Λούρος-Άραχθος: Πώς θα αποφευχθούν οι πλημμύρες

Λούρος-Άραχθος: δύο ποτάμια με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά (μήκος, πλάτος, ορμή κλπ). Έχουν όμως ένα κοινό στοιχείο: Και στα δύο ποτάμια υπάρχουν φράγματα, με την οικολογική παροχή να μην είναι εξασφαλισμένη – η οικολογική παροχή είναι η ελάχιστη ποσότητα νερού που πρέπει να αποδεσμεύεται από ένα φράγμα στην κοίτη ενός ποταμού.

Κάτι που αποτυπώνει και η γεωλογική μελέτη που έκανε ερευνητική ομάδα με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Αβραάμ Ζεληλίδη. Ο κ. Ζεληλίδης παρουσίασε μια σύνοψη της μελέτης αυτής στους τοπικούς φορείς σε ειδική εκδήλωση που έγινε στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου.

Η γεωλογική αυτή μελέτη, που είχε ανατεθεί στην ερευνητική ομάδα από την Περιφέρεια Ηπείρου τον Οκτώβριο του 2024, έγινε με στόχο την εκτίμηση πιθανών πλημμυρικών φαινομένων.

Υπό ένα γεωλογικό πρίσμα, ο κ. Ζεληλίδης παρουσίασε τα προβληματικά σημεία που υφίστανται στα ποτάμια αυτά συστήματα και κατέθεσε τρόπους αντιμετώπισής τους προκειμένου να υπάρξει μια ομαλή «συμπεριφορά» της ροής του νερού, να διατηρηθεί η βιοποικιλότητα και να μην απειλούνται με πλημμυρικά φαινόμενα διάφορες περιοχές, ιδίως στον Λούρο όπου παρόχθια έχουν αναπτυχθεί περισσότερες ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Καταρχάς, ο καθηγητής, πέραν της αναγκαιότητας εξασφάλισης της οικολογικής παροχής από τα φράγματα («το φράγμα του Λούρου όχι μόνο δεν εξασφαλίζει αλλά εμποδίζει την οικολογική παροχή» είπε), έθεσε διάφορα άλλα κρίσιμα ζητήματα όπως είναι η υποστήριξη των δύο κύριων πηγών του Λούρου στη Βουλιάστα και των πηγών Αγίου Γεωργίου με έργα εμπλουτισμού του υδροφόρου τους. «Προτείνουμε μικρά φράγματα εμπλουτισμού του υδροφόρου. Να μην αφήνουμε το νερό να φεύγει στο ρέμα αλλά να κάνει μεγαλύτερη καθίζηση στην περιοχή για να εμπλουτίσει τον υδροφόρο» είπε. Ξεκαθάρισε ακόμη ότι οι μονάδες ιχθυοκαλλιεργειών δεν θα πρέπει να τροφοδοτούνται από τις πηγές του Λούρου αλλά από τις υφιστάμενες γεωτρήσεις.

Πρόσθεσε δε ότι υπάρχουν πηγές και εντός της κοίτης του Λούρου, όπως στο Βαθύ –πηγέςε υπάρχουν και εντός της κοίτης του Αράχθου.

Για την αποφυγή πλημμυρών γύρω από τον ποταμό Λούρο, πρότεινε τον καθαρισμό-συντήρηση της κοίτης του ποταμού. Η απομάκρυνση των κορμών δένδρων και κλαδιών μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυρών και τα καλάμια που μειώνουν τη διατομή των γεφυρών ενώ η μεταφορά τους με το νερό μπορεί να φράξει τις γέφυρες (οι οποίες είναι αρκετές και μικρές). Επίσης πρότεινε τον καθαρισμό των καλαμιών στις όχθες του ποταμού.

Όπως και την εκβάθυνση της κοίτης του Λούρου σε συγκεκριμένες θέσεις, όπου παρουσιάζονται μαιανδρισμοί, για να ρέει το ποτάμι ανεμπόδιστα και εάν είναι δυνατόν να αυξηθεί και η ταχύτητα ροής του. Ο κ. Ζεληλίδης είπε ακόμα ότι μετά την Κλεισούρα, οι μαιανδρισμοί είναι έντονοι. «Προτείνουμε στη Νέα Κερασούντα να γίνει μια εκτροπή γιατί εκεί ο ελιγμός που κάνει ο Λούρος είναι μεγάλος και πρέπει να εκτονώσουμε το πλημμυρικό φορτίο».

Για τον ποταμό Άραχθο, ο κ. Ζεληλίδης, αφού παρουσίασε τη γεωμορφολογία και τα πετρώματα της περιοχής, αναφερόμενος στο φράγμα του Περιστερίου που εκμεταλλεύεται κυρίως την παροχή του Μετσοβίτικου (που καταλήγει στον Άραχθο), δεν αφήνεται επαρκής οικολογική παροχή. Για το φράγμα του Πουρναρίου δεν είπε πολλά. Επικαλέστηκε καταγραφές και μαρτυρίες κατοίκων σύμφωνα με τις οποίες υπήρξαν πλημμύρες σε χωριά της πεδιάδας μετά από απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων νερού από το φράγμα λόγω αποφόρτισής του.

Είπε ότι απαιτείται καθαρισμός και της κοίτης του Αράχθου όπου υπάρχουν κατοικίες και κτηνοτροφικές μονάδες, όπως και καθαρισμός των ξερών κορμών που μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυριών, ιδίως των πέτρινων, τα οποία πρέπει να προστατευτούν. Μία από τις διαπιστώσεις του κ. Ζεληλίδη ήταν ότι χρειάζεται αντιπλημμυρικό έργο στην περιοχή της Μονής Κοιμήσεων της Θεοτόκου.

Γενικότερα, όπως είπε ο καθηγητής, οι περιοχές που κινδυνεύουν με πλημμύρες, είναι κυρίως στο χαμηλό ανάγλυφο. Όσον αφορά τον ποταμό Άραχθο, οι περιοχές αυτές είναι μετά το φράγμα Πουρναρίου, από την Άρτα μέχρι τις εκβολές του στον Αμβρακικό Κόλπο.

Βέβαια, μεγάλη σημασία έχουν πάντα και τα ορεινά υδρονομικά έργα, που δεν αποτέλεσαν ωστόσο αντικείμενο υπό εξέταση στη συγκεκριμένη μελέτη.

Η διάβρωση των ακτών

Ένα ενδιαφέρον ζήτημα που θέτει ο κ. Ζεληλίδης στη μελέτη του, είναι η διάβρωση των ακτών. Όπως ανέφερε, η ύπαρξη φραγμάτων στη ροή των δύο ποταμών στερεί την απαραίτητη στερεομεταφορά στο βόρειο τμήμα του Αμβρακικού Κόλπου, με αποτέλεσμα τα δέλτα που υπήρχαν, να καταστρέφονται λόγω διάβρωσης. Σύμφωνα με την παρουσίαση που έκανε, το δέλτα του Λούρου δεν υπάρχει πλέον, με τη διάβρωση να εισέρχεται στη στεριά. Σημειωτέον ότι το φράγμα λειτουργεί από το 1953. Σημαντικό ρόλο στην απομείωση του δέλτα Λούρου έχει και το γεγονός ότι το ποτάμι δεν είναι πολύ μεγάλο σε μήκος και συνεπώς δεν μεταφέρει μεγάλα φορτία ιζήματος.

Το δέλτα του Αράχθου υπάρχει ακόμα, αλλά τα αποτελέσματα της λειτουργίας του φράγματος σε συνδυασμό και με άλλους παράγοντες θα καταγραφούν στο μέλλον

Ο κ. Ζεληλίδης πρότεινε ως ένα μέτρο κατά της διάβρωσης της παράκτιας ζώνης, είναι η εναπόθεση υλικών στις εκβολές των δύο ποταμών όπως και η προστασία των αμμολωρίδων-αμμούχων φραγμών που προστατεύουν τις λιμνοθάλασσες από την «εισβολή» του Αμβρακικού Κόλπου.