Καλοχώρι: ένα... καλό τοπωνύμιο

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Το Καλοχώρι (ή Καλοχώριο) είναι ένα ορεινό χωριό που διοικητικά ανήκει στον Δήμο Ζίτσας.

Για την προέλευση της ονομασίας του τοπωνυμίου υπάρχουν διιστάμενες απόψεις. Ωστόσο υπάρχει ένα κοινό σημείο συμφωνίας: Ότι το τοπωνύμιο δεν σημαίνει καλό χωριό.

Όπως σημειώνει και ο καθηγητής γλωσσολογίας Κώστας Ευ. Οικονόμου στη μελέτη του «Τα οικωνύμια του νομού Ιωαννίνων-Γλωσσολογική Εξέταση», «ο τύπος ‘Καλοχώρι’ ως αρχική ονομασία δεν είναι συνηθισμένος και σημασιολογικά όχι ικανοποιητικός (είναι αυτονόητα καλή η θέση που επιλέγεται από μια ομάδα ανθρώπων για την εγκατάστασή τους)».

Ο Οικονόμου υποστηρίζει ότι ο αρχικός τύπος του τοπωνυμίου ήταν Τσουκαλοχώρι. Η υπόθεσή του είναι ότι ο τύπος Καλοχώρι προήλθε από τον τύπο Τσουκαλοχώρι –παραπέμπει μάλιστα σε παρόμοιο τοπωνύμιο στην Κοζάνη, όπου το χωριό μετονομάστηκε στη συνέχεια σε Σκαλοχώρι.

Ο ιστοριοδίφης Στέφανος Μπέττης στην εργασία του «Ονοματολογία των χωριών του νομού Ιωαννίνων» έχει υποστηρίξει κάτι άλλο: Ότι το τοπωνύμιο προέρχεται από μια παλιά οικογένεια τσιφλικάδων των Κάλι ή Κάλο που με την αλβανική υποκοριστική κατάληξη –ουση έγινε Καλούση.

Στο Καλοχώρι, επί της εθνικής οδού Ιωαννίνων-Ηγουμενίτσας, υπάρχει από τη δεκαετία του ’90, το μνημείο της αγρότισσας. Στο μνημείο διακρίνεται μια αγρότισσα να οργώνει με ένα ζευγάρι υποζύγια και να λέει: «Άντε Μαρτίνη, άντε Μαγιούλη, ώσπου να 'ρθει ο αφέντης μου απ' τα ξένα» (Μαρτίνης και Μαγιούλης, τα ονόματα των υποζυγίων».