Η κλιματική αλλαγή απαιτεί επείγουσα και συντονισμένη προσαρμογή σε ολόκληρη την ΕΕ

Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ολοένα και πιο σοβαρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των απωλειών ανθρώπινων ζωών, των οικονομικών ζημιών και της βλάβης των οικοσυστημάτων, η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή καλεί την ΕΕ να ενισχύσει επειγόντως το πλαίσιο πολιτικής της, ώστε να διασφαλιστεί αποτελεσματική και συνεκτική προσαρμογή. 

Η προστασία της Ευρώπης από ακραία καιρικά φαινόμενα «δεν είναι πυρηνική επιστήμη», δήλωσε κορυφαίος ερευνητής, καθώς η συμβουλευτική επιτροπή της ΕΕ για το κλίμα προτρέπει τις χώρες να προετοιμαστούν για μια καταστροφική αύξηση της παγκόσμιας θέρμανσης κατά 3 βαθμούς Κελσίου.

Ο Μάαρτεν βαν Άαλστ, μέλος της Ευρωπαϊκής Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (ESABCC), δήλωσε ότι η ήπειρος ήδη «πληρώνει το τίμημα» για την έλλειψη προετοιμασίας της, αλλά ότι η προσαρμογή σε ένα θερμότερο μέλλον ήταν εν μέρει «κοινή λογική και εύκολος καρπός».

Σε νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, με τίτλο «Ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή – Συστάσεις για ένα αποτελεσματικό πλαίσιο πολιτικής προσαρμογής της ΕΕ», διατυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να ενισχύσει την προσέγγισή της όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ενόψει των κλιματικών κινδύνων που επιδεινώνονται και γίνονται όλο και πιο συστημικοί.

Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,4 °C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Με ανεπαρκή πρόοδο σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά τον μετριασμό, η υπέρβαση του στόχου των 1,5 °C της Συμφωνίας του Παρισίου καθίσταται ολοένα και πιο πιθανή. 

Η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με την αύξηση της θερμοκρασίας να προκαλεί συχνότερους και σοβαρότερους κλιματικούς κινδύνους – όπως κύματα καύσωνα, ξηρασίες, πυρκαγιές, πλημμύρες, άνοδο της στάθμης της θάλασσας και διάβρωση των ακτών – και επιπτώσεις που γίνονται αισθητές σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης.

Οι επιστημονικές προβλέψεις δείχνουν ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι θα συνεχίσουν να οξύνονται ως προς την ένταση και συχνότητα. Η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί τόσο για τους κλιματικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει σήμερα, όσο και για εκείνους που συνδέονται με μελλοντικά επίπεδα θέρμανσης που δεν μπορούν ακόμη να αποκλειστούν.

Η έγκαιρη και στρατηγική προσαρμογή είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος διαχείρισης των κλιματικών κινδύνων και μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη για την κοινωνία, την οικονομία και τα οικοσυστήματα. Με στόχο τη στήριξη μιας αποτελεσματικής, δίκαιης και συστημικής προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά την προσαρμογή, η Συμβουλευτική Επιτροπή υποβάλλει πέντε συστάσεις για την καθοδήγηση των εν εξελίξει πολιτικών διαδικασιών της ΕΕ. Οι συστάσεις καλούν την ΕΕ να:

• Καταστήσει υποχρεωτικές και εναρμονίσει τις εκτιμήσεις κλιματικής διακινδύνευσης (climate risk assessments) σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ και τα κράτη μέλη, χρησιμοποιώντας κοινά κλιματικά σενάρια και μεθοδολογικά πρότυπα.
• Υιοθετήσει ένα κοινό σημείο αναφοράς για το σχεδιασμό της προσαρμογής, προετοιμάζοντας την αντιμετώπιση των κλιματικών κινδύνων σε συμφωνία με ένα σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 2,8-3,3 °C έως το 2100. Αυτό θα μεταφραζόταν σε υψηλότερα επίπεδα στην Ευρώπη, η οποία είναι σήμερα περίπου 1 °C θερμότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το μέτρο αυτό θα πρέπει να συμπληρώνεται με τη συστηματική χρήση πιο δυσμενών σεναρίων για τη διεξαγωγή ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress-tests).
• Καθορίσει ένα σαφές όραμα για μια ΕΕ ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή έως το 2050 και πέραν αυτού, με τη στήριξη τομεακών στρατηγικών και μετρήσιμων στόχων προσαρμογής.
• Ενσωματώσει δίκαιης και ισότιμης ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή εκ σχεδιασμού (resilience by design) σε όλες τις πολιτικές, τα προγράμματα και τις επενδύσεις της ΕΕ, με βάση την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και μηχανισμούς μάθησης και ανατροφοδότησης.
• Κινητοποιήσει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις για την προσαρμογή και να καθιερώσει μια πιο συνεκτική προσέγγιση για τη διαχείριση του αυξανόμενου κόστους των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ, της οικονομικής διακυβέρνησης και των μηχανισμών επιμερισμού των κινδύνων.