Γεμάτη εμπόδια η ενεργειακή μετάβαση των Ιωαννίνων

Το στοίχημα των «μηδενικών ρύπων» του 2030 για τα Γιάννενα, είναι αυτή τη στιγμή περισσότερο μια επικοινωνιακή πραγματικότητα, που ξεκίνησε εδώ και δύο χρόνια, παρά μια κοντινή καθημερινότητα που πρέπει να την επιτύχει η πόλη σε πέντε χρόνια.

Δύο από τις πλέον περιβόητες δράσεις και έργα που θα στρώσουν ένα μέρος του δρόμου προς αυτό τον στόχο, παραμένουν αδρανή, για λόγους που είτε παραμένουν αδιευκρίνιστοι, είτε έχουν να κάνουν με την αγοραία διάσταση της «πράσινης μετάβασης», η οποία δεν ασχολείται ιδιαίτερα με περιβαλλοντικούς στόχους και κοινωνική διάσταση του ενεργειακού ζητήματος στην Ελλάδα.

Μέσα σε λίγες μέρες, οι τοπικοί φορείς παρεμβήκανε δύο φορές με επιστολές (μια ο Δήμος Ιωαννιτών και μια το Επιμελητήριο) προς την κυβέρνηση, με κοινό αποδέκτη το Υπουργείο Περιβάλλοντος, καθώς δύο «δρόμοι» προς την ενεργειακή μετάβαση, παραμένουν κλειστοί.

Ο Δήμος έστειλε επιστολή για την «απουσία» της Enaon EDA από τις διακηρυγμένες δεσμεύσεις της, για την πορεία των έργων εγκατάστασης του δικτύου φυσικού αερίου στα Γιάννενα. Μάλιστα, αναφέρθηκε στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου ότι η εταιρία συνήθως απαντάει στις οχλήσεις του Δήμου, που περίμενε εδώ και ένα μήνα ότι οι εργασίες θα έχουν φτάσει στην πόλη των Ιωαννίνων, με την επωδό ότι «δεν απαιτούνται αδειοδοτήσεις» για την εκσκαφή.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Enaon δείχνει ένα οιωνεί ή κυριολεκτικά αυταρχικό πρόσωπο στους Δήμους. Πριν από τρία χρόνια, όταν ακόμα ονομαζόταν ΔΕΔΑ, είχε ανοίξει έναν σύντομο πόλεμο με τον Δήμο Αρταίων, ο οποίος είχε ζητήσει τότε μερικά αυτονόητα: ότι καθώς το έργο καθυστερούσε ήδη από τότε, ζητούσε ένα σαφή προγραμματισμό των παρεμβάσεων στους δρόμους από τη ΔΕΔΑ, ώστε να μην σκαφτούν ξανά δρόμοι που ήταν (τότε) καινούργιοι.

Η ΔΕΔΑ απάντησε σε έντονο ύφος, καταλήγοντας το εξής, στην ανακοίνωσή της: «Ο νομοθέτης έχει, άλλωστε, προβλέψει την αδυναμία παρεμπόδισης του έργου των εταιρειών που οδηγούν στην ανάπτυξη της χώρας».

Σήμερα, η εταιρία ονομάζεται Enaon EDA υπό διαφορετική διαχείριση μετά την εξαγορά της, αλλά παροχή φυσικού αερίου δεν υπάρχει ούτε στα Γιάννενα, ούτε στην Άρτα. Ούτε όμως και στα Γρεβενά, όπως τουλάχιστον μετέφερε στο τελευταίο δημοτικό συμβούλιο ο αντιδήμαρχος Άρης Κασσής, λέγοντας ότι το έργο του δικτύου έχει ολοκληρωθεί στο 90%, αλλά συνδέσεις δεν έχουν γίνει.

Η Τατιάνα Καλογιάννη (Ιωάννινα_2023) έκανε μια ενδιαφέρουσα παρέμβαση, ζητώντας από τη δημοτική αρχή τυχόν στοιχεία για την εκδήλωση ενδιαφέροντος για σύνδεση. Η κα Καλογιάννη εξέφρασε την ανησυχία ότι, εάν όντως δεν υπάρχει ενδιαφέρον, η εταιρία μπορεί να εγκαταλείψει το έργο, καθότι αυτό δεν είναι συγχρηματοδοτούμενο.

Κάπως έτσι όμως ορίζεται μονομερώς η διάσταση του έργου κοινής ωφέλειας: η μεν (ιδιωτική) εταιρία μπορεί να σκάβει όπου θέλει, χωρίς άδεια, αλλά εάν δεν είναι καλυμμένη εμπορικά, δεν προχωράει το έργο.

Ο δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας στην επιστολή του προς τον υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Παπασταύρου, σημειώνει ότι δεν λειτούργησε ποτέ γραφείο ενημέρωσης πολιτών ή τέλος πάντων, κάποια καμπάνια προσέλκυσης ενδιαφέροντος, από την εταιρία.

Στο site της εταιρίας υπάρχει μια αίτηση υποβολής σύνδεσης, χωρίς όμως να σημαίνει ότι συνδέεται άμεσα με την έκφραση ενδιαφέροντος για τα Γιάννενα ή την Άρτα. Επίσης, δεν υπάρχει κάποια δημόσια δήλωση της εταιρίας εάν το έργο καθυστερεί λόγω έλλειψης εμπορικού ενδιαφέροντος.

Εκτός όμως από το αέριο, τα Γιάννενα δεν βλέπουν σοβαρές εναλλακτικές και στην ηλεκτρική ενέργεια.

Η πάγια τακτική του ΔΕΔΔΗΕ να προτεραιοποιεί τους μεγάλους «παίκτες» στη σύνδεση με το δίκτυο, εις βάρος των μικρότερων (επαγγελματιών, πολιτών, ενεργειακών κοινοτήτων κ.ο.κ.) δεν είναι κάτι καινούργιο. Η κυβέρνηση ευνοεί διαρκώς τις εταιρίες ενέργειας, χωρίς να παρεμβαίνει στο πρόβλημα της ενεργειακής φτώχιας. Ακόμα και η δική της πρόταση για την ενεργειακή αυτονομία των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, ουσιαστικά ευνοεί ιδιωτικές εταιρίες, εις βάρος των συλλογικών εγχειρημάτων.

Το Επιμελητήριο Ιωαννίνων θέτει με επιστολή του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και συναρμόδιους φορείς και υπουργεία, το πρόβλημα 50 περίπου επιχειρήσεων που προχώρησαν στην επένδυση για φωτοβολταϊκά, αλλά περιμένουν έως και 2,5 χρόνια να συνδεθούν στο δίκτυο. Πρακτικά, αυτές οι επιχειρήσεις πληρώνουν και τα δάνεια της επένδυσης, αλλά και το ρεύμα, που παραμένει πανάκριβο.

Μια σημείωση τέλους είναι η εξής: τα Γιάννενα αντιμετωπίζουν κάθε χειμώνα πρόβλημα αιθαλομίχλης, με δυσάρεστες πρωτιές στη ρύπανση. Το φυσικό αέριο θα ήταν μια διέξοδος, όπως επίσης και οι παρεμβάσεις που μειώνουν το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση απαντούσε στα αιτήματα της πόλης με το νέο «Εξοικονομώ» και την επιπλέον μοριοδότηση (και όχι χρηματοδότηση) για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας. 

Ξέχωρα από το γεγονός ότι το ρεύμα παραμένει πολύ ακριβό και ότι η υφυπουργός που στήριξε αυτό το ημίμετρο, η κα Σδούκου, δεν είναι πια στη θέση της, υπάρχουν και άλλες επιστολές για καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες του προγράμματος, αυτή τη φορά από το τμήμα Ηπείρου του ΤΕΕ…