Για το δημογραφικό δεν φταίνε μόνο οι λιγότερες γεννήσεις...

Η Περιφέρεια Ηπείρου πήρε μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία, να συζητήσει το δημογραφικό ζήτημα, καλώντας δύο επιστήμονες που έχουν συγκροτημένη άποψη, τον Βύρωνα Κοτζαμάνη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τον Γιάννη Ψυχάρη του Παντείου Πανεπιστημίου.

Δυστυχώς, το σώμα ήταν κατά μεγάλο ποσοστό ανέτοιμο να συζητήσει το συγκεκριμένο θέμα. Ειδικά ο περιφερειάρχης Αλέκος Καχριμάνης, πρακτικά αγνόησε τα περισσότερα πράγματα που ειπώθηκαν και έδωσε τη δική του, συνήθη εκδοχή, την οποία προβάλλει ως «αλήθεια» και «γνώση».

Στην πραγματικότητα είναι απόψεις που μπορείτε να πετύχετε στην καθημερινότητα, ανάμεσα σε ανθρώπους που μπορεί να έχουν μια καλή εικόνα της καθημερινότητας, αλλά πολύ συχνά απλώς αναπαράγουν στερεότυπα, τα οποία δεν είναι η ουσία του θέματος.

Ο αντιπεριφερειάρχης κ. Κίτσιος ήταν μάλλον ανέτοιμος και το έδειξε στην εισήγηση και στο κλείσιμό του, όπου προσπάθησε να κάνει και λίγο μικροπολιτική και να αντιπαρατεθεί με τον Γιώργο Πρέντζα της ΛΑΣΥ. Στο μεταξύ, προσπάθησε να παρουσιάσει όλο το φάσμα έργων που εκτελεί η Περιφέρεια Ηπείρου, ως «προσπάθεια για προσέλευση οικογενειών, με σχέδιο και υπομονή».

Ολοκληρωμένο σχέδιο ωστόσο, δεν υφίσταται, δυστυχώς.

Αναπαραγωγή στερεοτύπων και στερεότυπη αναπαραγωγή…

Η συνεδρίαση ήταν πολύ ενδιαφέρουσα πάντως, και λόγω της ανισότητας των θέσεων που κυμάνθηκαν από ενδιαφέρουσες, μέχρι επικίνδυνα στερεοτυπικές.

Για παράδειγμα, είναι προβληματικό όταν σε μια κουβέντα για το δημογραφικό, διατυπώνονται θέσεις όπως «πρέπει να σοβαρευτούμε» για τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών και «μηδέν από μηδέν βγαίνει μηδέν» που ακούστηκαν στη συνεδρίαση.

Επίσης, ήταν διάχυτη η εντύπωση της «υποχρεωτικότητας», όπως πχ εκφράστηκε από τη μακροσκελή τοποθέτηση του προέδρου του συλλόγου Πολυτέκνων Ιωαννίνων, σε θέματα αναπαραγωγής.

Παραμένει όμως ένα ζήτημα επιλογής, διάθεσης και κοινωνικών παραγόντων. Όταν υπεισέρχεται η «υποχρέωση», τα πράγματα πάνε σχεδόν πάντα λάθος…

Ευτυχώς, η συζήτηση δεν περιορίστηκε σε υπερσυντηρητικές θέσεις, καφενειακές θεωρίες εμπλουτισμένες με επίσημα στατιστικά και ατάκες τύπου «και εμείς έχουμε παιδιά» (άρα ξέρουμε…), αλλά φάνηκε ότι το θέμα της επανακατοίκησης της υπαίθρου είναι πολύ κομβικό.

Έδειξε ότι το αντιλαμβάνεται ο περιφερειάρχης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι το «κεντρικό κράτος» δεν παρέχει αυτή τη δυνατότητα. Ο κ. Καχριμάνης πέρασε αρκετές φορές από υπερκομματικές δηλώσεις κατά του «αθηναϊκού κράτους», σε στερεοτυπικές «παραδοχές», χρησιμοποιώντας όποιο παράδειγμα μπορεί να υποθέσει κανείς: από τους μετακινούμενους κτηνοτρόφους μέχρι τα «μαγαζάκια που πουλάνε τα προϊόντα που έχουν μέσα τα ναρκωτικά και κάνουν ουρά οι νέοι».

Πέρα όμως από το… σενάριο ταινίας Φώσκολου στα ‘80s, ειπώθηκαν αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα.

«Σύνθημα η επανακατοίκηση της υπαίθρου»

Ο κ. Ψυχάρης πήγε αρκετά πιο πέρα από τα στατιστικά δεδομένα, που ενίοτε δεν αποτυπώνουν την ακριβή αλήθεια.

Είπε δηλαδή μεταξύ άλλων, ότι το δημογραφικό είναι περισσότερο ένα σύμπτωμα και όχι η αιτία. Δεν ξεκινάει το πρόβλημα δηλαδή από το «δεν γεννάνε», αλλά από τη δυσχερή έως δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει μια κοινωνία, η οποία θεωρητικά «ανήκει στη Δύση».

«Σκεφτήκαμε ότι χάσαμε 400.000 νέους παραγωγικής ηλικίας τα τελευταία χρόνια;» διερωτήθηκε ο κ. Ψυχάρης.

Πήγε όμως και πιο πέρα: είπε ότι η επανακατοίκηση της υπαίθρου πρέπει να είναι στο σύνθημα. «Θα έλυνε το πρόβλημα και της υπαίθρου, αλλά και των πόλεων» τόνισε, σημειώνοντας όμως ότι χρειάζονται πολλά πράγματα.

Καταρχάς, χρειάζονται σπίτια, τα οποία στην Ελλάδα είναι πανάκριβα. Χρειάζονται υποδομές, που συνταγματικά το κράτος είναι υποχρεωμένο να παρέχει παντού και σε όλους (spatial justice), χρειάζεται αύξηση δημοσίων δαπανών κ.α.

Ο κ. Ψυχάρης είπε επίσης ότι ενίοτε, ο «μηρυκασμός» γύρω από την τοπικότητα του ζητήματος, είναι μια πρόφαση. Επίσης, δεν χρειάζονται οι γενικόλογες υποδομές, αλλά ουσία:

«Το να πάω στην κορυφή του βουνού με ίντερνετ, δεν μου δίνει πολλά. Αν όμως έχω δραστηριότητες και αξιοπρεπή διαβίωση, τότε ναι», τόνισε.

Είπε ακόμα ότι η Ήπειρος θα μπορούσε να είναι μια προοπτική τέτοιου είδους ανάπτυξης. «Για χρόνια είχε από τα μικρότερα ΑΕΠ στη χώρα, μπορεί πλέον να αξιοποιήσει πλεονεκτήματα πλέον, για πιο δυναμική εξέλιξη».

Είπε ακόμα ότι σημαντικό ρόλο παίζει η μετανάστευση, υπενθυμίζοντας ότι «αν δεν υπήρχαν οι προσφυγικές ροές, θα είχε μειωθεί σημαντικά ο πληθυσμός της Ευρώπης».

Αυτά βέβαια ισχύουν, εάν δεν επικρατούν επικίνδυνοι φυλετισμοί και αντιλήψεις περί «καθαρότητας»…

Ο κ. Κοτζαμάνης από την πλευρά του, τόνισε επανειλημμένα ότι στόχος πρέπει να είναι η «προσέλκυση νέων από άλλες περιοχές» ώστε να ανασχεθεί η τάση-γιατί το δημογραφικό δεν λύνεται ούτε σε 10, αλλά ούτε και σε 40 χρόνια.

Περισσότερα για την τοποθέτησή του, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ακολούθησαν τοποθετήσεις από συλλόγους πολυτέκνων και τριτέκνων, κάποιοι εκ των οποίων έθεσαν διάφορα προβλήματα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, καθώς και από περιφερειακούς συμβούλους.

Ο Σάββας Δημητριάδης από την αξιωματική αντιπολίτευση, αναφέρθηκε ξανά στην πρόταση που έχει καταθέσει η παράταξη για τον «οδικό χάρτη» επανακατοίκησης της υπαίθρου. 

«Είχαμε τους Αλβανούς αλλά πήγαν στην Αγγλία» και άλλες boomer απόψεις

Ο κ. Καχριμάνης επέστρεψε σύντομα στις boomer θέσεις του, κάνοντας για παράδειγμα μια εκτενή ελεγεία για το πώς παλιά ο κόσμος γινόταν υδραυλικός και σιδεράς και τώρα «δεν βρίσκουμε ανθρώπους για δουλειές», είπε ότι «τα λεφτά πρέπει να ξαναρθούνε στο Πωγώνι, στο Ζαγόρι και στο Μέτσοβο» και όχι στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη (όπου ζει βέβαια το 50% του πληθυσμού της χώρας), ότι «είχαμε τους Αλβανούς, αλλά έφυγαν και πήγαν στην Αγγλία όπου βγάζουν λεφτά» (ένα καλό παράδειγμα είναι η Ντούα Λίπα...) και ότι «εμείς μάθαμε να καθόμαστε».

Πάντως, εγχειρήματα επιστροφής υπάρχουν, έστω και σποραδικά. Υπάρχουν πρωτοβουλίες για παράδειγμα, από τον Δήμο Ζίτσας, υπάρχουν (συνεργατικά) παραδείγματα στο Καλοχώρι, κ.α.

Μπορείτε να ακούσετε επίσης μια άλλη διάσταση, στο podcast «Από την πόλη στην ύπαιθρο-τόσο κοντά, τόσο μακριά» για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι περιοχές προς… δυνητική επανακατοίκηση, για να γίνει κατανοητό πόσο ουσιαστικές ήταν οι τοποθετήσεις των δύο καθηγητών στο περιφερειακό συμβούλιο και πόσο λίγο ή περισσότερο μακριά τους, βρίσκεται η πραγματικότητα…