Μέτσοβο: αρκουδότοπος ή κάτι άλλο;

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Μέτσοβο: ένας μεγάλος οικισμός των Ιωαννίνων, στην Πίνδο. Από τους πιο γνωστούς δε βλαχόφωνους οικισμούς στην Ελλάδα.

Το τοπωνύμιο «Μέτσοβο» συναντάται για πρώτη φορά σε γραπτά κείμενα του 14^ου αιώνα ως «Μέτζοβον»

Τα πώς και γιατί της προέλευσης του τοπωνυμίου δεν έχουν εξακριβωθεί επιστημονικά. Η άποψη που έχει κυριαρχήσει και η οποία αμφισβητείται όμως, είναι ότι «Μέτσοβο» είναι σλάβικη λέξη που σημαίνει «αρκουδότοπος». Ο σημαντικός ρωσογερμανός γλωσσολόγος Μαξ Βάσμερ (1886-1962), που είχε ασχοληθεί πολύ με τα σλάβικα τοπωνύμια, είχε υποστηρίξει πως το εν λόγω τοπωνύμιο δεν μπορεί να ετυμολογηθεί από τα σλαβικά. Παρόλα αυτά η ετυμολογία αυτή παρέμεινε ισχυρή –σε αυτό συνέβαλε προφανώς και το γεγονός ότι στην περιοχή υπάρχουν αρκούδες.

Μια άλλη ερμηνεία, θέλει το Μέτσοβο να σημαίνει «Μεσοβούνι», λόγω της γεωγραφικής του θέσης. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι το Μέτσοβο στα βλάχικα αποκαλείται «Αμίτζιο» (εις το Μίτζιο). Έχει κατατεθεί η άποψη ότι παραφθορά του «μίτζιο» («μέτζο») οδήγησε στο Μεσοβούνι και στη συνέχεια στο Μέτσοβο.

Ωστόσο και πάλι, η σύνδεση του «Μετσόβου» με το «Μεσοβούνι» έχει αμφισβητηθεί λόγω «ανυπέρβλητων φωνητικών δυσκολιών».

Μια άλλη εξήγηση θέλει το «Μέτσοβο» να είναι κυριώνυμο και να αποδίδεται στο επώνυμιο Μέτσ(ι)ος/Μέτζ(ι)ος και τη δάνεια σλαβική κατάληξη –οβο. Την άποψη αυτή υποστηρίζει ο γλωσσολόγος Κώστας Ευ. Οικονόμου. Όπως σημειώνει στη μελέτη του («Τα οικωνύμια του νομού Ιωαννίνων-Γλωσσολογική εξέταση»), το κυριώνυμο αυτό δηλώνει αρχικά τον τόπο που ανήκε στην παραπάνω οικογένεια και έπειτα τον τόπο που αυτή ήταν εγκατεστημένη. Παραπέμπει δε στον λόγιο του 19^ου αιώνα Παναγιώτη Αραβαντινό –«εις την θέσιν αυτήν την προ τεσσάρων σχεδόν εκατονταετηρίδων κατώκουν ολίγαι τινές οικογένειες Μεγαλοβλαχιτών». Σημειώνει ακόμη ότι την άποψη αυτή ενισχύει το γεγονός ότι το «Μέτζος, ως βαφτιστικό και ως επώνυμο, απαντά στο Μέτσοβο».