Γρανιτσοπούλα, η μικρή δρυς

Ένα αφιέρωμα του «Τύπου Ιωαννίνων» στην προέλευση της ονομασίας χωριών και οικισμών του νομού Ιωαννίνων

Η Γρανιτσοπούλα, σε απόσταση περίπου 40 χλμ από τα Ιωάννινα, ανήκει διοικητικά στον Δήμο Ζίτσας. Βρίσκεται κοντά στα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας.

Αρκετά κοντά βρίσκεται το χωριό Γρανίτσα. Η Γρανιτσοπούλα προέκυψε ως υποκοριστικό της γειτονικής Γρανίτσας.

Εκ των πραγμάτων, η προέλευση της ονομασίας των δύο οικισμών συνδέεται άμεσα.

Η Γρανίτσα καταγράφεται ως «Γρανίτζα» σε κείμενο της Μονής Μεταμορφώσεως των Μετεώρων στα τέλη του 16^ου αιώνα. Το πότε έγινε οικισμός η Γρανιτσοπούλα δεν είναι γνωστό.

Τι σημαίνει όμως Γρανίτσα-Γρανιτσοπούλα;

O ηπειρώτης λόγιος του 19^ου αιώνα Ιωάννης Λαμπρίδης είχε αναφέρει σε μελέτη του ότι το όνομα του χωριού σημαίνει «όριον», χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες. Διάφοροι γλωσσολόγοι όπως ο ρωσογερμανός Μαξ Βάσμερ (1886-1962) έχει υποστηρίξει την απευθείας προέλευση του τοπωνυμίου από τη σλάβικη λέξη Granica, που σημαίνει «όριο, σύνορο».

Ο γλωσσολόγος Κώστας Ευ. Οικονόμου στη μελέτη του «Τα οικωνύμια του νομού Ιωαννίνων-Γλωσσολογική εξέταση» υποστηρίζει ότι πιθανότατα το τοπωνύμιο προέρχεται από το ηπειρώτικο προσηγορικό «γρανίτσα», η «δρυς η μαλλωτή», ως δάνειο από το βουλγάρικο granica (και αυτό με τη σειρά του από τη σλάβικη λέξη Gomica που σημαίνει «είδος βελανιδιάς»).

Η προφορική παράδοση θέλει να υπήρχε μια δρυς στο κέντρο του χωριού. Ο ιστοριοδίφης Στέφανος Μπέττης («Ονοματολογία των χωριών Νομού Ιωαννίνων»), αναφερόμενος στη σχέση της Γρανιτσοπούλας με το δέντρο, έχει επισημάνει ότι το χωριό δεν πήρε το όνομά του επειδή το συγκεκριμένο δέντρο ήταν μικρό αλλά για να υπάρξει διάκριση από τη Γρανίτσα. «Καθώς με βεβαίωσαν οι χωριανοί του, στο κέντρο του ιδίου χωριού, υπήρχε παλιότερα θεόρατη γρανίτσα, που στον ίσκιο της χωρούσαν 1000 πρόβατα» αναφέρει.