Μια ιστορία από τα Γιάννενα που διάλεξε ο Πάνος Δημάκης

Ο Πάνος Δημάκης είναι συγγραφέας και μεταφραστής (μιλάει 8 ξένες γλώσσες) και γνωστός από τη συμμετοχή του ως «Γεράκι» σε τηλεπαιχνίδι γνώσεων.

Το τελευταίο του βιβλίο, ο «Ήλιος στα μάτια των λιονταριών» (Διόπτρα), καταπιάνεται με τη δολοφονία Τελλίνι, στην Κακαβιά.

Καταρχάς, μπορείτε εδώ να ακούσετε το πρώτο επεισόδιο της σειράς podcast του Τύπου Ιωαννίνων, που ασχολείται με το ιστορικό αυτό γεγονός.

Κατά τα λοιπά, ο Τύπος Ιωαννίνων μίλησε με τον Πάνο Δημάκη για το βιβλίο και την αστυνομική λογοτεχνία, στο περιθώριο της παρουσίας του στα Γιάννενα, για το Crime Fiction Stories V στο Θυμωμένο Πορτραίτο.

Από πού στο καλό προέκυψε το ενδιαφέρον για την υπόθεση Τελλίνι;

Κοίτα, εγώ πάντοτε διαβάζω πολύ ιστορία. Όχι αναγκαστικά αστυνομική, αλλά γενικά ιστορία. Όταν διάβασα τη συγκεκριμένη υπόθεση πριν από πολλά χρόνια, με είχε ενθουσιάσει. Την ξέχασα, αλλά κάποια στιγμή ξαναβγήκε στην επιφάνεια.

Είχα ξεκινήσει να ψάχνω για μια νέα ιστορία. Δεν ήταν απαραίτητο να είναι αληθινή, αλλά σκέφτηκα «γιατί όχι;». Μου έκανε απίστευτη εντύπωση τόσο για το αστυνομικό της ενδιαφέρον, όσο και για το πολιτικό, το κοινωνικό και το ψυχολογικό της μέγεθος. Βρήκα πάρα πολλές αναλογίες με το σήμερα. Είτε γράφω μυθοπλασία είτε βασίζομαι σε αληθινή ιστορία – όπως στις «17 Κλωστές», το πρώτο μου βιβλίο – θέλω πάντα να υπάρχει μια σύνδεση με το τώρα, ώστε ο σύγχρονος αναγνώστης να μπορεί να ταυτιστεί.

Αυτή η ιστορία μου έκανε «κλικ» αμέσως και, βλέποντας τι συμβαίνει εδώ και έναν μήνα από την κυκλοφορία του βιβλίου, νομίζω ότι κάνει κλικ και στους αναγνώστες.

Ποιες είναι οι αναλογίες που βρήκες μεταξύ αυτής της ιστορίας διπλωματίας, κατασκοπίας, δολοφονίας κ.λπ., με το σήμερα;

Ας ξεκινήσουμε με το πολιτικό κομμάτι.

Είναι οι περίεργες, αλληλένδετες σχέσεις μεταξύ κρατών, συμμάχων, οι «λυκοφιλίες» των διεθνών οργανισμών. Τότε ήταν η Κοινωνία των Εθνών, σήμερα τα Ηνωμένα Έθνη, που πολλές φορές προσπαθούν αμήχανα, λίγο άτσαλα, αλλά σπάνια καταφέρνουν κάτι ουσιαστικό, προσπαθώντας ουσιαστικά να μην «σπάσουν τα αυγά». Η περίοδος ήταν επίσης εξαιρετικά καυτή για την Ελλάδα, μόλις μετά την απώλεια της Μικράς Ασίας. Υπήρχε ο Μουσολίνι που είχε μόλις ένα χρόνο στην εξουσία, που έκανε τα δικά του· ήταν ακόμα ένα περίεργο φρούτο. Ακόμα και μεγάλοι ηγέτες της εποχής τον δεχόντουσαν στα σαλόνια τους. Τότε τους φαινόταν ένας πολύ ενδιαφέρων τύπος, ο οποίος όμως, όπως αποδείχτηκε μετά το βομβαρδισμό της Κέρκυρας, ήταν ένας κονκισταδόρ, ένας ιμπεριαλιστής, που χωρίς κανένα νομικό έρεισμα ή λογικό επιχείρημα, επιτέθηκε. Αυτό μπορεί να κάνει και ο Τραμπ, και κάθε Τραμπ σήμερα.

Το αστυνομικό ενδιαφέρον είναι ότι το έγκλημα παραμένει ανεξιχνίαστο. Σίγουρα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Εδώ στα Γιάννενα το ξέρετε καλύτερα, γιατί έγινε στη γειτονιά σας.
Να πω την αλήθεια δεν με πειράζει που, παρόλο που προτείνω μια εκδοχή στο τέλος, δεν είμαι σίγουρος ότι είναι η σωστή. Αυτό προσκαλώ και τους αναγνώστες μου, να διαλέξουν αυτοί όποια εκδοχή τους ταιριάζει καλύτερα. Δεν με ενδιαφέρει τόσο να βρεθεί μια απόλυτη αλήθεια.

Έχουν περάσει τόσα πολλά χρόνια, εμπλέκονται κυβερνήσεις, χαμένα αρχεία… Ακόμα και το ίδιο το ταξίδι μέσα στην ιστορία, η μελέτη του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι της εποχής, αρκεί – έστω ως εικασία – για κάθε αναγνώστη, αφού του δίνω όλα τα στοιχεία που κατάφερα να συλλέξω. Αυτό μου αρέσει.

Μήπως παράγουμε περισσότερα αστυνομικά από όσα μπορούμε να καταναλώσουμε; 

Θα σου πω.

Το γεγονός ότι τα ληστρικά μυθιστορήματα, τα αστυνομικά μυθιστορήματα, οι ταινίες και οι σειρές δεν παύουν να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των θεατών, δείχνει ότι κάτι υπάρχει μέσα μας κάτι που τρελαίνεται για το έγκλημα – ειδικά για το true crime. Πιθανώς θέλουμε κάτι να μας ξυπνήσει από τη ράθυμη ζωή μας, κάτι ιδιαίτερο που δεν συμβαίνει γύρω μας. Είναι ωραίο να διαβάζεις για αυτά, αλλά όχι να τα ζεις. Οπότε, θεωρώ ότι το ενδιαφέρον δεν θα τελειώσει ποτέ· γι' αυτό βλέπουμε υπέροχες σειρές παγκοσμίως με αληθινά εγκλήματα ή έστω με μυθοπλασία που τα μιμείται.

Εγώ θεωρώ ότι ό,τι έχω γράψει από αστυνομικό – ειδικά τις «Κλωστές», που δεν είναι ακριβώς αστυνομικό μυθιστόρημα, επειδή βασίζεται σε αληθινά στοιχεία και ιστορίες, καλύπτει πρώτα απ' όλα τη δική μου ανάγκη και την ανάγκη άλλων ανθρώπων να φωτίσουμε άγνωστες πλευρές της ιστορίας. Είτε είναι τοπικές, όπως τα Κύθηρα στο πρώτο μου βιβλίο, είτε πανεθνικές, ας πούμε. Δεν είναι τυχαίο ότι βρήκα στοιχεία για αυτό το βιβλίο σε εφημερίδες της Βραζιλίας, του Καναδά, της Σουηδίας. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος θορυβήθηκε. Συνεπώς, υπάρχουν αστυνομικές ιστορίες που ανοίγουν μια ομπρέλα, ένα ευρύτερο φάσμα πάνω στις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Και αυτό επιτρέπει να δείξεις την ιστορία με πιο εύστοχο, πιο λογοτεχνικό – και γιατί όχι, πιο pop – τρόπο.

Να σου πω την αλήθεια, δεν καταναλώνω πολύ αστυνομικό μυθιστόρημα μυθοπλασίας. Προτιμώ την ιστορική πλευρά, είτε υπάρχει έγκλημα είτε όχι. Αλλά καταλαβαίνω την ανθρώπινη ανάγκη: βιώνεις το δέος και τον τρόμο από την άνεση του καναπέ σου.

Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστώ κι εγώ.