H Ανατολική, η γειτονική Κράψη και το γεφύρι Παπαστάθη

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Η Ανατολική είναι, μαζί με την Κράψη και το Βαθύπεδο, από τα πιο απομακρυσμένα χωριά του Δήμου Ιωαννιτών. Ένα μικρό, ορεινό χωριό με τον ποταμό Άραχθο να βρίσκεται πολύ κοντά.

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1928, η Ανατολική είχε άλλη ονομασία: Λοχάνιστα. Εκείνη την περίοδο, το υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε σε μια μαζική εκστρατεία μετονομασίας χωριών και οικισμών, με στόχο να διώξει τα ξένα ή τα κακόηχα, όπως θεωρούσε, τοπωνύμια.

Η προέλευση του τοπωνυμίου «Λοχάνιστα» θεωρείται αλβανική. Ο γλωσσολόγος Κώστας Ευ. Οικονόμου στη μελέτη του «Τα οικωνύμια του Νομού Ιωαννίνων-Γλωσσολογική εξέταση» αναφέρει ότι το τοπωνύμιο προέρχεται από το αλβανικό ουσιαστικό που σημαίνει «ανεμοστρόβιλος, νερόχιονο, μπόρα//υγρασία». Για την αλβανική ετυμολόγηση της «Λοχάνιστας» παραπέμπει και στο γειτονικό χωριό Κράψη, το όνομα του οποίου επίσης ετυμολογείται από την αλβανική.

Διαβάστε: Η Κράψη, ένας πατριάρχης και ένας «φοβερός κλονισμός»

Η Ανατολική αποτελούσε συνοικισμό του χωριού Κράψη. Το 1929 αποσπάστηκε (και επίσημα) και έγινε ξεχωριστή κοινότητα. Η ονομασία «Ανατολική» προέκυψε από το γεγονός ότι αποτελούσε την ανατολική συνοικία της Κράψης.

Στη χαράδρα του ποταμού Αράχθου, κοντά στην Ανατολική (μεταξύ Ανατολικής και Δρίσκου), βρίσκεται το πέτρινο γεφύρι του Παπαστάθη που κάποτε εξυπηρετούσε την επικοινωνία των κατοίκων των Τζουμέρκων και του Περιστερίου με τα Γιάννενα. Στο βιβλίο του «Τα Ηπειρώτικα Γεφύρια», ο Σπύρος Μαντάς περιγράφει το γεφύρι αυτό ως εξής: «Διαθέτει έξυπνα, τρεις μεγάλες καμάρες και μια μικρή, για να μπορέσει να καθίσει ομαλά στην απέναντι χαμηλή όχθη. Το οδόστρωμά του όμως εντελώς αναπάντεχα, φαίνεται σαν να μη θέλει να υπακούσει την πρόθεση, καμπυλώνοντας κάπου στη μέση αρκετά. Με άλλα λόγια, δεν ακολουθεί το ανεβοκατέβασμα των τεσσάρων τόξων. Στο τέλος βέβαια πείθεται, σβήνοντας έτσι άδοξα στη λογική του αντικρινού πράσινου επιπέδου».

Το γεφύρι έχει συνολικό μήκος 90 μ. Υπέστη ζημιές το 1942, όταν βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς. Το γεφύρι χτίστηκε το 1746 από τον ηγούμενο της Μονής Βύλιζας και με την οικονομική συνδρομή κατοίκων της ευρύτερης περιοχής.