Η Ευρώπη των ακραίων καιρικών φαινομένων

Η ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας στην Ευρώπη μειώνει το χιόνι και την κάλυψη πάγου, ενώ επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες αέρα, ξηρασία, καύσωνες και ρεκόρ θερμοκρασίας ωκεανού επηρεάζουν περιοχές από την Αρκτική έως τη Μεσόγειο. 

Η Ευρώπη, μαζί με πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη, είναι εκτεθειμένη σε αυξανόμενες επιπτώσεις - από ρεκόρ καύσωνα στην ξηρά και στη θάλασσα, έως καταστροφικές πυρκαγιές και συνεχιζόμενη απώλεια βιοποικιλότητας - με συνέπειες για τις κοινωνίες και τα οικοσυστήματα σε όλη την Ευρώπη.

Τα ευρήματα δημοσιεύονται σήμερα στο πλαίσιο της έκθεσης «Κατάσταση του Κλίματος στην Ευρώπη» (ESOTC) 2025, η οποία εκπονήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), το οποίο εφαρμόζει την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus, και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO). 

Η έκθεση συγκεντρώνει το έργο περίπου 100 επιστημονικών συντελεστών και παρέχει μια ολοκληρωμένη επισκόπηση των βασικών αλλαγών στους κλιματικούς δείκτες για την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των ψυχρών περιβαλλόντων, των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και του κινδύνου πυρκαγιών.

Πηγή: wmo.int

Η Ευρώπη υπέστη ένα ιστορικό κύμα καύσωνα στις σκανδιναβικές χώρες, συρρίκνωση των παγετώνων και ρεκόρ θερμοκρασίας θάλασσας το 2025, καθώς η ταχέως θερμαινόμενη ήπειρος αντιμετωπίζει συχνότερα ακραία κλιματικά φαινόμενα, σύμφωνα με νέα έκθεση την Τετάρτη.

Η έκθεση για την κατάσταση του κλίματος στην Ευρώπη υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη η περιοχή να προσαρμοστεί στην υπερθέρμανση του πλανήτη και να επιταχύνει τη μετάβασή της σε καθαρές πηγές ενέργειας, δήλωσε ένας άλλος αξιωματούχος της ΕΕ .

Ακολουθούν ορισμένα βασικά ευρήματα της έκθεσης που δημοσιεύθηκε από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της ΕΕ και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO):

Ρεκόρ καύσωνα

Τουλάχιστον το 95% της περιοχής παρουσίασε ετήσιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου, με τη Βρετανία, τη Νορβηγία και την Ισλανδία να καταγράφουν τη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με την έκθεση.

«Από το 1980, η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που την καθιστά την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα στη Γη», δήλωσε η Γενική Γραμματέας του WMO, Σελέστ Σάουλιο, σε ενημέρωση σχετικά με την έκθεση.

«Τα κύματα καύσωνα γίνονται πιο συχνά και σοβαρά. Και το 2025, είδαμε καύσωνες μεγάλης διάρκειας από τη Μεσόγειο έως τον Αρκτικό Κύκλο», δήλωσε η Σάουλιο.

Η υποαρκτική Φινλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία βίωσαν ένα ρεκόρ καύσωνα τριών εβδομάδων τον Ιούλιο, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν τους 30 βαθμούς Κελσίου εντός του Αρκτικού Κύκλου.

Τμήματα της Φινοσκανδιναβίας είχαν σχεδόν δύο εβδομάδες «έντονης θερμικής καταπόνησης» – όταν οι θερμοκρασίες φαίνονται υψηλότερες από 32°C. Σε ένα μέσο έτος, η περιοχή θα έχει κανονικά έως και δύο ημέρες ισχυρής θερμικής καταπόνησης.

Στην Τουρκία, οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου για πρώτη φορά τον Ιούλιο, ενώ το 85% του ελληνικού πληθυσμού επηρεάστηκε από ακραίες θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από 40 βαθμούς Κελσίου.

Μεγάλα τμήματα της δυτικής και νότιας Ευρώπης επλήγησαν από δύο σημαντικά κύματα καύσωνα τον Ιούνιο, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου μέρους της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Γαλλίας και των νότιων περιοχών της Βρετανίας.

Ένα τρίτο μεγάλο κύμα καύσωνα έπληξε την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Γαλλία τον Αύγουστο.

Η Ευρώπη και ο υπόλοιπος κόσμος θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ένα ακόμη εξαιρετικά καυτό καλοκαίρι, καθώς το μετεωρολογικό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο εκτόξευσε τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε επίπεδα ρεκόρ το 2024, αναμένεται να επιστρέψει στα μέσα του έτους.

Παγετώνες

Οι παγετώνες σε όλη την Ευρώπη κατέγραψαν καθαρή απώλεια μάζας το 2025, με την Ισλανδία να βιώνει το δεύτερο μεγαλύτερο λιώσιμο των πάγων στην ιστορία της.

Οι παγετώνες της Ευρώπης βρίσκονται σε ορεινές περιοχές όπως οι Άλπεις, η βόρεια Σκανδιναβία, η Ισλανδία και η περιφέρεια της Γροιλανδίας.

«Οι παγετώνες σε όλη την Ευρώπη και παγκοσμίως προβλέπεται να συνεχίσουν να χάνουν μάζα καθ' όλη τη διάρκεια του 21ου αιώνα, ανεξάρτητα από το σενάριο εκπομπών», αναφέρει η έκθεση.

Η Γροιλανδία έχασε περίπου 139 δισεκατομμύρια τόνους πάγου και αύξησε τη μέση παγκόσμια στάθμη της θάλασσας κατά 0,4 χιλιοστά.

Η χιονοκάλυψη της Ευρώπης, εν τω μεταξύ, ήταν η τρίτη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην Ευρώπη ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά.

Ένα ποσοστό ρεκόρ 86% της ευρωπαϊκής ωκεάνιας περιοχής είχε τουλάχιστον μία ημέρα με «ισχυρό» θαλάσσιο καύσωνα.

Τέτοιοι καύσωνες έχουν αντίκτυπο στη βιοποικιλότητα, ιδίως στα λιβάδια θαλάσσιας βλάστησης στη Μεσόγειο, τα οποία λειτουργούν ως φυσικά θαλάσσια φράγματα και είναι ευαίσθητα στις υψηλές θερμοκρασίες.

Η έκταση που κάηκε από πυρκαγιές έφτασε στο ρεκόρ των 1.034.550 εκταρίων. Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες σκότωσαν τουλάχιστον 21 ανθρώπους και επηρέασαν 14.500 σε όλη την Ευρώπη, αν και οι πλημμύρες και οι ακραίες βροχοπτώσεις ήταν λιγότερο εκτεταμένες από ό,τι τα τελευταία χρόνια.