Ο μαύρος… Καλουτάς και τα δύο αδέρφια

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Καλοτά, Kαλωτά, Καλουτά, Καλουτάς: αρκετοί οι εναλλακτικοί τύποι της ονομασίας του χωριού αυτού που βρίσκεται στο Ζαγόρι, στους πρόποδες του Μιτσικελίου. Στις οδικές πινακίδες, καταγράφεται ο τύπος «Καλουτάς». Ο τύπος «Καλωτά» είναι ο παλιότερος.

Το τοπωνύμιο, σύμφωνα και με τον καθηγητή γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Κώστα Ευ. Οικονόμου, είναι κυριώνυμο και προέρχεται από μια σλαβική λέξη που σημαίνει «μαύρος».

Το όνομα Καλωτά είναι κυριώνυμο και προέρχεται από το Σλαβικό προσωνύμιο kalcota- Κald που σημαίνει μαύρος και την σλαβική κατάληξη ota.

Ο λόγιος του 19^ου αιώνα Ιωάννης Λαμπρίδης αναφέρει το όνομα μιας οικογένειας Καλωτά στα Ιωάννινα κατά τον 16^ο αιώνα.

Η προφορική παράδοση θέλει δύο αδέρφια της οικογένειας αυτής να «δραστηριοποιούνται» στην ευρύτερη περιοχή του Ζαγορίου. Ο ένας αδερφός ίδρυσε το χωριό Καλωτά και ο άλλος έναν (παλιό και έρημο πια συνοικισμό), τον Κιουτσούκ Καλωτά (δηλαδή Μικρή Καλωτά), κοντά στο Γρεβενίτι.

Η Καλωτά ή ο Καλουτάς «άνθισε» κυρίως την περίοδο της κυριαρχίας του Αλή Πασά.

Κατά τον 20^ο αιώνα, το χωριό κάηκε από τους ναζί, στις 23 Οκτωβρίου του 1943. Ο απολογισμός ήταν δύο νεκροί και 70 καμένα σπίτια. Το 2005, με Προεδρικό Διάταγμα, ο Καλουτάς αναγνωρίστηκε ως μαρτυρικό χωριό.

Ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του Καλουτά είναι η μονή Βισικού, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.