Νέα ανακάλυψη για τη Σκοτεινή Ενέργεια αμφισβητεί τη θεωρία του Αϊνστάιν

Η μυστηριώδης δύναμη που ονομάζεται Σκοτεινή Ενέργεια, η οποία κινεί τη διαστολή του Σύμπαντος, μπορεί να μεταβάλλεται με τρόπο που αμφισβητεί την τρέχουσα κατανόησή μας για το χρόνο και το χώρο, διαπίστωσαν επιστήμονες.

Ορισμένοι από αυτούς πιστεύουν ότι μπορεί να βρίσκονται στα πρόθυρα μιας από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις στην αστρονομία εδώ και μια γενιά - που θα μπορούσε να επιβάλει μια θεμελιώδη επανεξέταση.

Αυτή η διαπίστωση σε πρώιμο στάδιο έρχεται σε αντίθεση με την τρέχουσα θεωρία, η οποία αναπτύχθηκε εν μέρει από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν.

Η ανακάλυψη της Σκοτεινής Ενέργειας το 1998 ήταν από μόνη της σοκαριστική. Μέχρι τότε η άποψη ήταν ότι μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, που δημιούργησε το Σύμπαν, η διαστολή του θα επιβραδυνόταν υπό τη δύναμη της βαρύτητας.

Η σκοτεινή ενέργεια έχει θεωρηθεί ότι είναι μια σταθερά, πράγμα που σημαίνει ότι το σύμπαν θα συναντήσει το τέλος του σε ένα σενάριο που ονομάζεται Μεγάλη Ψύξη (Big Freeze), όταν τα πάντα τελικά απομακρύνονται τόσο πολύ μεταξύ τους που ακόμη και το φως δεν μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των γαλαξιών. Τα τελευταία ευρήματα, αμφισβητούν αυτή την επικρατούσα άποψη.

Παρόλο που δεν γνωρίζουμε τι είναι η Σκοτεινή Ενέργεια - είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της επιστήμης - οι αστρονόμοι μπορούν να τη μετρήσουν και αν μεταβάλλεται παρατηρώντας την επιτάχυνση των γαλαξιών μακριά ο ένας από τον άλλον σε διαφορετικά σημεία της ιστορίας του Σύμπαντος.

Αρκετά πειράματα έγιναν για να βρουν απαντήσεις, συμπεριλαμβανομένου του φασματοσκοπικού οργάνου σκοτεινής ενέργειας (DESI) στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Kitt Peak κοντά στο Tucson της Αριζόνα.

Το DESI χρησιμοποιεί τα 5.000 «μάτια» του από οπτικές ίνες για να χαρτογραφήσει το σύμπαν με πρωτοφανή ακρίβεια. Η τελευταία έκδοση δεδομένων του καταγράφει 15 εκατομμύρια γαλαξίες, που καλύπτουν 11 δισεκατομμύρια χρόνια ιστορίας, τα οποία οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν για να δημιουργήσουν τον πιο λεπτομερή τρισδιάστατο χάρτη του σύμπαντος μέχρι σήμερα.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η σκοτεινή ενέργεια έφθασε στο αποκορύφωμα της ισχύος της όταν το σύμπαν ήταν περίπου στο 70% της σημερινής του ηλικίας και τώρα είναι περίπου 10% πιο αδύναμη.

Αυτό θα σήμαινε ότι ο ρυθμός διαστολής εξακολουθεί να επιταχύνεται, αλλά ότι η σκοτεινή ενέργεια «σηκώνει απαλά το πόδι της από το πεντάλ».

Αν η σκοτεινή ενέργεια συνεχίσει να μειώνεται σε σημείο που να γίνεται αρνητική, το σύμπαν προβλέπεται να τελειώσει σε ένα σενάριο αντίστροφο της Μεγάλης Έκρηξης, γνωστό ως Μεγάλη Σύνθλιψη (Big Crunch).

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν γιατί η σκοτεινή ενέργεια, η οποία εκτιμάται γενικά ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 70% του σύμπαντος – με το υπόλοιπο να αποτελείται από σκοτεινή ύλη και συνηθισμένη ύλη – μπορεί να φθίνει ή αν αυτό θα υποδείκνυε ότι οι νόμοι της Φυσικής αλλάζουν ή ότι ένα κρίσιμο συστατικό λείπει από αυτούς.

Το DESI θα συνεχίσει να λαμβάνει περισσότερα δεδομένα τα επόμενα δύο χρόνια, με σχέδια να μετρήσει περίπου 50 εκατομμύρια γαλαξίες και άλλα φωτεινά αντικείμενα, σε μια προσπάθεια να αποσαφηνίσει αν οι παρατηρήσεις του είναι αναμφισβήτητα σωστές.

Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη φύση της Σκοτεινής Ενέργειας θα αποκτηθούν από την αποστολή Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), ένα διαστημικό τηλεσκόπιο που θα εξερευνήσει πιο μακριά από το DESI και θα αποκτήσει ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες. Εκτοξεύτηκε το 2023 και η ESA έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα τις νέες εικόνες από το διαστημικό σκάφος.

Στη συνεργασία DESI συμμετέχουν περισσότεροι από 900 ερευνητές από περισσότερα από 70 ιδρύματα, σε όλο τον κόσμο.

Με πληροφορίες από BBC, CNN. Φωτογραφία: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, image processing by J.-C. Cuillandre, E. Bertin, G. Anselmi