Λαϊκισμός για λίγα κλικ

Του Βασίλη Φλούδα*

Στην ψηφιακή εποχή δεν διψάμε για ενημέρωση· διψάμε για αντίδραση. Τα προβλήματα, από τα πιο απλά μέχρι τα πιο σοβαρά, παύουν να είναι ζητήματα προς επίλυση και μετατρέπονται σε σκηνικά για να πατήσουμε όλοι το κουμπί του συναισθήματος. Θυμός, αγανάκτηση, δράμα… όλα στο πιάτο.

Κάπου εδώ εμφανίζεται ο λαϊκισμός. Όχι ο κλασικός, με τα μεγάλα λόγια σε μπαλκόνια. Ο καινούριος, πιο μοντέρνος: με τίτλους που βγάζουν καπνούς και κείμενα που λειτουργούν σαν παραμορφωτικός καθρέφτης. Σου δείχνουν την πραγματικότητα πιο τρομακτική, πιο καταστροφική. Όχι για να βρεθεί λύση - αλλά για να σε κάνουν να πατήσεις share, να αφήσεις το «Ντροπή».

Έτσι, μια απλή έλλειψη γίνεται κοσμοϊστορικό γεγονός. Ένα μικρό πρόβλημα παρουσιάζεται σαν σύμπτωμα του τέλους του κόσμου. Γιατί ποιος θέλει την πεζή ανάλυση, όταν μπορεί να έχει φαντασμαγορία;

Μόνο που η κατάσταση δεν βελτιώνεται κοιτάζοντας σε στραβούς καθρέφτες. Χρειάζεται καθρέφτες καθαρούς, που να δείχνουν όλη την αλήθεια, όσο κι αν μας χαλάει. Ο λαϊκισμός μας προσφέρει εύκολο πανικό· ο ρεαλισμός μάς αναγκάζει να αναζητήσουμε αλλαγές και λύσεις. Και κάπως έτσι καταλαβαίνουμε γιατί ο πρώτος πουλάει πιο εύκολα.

Η ουσία όμως δεν βρίσκεται στα φουσκωμένα δράματα. Βρίσκεται στην κατανόηση, στην ηρεμία και, κυρίως, στην πράξη. Γιατί, στο τέλος, τα προβλήματα λύνονται με δουλειά και γνώση και όχι με παραμορφωτικούς καθρέφτες που κυνηγούν μόνο την προσοχή μας και την απήχηση άνευ ουσίας.

Κι εκεί είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος: ο λαϊκισμός δεν εγκλωβίζεται μόνο στους καθρέφτες που θαμπώνουν. Καλλιεργεί μια ολόκληρη τροχιά παρακμής· μας μαθαίνει να ζούμε μέσα σε θολές εικόνες και να συνηθίζουμε το ψεύτικο ως κανονικό. Κι αν το δεχτούμε αυτό, τότε η παρακμή δεν είναι προοπτική· είναι ήδη πραγματικότητα.

* Ο Βασίλης Φλούδας είναι οικονομολόγος-περιφερειολόγος