Η αιθαλομίχλη θα επιστρέψει στα Γιάννενα και οι λύσεις αργούν…

Μπορεί να είναι καλοκαίρι, αλλά η αιθαλομίχλη παραμένει το πιο σοβαρό πρόβλημα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η πόλη των Ιωαννίνων.

Και κάθε συζήτηση που γίνεται, ανεξαρτήτως εποχής, κρατάει το θέμα αυτό πάντα επίκαιρο. Κι έτσι πρέπει.

Μια τέτοια συζήτηση έγινε χτες το απόγευμα στον πολιτιστικό πολυχώρο «Δημήτρης Χατζής» στα παλιά σφαγεία, στο πλαίσιο του New European Bauhaus Festival που διοργανώνει ο Δήμος Ιωαννιτών.

Στο πάνελ συμμετείχαν ο Νίκος Χατζηαναστασίου, καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ο οποίος συμμετέχει και στην ειδική επιτροπή που έχει συστήσει ο Δήμος για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αιθαλομίχλης, και ο Ιωάννης Ανδρουλάκης, πρόεδρος του «Πράσινου Ταμείου». Μια εξ αποστάσεως παρέμβαση έκανε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, ενώ τον συντονισμό του πάνελ είχε ο αντιδήμαρχος Άρης Κασσής (ο οποίος, χαριτολογώντας, χαρακτήρισε τον εαυτό του «τον κακό της δημοτικής αρχής» λόγω της ενασχόλησής του με την αιθαλομίχλη και τα ακαθάριστα οικόπεδα…».

Στη συζήτηση αυτή, επιβεβαιώθηκε αυτό που είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια: Ότι τα Γιάννενα είναι μια ρυπασμένη πόλη. Mάλιστα, όπως είπε ο κ. Χατζηαναστασίου, συγκαταλέγονται στις πιο ρυπασμένες πόλεις παγκοσμίως. Κάθε χειμώνα, η υπέρβαση των ορίων των αιωρούμενων σωματιδίων ξεπερνούν μέχρι και τέσσερις φορές τα θεσπισμένα όρια. Κάτι που συμβαίνει ιδιαίτερα με τα πιο μικρά και τα πιο επικίνδυνα σωματίδια, τα λεγόμενα PM2,5.

Οι μετρήσεις για τη σωματιδιακή και αέρια ρύπανση ξεκίνησαν το 2008 μέσω του περιβαλλοντικού σταθμού της Περιφέρειας Ηπείρου που ήταν εγκατεστημένος στην περιοχή της Κιάφας, σε μια περιαστική περιοχή. Ο σταθμός αυτός σταμάτησε να λειτουργεί το 2018. Από το 2018 ξεκίνησε ο νέος περιβαλλοντικός σταθμός εντός της πόλης, στην περιοχή του Λυκείου της Ζωσιμαίας Σχολής. Εδώ και δύο μήνες, όπως έκανε γνωστό ο καθηγητής, λειτουργεί και δεύτερος περιβαλλοντικός σταθμός στη λεωφόρο Αρχ. Μακαρίου. Παράλληλα, υπάρχει ένα υπόβαθρο μετρήσεων που είχε γίνει από το Panacea, ένα πρόγραμμα που είχε υλοποιήσει το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων σε συνεργασία με άλλα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Όπως υπάρχουν και σταθμοί μέτρησης χαμηλού κόστους σε πέντε σημεία της πόλης.

Ο κ. Χατζηαναστασίου για άλλη μια φορά ξεκαθάρισε ότι από τις μετρήσεις και τους δείκτες αλλά και τις χημικές αναλύσεις που έχουν γίνει, τα αιωρούμενα σωματίδια προέρχονται από την καύση της βιομάζας. Το πρόβλημα δε, εντείνεται από τις μετεωρολογικές συνθήκες που υπάρχουν στην περιοχή και τη γεωμορφολογία της (με το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής να δίνει το παρών). Πρόσθεσε ότι τον χειμώνα δημιουργείται ένα ρηχό στρώμα ρύπων, από 100 έως 500-600 μέτρα από το έδαφος. Είπε επίσης ότι πέρσι τον χειμώνα η κατάσταση ήταν λίγο καλύτερη λόγω των βροχοπτώσεων.

Όσον αφορά τους εναλλακτικούς τρόπους πέραν της καύσης βιομάζας, είπε ότι μέτρα όπως η αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας βοηθούν. Αναφερόμενος στο φυσικό αέριο που καταφτάνει και στην περιοχή, είπε ότι ναι μεν θα συμβάλει αν και δεν πρόκειται για μια καθαρή ενέργεια.

Ο κ. Χατζηναστασίου κατέθεσε και μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή του όλου θέματος: Ότι στο φαινόμενο της αιθαλομίχλης, η καύση βιομάζας συμβάλει κατά 70-80%. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη συμβολή από τους αέριους ρύπους των αυτοκινήτων, αν και αυτή η συμμετοχή στο φαινόμενο είναι μικρή» τόνισε. Μετέφερε δε την εμπειρία του ως πολίτης: «Για να έρθω εδώ, από τη διασταύρωση προς Ανατολή-Κατσικά, υπήρχε ένα φοβερό μποτιλιάρισμα. Το μποτιλιάρισμα είναι φαινόμενο καθημερινό που δεν υπήρχε πριν από 5 ή έξι χρόνια. Κάτι τέτοιο μπορεί να λειτουργήσει αντισταθμιστικά αρνητικά. Η όποια καλυτέρευση που μπορεί να επέλθει από άλλες πηγές, να αντισταθμιστεί από την επιδείνωση του κυκλοφοριακού».

O κ. Ανδρουλάκης, αφού υπενθύμισε ότι το εγχείρημα των ουδέτερα κλιματικών πόλεων ξεκίνησε από το υπουργείο Περιβάλλοντος, εξέφρασε τη στήριξή του και δεσμεύτηκε ότι το «Πράσινο Ταμείο είναι εδώ». Αρκεί να υπάρξει ένα επιχειρησιακό σχέδιο από κοινού με την Περιφέρεια, όπως είπε. «Οι προτεινόμενες λύσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένες. Κάτι που προϋποθέτει συνέργεια και ενδεχομένως τεχνική υποστήριξη. Φέρτε ένα σχέδιο και εμείς είμαστε εδώ» τόνισε.

Ο κ. Ανδρουλάκης στάθηκε ιδιαίτερα στο κομμάτι της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, με αφορμή και τοποθέτηση του αντιδημάρχου για την ενημερωτική καμπάνια που «έτρεξε» πέρσι ο Δήμος Ιωαννιτών. Η άποψη που κατέθεσε, ήταν ότι χρειάζονται πιο εξωστρεφείς δράσεις. «Χρειάζεται ενημέρωση ‘πόρτα-πόρτα’. Μπείτε στα σπίτια» τόνισε. Επίσης, πρόσθεσε ότι «για να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες, πέραν των προβλεπόμενων από τους κανόνες επικοινωνίας, πρέπει οι αρμόδιοι φορείς να τους δείξουν κάτι. Ένα έργο, μια εφαρμογή, κάτι. Τι κάνεις με τους δημόσιους χώρους; Τι κάνεις με τα δημόσια και δημοτικά κτίρια; Η καλύτερη διαπαιδαγώγηση είναι το παράδειγμα…».

Περί ευαισθητοποίησης των πολιτών

Στο κομμάτι της ευαισθητοποίησης, ο κ. Χατζηαναστασίου τόνισε ότι από τα αιωρούμενα σωματίδια δεν κινδυνεύουν μόνο οι ευπαθείς ομάδες αλλά και οι υγιείς άνθρωποι. Ενδεικτικά μίλησε για όσους αθλούνται σε εξωτερικούς χώρους την περίοδο της αιθαλομίχλης.

Στην τοποθέτησή του, ο κ. Μανιάτης αναφέρθηκε στα προγράμματα «Εξοικονομώ» που υλοποιούνται στη χώρα εδώ και μια 15ετία περίπου και εκτίμησε ότι χρειάζονται και πιο άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αιθαλομίχλης. Τα άμεσα μέτρα έχουν να κάνουν με τη μείωση του ενεργειακού κόστους, ώστε οι πολίτες να επιλέγουν πιο καθαρές λύσεις, όπως την ηλεκτρική ενέργεια.

Σε αυτό το σημείο θύμισε το θεσμικό πλαίσιο, που θεσπίστηκε την περίοδο που ο ίδιος ήταν υπουργός Περιβάλλοντος επί κυβέρνησης Σαμαρά. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο αφορά έναν μηχανισμό έκπτωσης για το ρεύμα, τις μέρες της υπέρβασης των ορίων των σωματιδίων. «Δεν εφαρμόζεται σήμερα παρότι το θεσμικό πλαίσιο είναι σε ισχύ» τόνισε. Βέβαια το εν λόγω σύστημα ήταν αρκετά δύσχρηστο εξαρχής ενώ δεν περιλαμβάνει την υπέρβαση των ορίων των σωματιδίων PM2,5 (παρά μόνο τα PM10), τα οποία είναι τα πιο… δυναμικά στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων.

Διαβάστε: Επιδότηση ρεύματος: γιατί το μέτρο κατά της αιθαλομίχλης παρέμεινε ανεφάρμοστο

Υπενθυμίζεται ότι η Περιφέρεια Ηπείρου μέσω του επιχειρησιακού προγράμματος «Ήπειρος 2021-2027» προβλέπει χρηματοδότηση για την αλλαγή του συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας.

Τέλος, τόσο ο Δήμος Ιωαννιτών όσο και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας-Τμήμα Ηπείρου έχουν καταθέσει τις προτάσεις τους προς το υπουργείο Περιβάλλοντος για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αιθαλομίχλης.

Διαβάστε: Αιθαλομίχλη: Οκτώ μέτρα προτείνει ο Δήμος Ιωαννιτών

TEE Ηπείρου: Οι προτάσεις του για καθαρό αέρα στα Γιάννενα