Ήπειρος: Οι δυνατότητες υπάρχουν και οι αλλαγές επείγουν

Ο Σάββας Δημητριάδης, περιφερειακός σύμβουλος Ιωαννίνων με το Κοινό των Ηπειρωτών, γράφει για τις δυνατότητες και τους περιορισμούς, στην Ήπειρο.

Η Ήπειρος έχει όλα όσα χρειάζεται για να γίνει πρότυπο βιώσιμης, ισόρροπης και δίκαιης ανάπτυξης: σπάνιο φυσικό πλούτο, σπουδαίο πολιτισμό, ένα ισχυρό Πανεπιστήμιο και ανθρώπους με γνώσεις, δημιουργικότητα και αγάπη για τον τόπο τους. Κι όμως, εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις φτωχότερες Περιφέρειες της χώρας. Πίσω από την εικόνα της ομορφιάς υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοούμε.

Το πρόβλημα: απουσία σχεδίου

Η ύπαιθρος εγκαταλείπεται. Τα χωριά μας γερνούν και αδειάζουν. Οι νέοι και οι νέες δυσκολεύονται να μείνουν, να εργαστούν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους.

Και κάπου εδώ γεννιούνται εύλογα ερωτήματα: πώς γίνεται ένας τόπος με τόσες δυνατότητες να μην μπορεί να αντιστρέψει τη δημογραφική συρρίκνωση και την ερημοποίηση της υπαίθρου; Γιατί μένουν ανεκμετάλλευτες τόσες ευκαιρίες παρέμβασης;

Η απάντηση δεν είναι δύσκολο να βρεθεί. Τη δείχνει η ίδια η πραγματικότητα και την έχουν επισημάνει πολλές φορές και οι ειδικοί: λείπει ένα σοβαρό σχέδιο.

Δεν υπάρχει, ούτε σε επίπεδο κεντρικού κράτους ούτε σε επίπεδο Περιφέρειας Ηπείρου, ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός με καθαρές προτεραιότητες, συγκεκριμένους στόχους και συνέχεια. Οι παρεμβάσεις γίνονται συχνά αποσπασματικά, χωρίς επαρκή εκτίμηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών και χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο.

Η κυβέρνηση και η Περιφερειακή Αρχή δεν φαίνεται να κατανοούν τις αυτονόητες συνδέσεις της βιώσιμης ανάπτυξης. Το δημογραφικό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς αποκέντρωση και καλύτερους όρους ζωής. Η εργασία δεν μπορεί να σταθεί χωρίς υποδομές. Η καινοτομία πρέπει να στηρίζει την τοπική παραγωγή και, αντίστροφα, οι τοπικές ανάγκες πρέπει να τροφοδοτούν την έρευνα. Και, βέβαια, ανάπτυξη χωρίς κοινωνική συνοχή, ανθεκτικότητα και δίκαιη πρόσβαση σε ευκαιρίες δεν μπορεί να υπάρξει.

Ώρα να αλλάξουμε πορεία

Εδώ ακριβώς υπάρχει και μια ακόμη βασική αδυναμία: η Περιφερειακή Αρχή αδυνατεί εδώ και χρόνια να διαμορφώσει, να εισηγηθεί και να διεκδικήσει από το κεντρικό κράτος ένα συγκροτημένο σχέδιο για μια Περιφερειακή Στρατηγική Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας της Υπαίθρου.

Μια στρατηγική που θα απαντά στο πρόβλημα με βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα. Μέτρα που θα αφορούν τη στήριξη της καθημερινής ζωής στην ύπαιθρο, με πρόσβαση σε υγεία, παιδεία, κοινωνικές υπηρεσίες και ασφαλείς μετακινήσεις. Την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία και την ενίσχυση των οικογενειών που μένουν ή ενδιαφέρονται να εγκατασταθούν στην ύπαιθρο. Τη στήριξη της τοπικής παραγωγής, της αγροδιατροφής, των μικρών επιχειρήσεων και των ενεργειακών κοινοτήτων. Και, βέβαια, την ουσιαστική σύνδεση του Πανεπιστημίου με τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Η άναρχη ανάπτυξη, χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη και χωρίς συνολικό σχέδιο, δεν υπηρετεί τον τόπο. Υπηρετεί συγκεκριμένα συμφέροντα και αναπαράγει λογικές πελατειακών σχέσεων και κοντόφθαλμης διαχείρισης. Αυτές οι λογικές αποτέλεσαν και αποτελούν μέρος ενός κατεστημένου που κρατάει την κοινωνία μας πίσω.

Είναι η ώρα να σκεφτούμε και να δράσουμε αλλιώς. Να αλλάξουμε πορεία με στρατηγική αποκέντρωσης και πολιτικές πραγματικής αναζωογόνησης της υπαίθρου. Είναι η ώρα να σκεφτούμε και να δράσουμε αλλιώς. Η κυβέρνηση και η Περιφερειακή Αρχή οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν και επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Έχουμε χρέος να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές έναν τόπο καλύτερο, πιο ζωντανό, πιο δίκαιο και πιο ανθεκτικό.