Το Μονολίθι, το «άγνωστο» Βορδό και το κοίτασμα ορυκτού άλατος

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Το Μονολίθι είναι ένα ημιορεινό χωριό των Ιωαννίνων, στα Τζουμέρκα, στα σύνορα με τον νομό Άρτας, δυτικά του ποταμού Αράχθου. Χτισμένο στις πλαγιές του όρους Ξηροβούνι, βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τη Γέφυρα Πλάκας.

Το Μονολίθι -ή Μονολίθιον όπως έχει καταγραφεί επίσημα σε ΦΕΚ το 1927- πήρε το όνομά του από έναν μεγάλο βράχο που βρίσκεται στην περιοχή. Μέχρι το 1927, λεγόταν Βορδό (ή Βορδώ). Για την παλιά του ονομασία δεν έχει καταγραφεί σε βιβλιογραφία κάποια ερμηνεία.

Σε κτηματολογικές πηγές, σύμφωνα με την εργασία του Κων. Βακατσά «Η γενική διοίκηση Ηπείρου: η αγροτική ιδιοκτησία 1913-1918», αναφέρεται ότι το Βορδώ ως ιδιωτικό τσιφλί κι είχε ιδιοκτήτη τον Σαμή βέη. Το 1913 υπήρξαν αγροτικές διαφορές μεταξύ του Σαμή βεή και των κατοίκων του χωριού, με τους τελευταίους να αρνούνται να του πληρώσουν φόρο για τη χρήση βοσκοτόπων που του ανήκαν. Ο Σαμή βεής αντιμετώπισε αυτή την άρνηση ως αμφισβήτηση της ιδιοκτησίας του.

Οι κάτοικοι του Βορδώ ασχολούνταν με την καλλιέργεια σιταριού και αραβοσίτου και με την κτηνοτροφία.

Στο Μονολίθι έχει εντοπιστεί κοίτασμα ορυκτού άλατος. Στη βιβλιογραφία επισημαίνει ότι πριν το 1900 γινόταν εκμετάλλευση ορυκτού άλατος με πρωτόγονα μέσα. Το κοίτασμα με μέση περιεκτικότητα 75-90% NaCl βρίσκεται μέσα σε υφαλογενείς ασβεστόλιθους.