης».

Εννοείται ότι το φυσικό, αστικό πράσινο, η βλάστηση, τα δέντρα, είναι προτιμητέα για πλείστους όσους λόγους…