Η μάχη για τα «έξυπνα» Γιάννενα

Η δημιουργία μιας «έξυπνης πόλης» αποτελεί τον στόχο κάθε πόλης. Εκατομμύρια ευρώ επενδύονται μέσω ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ, αλλά κι άλλων μικρότερων ευρωπαϊκών προγραμμάτων, για την επίτευξη της περίφημης «έξυπνης πόλης».

Η τάση που υπάρχει τα τελευταία χρόνια είναι κυρίως η «έξυπνη διακυβέρνηση». Οι Δήμοι προσπαθούν να κάνουν βήματα, αλλά όχι με ευκολία.

Ο Δήμος Ιωαννιτών, εδώ και μια εξαετία, προσπαθεί να υιοθετήσει και να εφαρμόσει έξυπνες στρατηγικές. Δεν τα έχει καταφέρει καλά.

Αυτή τη στιγμή, καλείται να διαχειριστεί πάνω από 4 εκατ. ευρώ τα οποία πρέπει να επενδυθούν «έξυπνα» σε διάφορα έργα- άλλα από αυτά είναι χρήσιμα, άλλα φαίνονται… χρήσιμα κι άλλα είναι έργα-βιτρίνα, και μάλιστα πολύ ακριβά, όπως ηλιακά παγκάκια και δύο ηλιακά δέντρα (57.000 ευρώ το καθένα).

Το μεγάλο «πακέτο», 3,1 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ) για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, είναι αυτό που προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ. «Το έργο θα ωφελήσει άμεσα τους δημοτικούς υπαλλήλους, οι οποίοι θα έχουν στη διάθεσή τους πιο σύγχρονα τεχνολογικά μέσα για τη διεκπεραίωση των καθηκόντων τους. Έμμεσα θα ωφελήσει το σύνολο του πληθυσμού και των επιχειρήσεων του Δήμου» αναφέρεται στην απόφαση ένταξης του έργου, εν έτει 2022. Το περιεχόμενο των δράσεων είχε σχεδιαστεί από τη δημοτική αρχή Μωυσή Ελισάφ.

Το 2023, έγινε η διαγωνιστική διαδικασία με τρία υποέργα. Για το κάθε υποέργο, υπήρξε μόνο μία προσφορά από ενδιαφερόμενη εταιρία.

Μέχρι στιγμής, προ της υπογραφής σύμβασης, βρίσκεται μόνο το ένα υποέργο με προϋπολογισμό 1.240.000 ευρώ. Οριστικός ανάδοχος είναι η ένωση εταιριών «Globismart-Globiled», η οποία έδωσε ελάχιστη έκπτωση. Το κόστος της σύμβασης που αναμένεται να υπογραφεί, ανέρχεται σε 1.233.000 ευρώ. 

Τι περιλαμβάνει αυτή η σύμβαση; Ένα σύστημα 16 έξυπνων διαβάσεων, συστήματα ασφάλειας κυκλοφορίας και συλλογής στατιστικών κυκλοφορίας, 10 έξυπνες στάσεις, σύστημα οπτικών αισθητήρων για την παρακολούθηση της ασφάλειας κρίσιμων υποδομών και πολιτών, παρακολούθησης της κυκλοφορίας και αποτροπής της παράνομης και αντικοινωνικής στάθμευσης με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Σε φάση αξιολόγησης βρίσκεται το δεύτερο υποέργο, με προϋπολογισμό 1.134.000 ευρώ. Και σε αυτή την περίπτωση, έχει κατατεθεί μόνο μία προσφορά. Το υποέργο αυτό περιλαμβάνει ένα κέντρο επιτελικής διαχείρισης έξυπνης πόλης, επέκταση ασύρματου δικτύου LoraWan & Public Wifi και συστήματα κυβερνοασφάλειας. Εκ των πραγμάτων, αυτό το έργο βρίσκεται... υπό πίεση, αν η σύμβαση δεν υπογραφεί άμεσα -τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι 31.12.2025 (και μέχρι το καλοκαίρι του 2026 να έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες κλεισίματος).

Το τρίτο υποέργο φαίνεται ότι δεν θα έχει καλή τύχη. Στη διαγωνιστική διαδικασία συμμετείχε και πάλι μια εταιρία, με την επιτροπή διαγωνισμού να απορρίπτει την τεχνική προσφορά λόγω ελλείψεων. Η εταιρία έκανε προσφυγή στην Ενιαία Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων, χωρίς όμως να δικαιωθεί. Πριν από λίγες ημέρες, η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε τη ματαίωση της διαδικασίας σύναψης σύμβασης για το υποέργο. Οπότε πρέπει να ξαναγίνει διαγωνισμός. Αλλά τα χρονικά περιθώρια και ορόσημα που υπάρχουν για τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, εκτιμάται ότι δεν επιτρέπουν μια νέα διαγωνιστική διαδικασία.

Το υποέργο αυτό περιλάμβανε: σύστημα συντονισμού και διαχείρισης κρίσεων, έγκαιρης ανίχνευσης και διαχείρισης δασικών πυρκαγιών, ψηφιακό οδηγό πόλης και υποδομή ψηφιακού διδύμου (τρισδιάστατα μοντέλα της πόλης με ενσωμάτωση γεωπληροφοριών).

Εκτός από το μεγάλο έργο του Ταμείου Ανάκαμψης, υπάρχει και οι «πιλοτικές ψηφιακές εφαρμογές έξυπνης πόλης». Ένα έργο που έρχεται από το μακρινό 2019, και που μέχρι σήμερα κατάφερε να γίνουν πραγματικότητα μόνο ορισμένες από τις προβλεπόμενες δράσεις. Το έργο, με συνολικό προϋπολογισμό 475.000 ευρώ, έχει περάσει στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ήπειρος 2021-2027».

Από τον Δήμο Ιωαννιτών, αυτή την περίοδο, παραλήφθηκαν τα τρία από τα έξι υποέργα που περιελάμβανε αρχικά το έργο. Αφορούν δε διαχείριση κάδων και περιβαλλοντικών δεδομένων (τοποθέτηση 550 πομποδεκτών σε κάδους), διαχείριση ηλεκτροφωτισμού (τοποθέτηση μετρητών) και υποδομή Wifi σε 11 σημεία: κεντρική πλατεία, πλατεία Μαβίλη, Πνευματικό Κέντρο, ΚΕΠΑΒΙ, πολιτιστικός πολυχώρος «Δημ. Χατζής», 7^ο Λύκειο, εργοτάξιο Δήμου, δημοτικά καταστήματα Ανατολής, Μπιζανίοιυ, Παμβώτιδας και Νήσου.

Bέβαια τέτοιου είδους δράσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν πια ιδιαίτερα «έξυπνες», καθώς η σημερινή τεχνολογική πραγματικότητα βρίσκεται σε άλλο επίπεδο. Συν τοις άλλοις, wi fi access points είχαν γίνει στα Γιάννενα και στο παρελθόν, αλλά δεν λειτούργησαν παρά μόνο για λίγο. 

Τα υπόλοιπα τρία υποέργα δεν θα γίνουν έως είχαν σχεδιαστεί πριν από μια εξαετία (ενδιάμεσα υπήρξαν αρκετές προδικαστικές προσφυγές). Η δημοτική αρχή Ιωαννίνων μελετά ποια πρόταση ψηφιακής εφαρμογής θα καταθέσει στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης «Ήπειρος 2021-2027» προκειμένου να αξιοποιήσει το ποσό των 270.000 ευρώ που απομένει.

Τα της «έξυπνης» πόλης ολοκληρώνουν οι «έξυπνες εφαρμογές για την ανάπλαση του πάρκου Πυρσινέλλα». Η σύμβαση αυτή υπογράφηκε από την προηγούμενη δημοτική αρχή τον Οκτώβριο του 2023, πριν καν ξεκινήσει το κυρίως έργο της ανάπλασης. Το κόστος της σύμβασης είναι αρκετά υψηλή: 696.000 ευρώ –ο προϋπολογισμός ήταν 707.000 ευρώ. Ανάδοχος εταιρία η ένωση οικονομικών φορέων «Globismart A.E.-Globiled M. ΕΠΕ». Ποιες δράσεις περιλαμβάνει; Από ένα πληροφοριακό σύστημα πολιτικής προστασίας ανίχνευσης πυρκαγιάς και σημεία ασύρματης πρόσβασης στο διαδίκτυο μέχρι δύο infokiosks και πέντε έξυπνα παγκάκια, το ένα από τα οποία ξεπερνά σε κόστος τα 50.000 ευρώ.

Όπως σχολίασε η επικεφαλής της παράταξης «Ιωάννινα_2023» Τατιάνα Καλογιάννη σε πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ζητώντας ενημέρωση για την πορεία του ψηφιακού μετασχηματισμού στον Δήμο: «Δεν θα αναφερθώ στο ‘έξυπνες εφαρμογές για την ανάπλαση-ανάδειξη του Πάρκου Πυρσινέλλα’ γιατί δεν προσδίδει κάτι στον ψηφιακό μετασχηματισμό, απλά είναι ένα πολύ ακριβό έργο για έξυπνα παγκάκια και παρωχημένα infokiosks»…

Πέρα από την υλοποίηση των έργων, μεγάλη σημασία έχει η επόμενη μέρα: Η συνεπής και κατάλληλη χρήση των έξυπνων εφαρμογών από τον Δήμο Ιωαννιτών, η ενσωμάτωση όλων των ετερογενών πραγμάτων και κυρίως η ανάπτυξη μιας αντίληψης ότι μια «έξυπνη πόλη» πρέπει να βασίζεται στην άμβλυνση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της. Μιας αντίληψης που θα οδηγεί σε όντως χρήσιμες εφαρμογές.