Ένας πολιτισμός για το καλοκαίρι

Ο πολιτισμός είναι ένα θέμα για το οποίο όλοι και όλες έχουν άποψη.

Είναι απόλυτα λογικό και θεμιτό, και πρέπει να συμβαίνει, ανεξάρτητα από την αξιοπιστία και τη βαρύτητα των κριτηρίων, τους «μοχλούς» και τους στόχους που έχει η δημόσια εκφραζόμενη άποψη.

Ο πολιτισμός είναι για όλο τον κόσμο και όλος ο κόσμος είναι κομμάτι και συνδιαμορφωτής του πολιτισμού. Εξ ου και το πολιτιστικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι καλό, εντυπωσιακό, μέτριο, αδιάφορο (που είναι ίσως το χειρότερο από όλα…), κακό κ.ο.κ.

Μπορεί και οφείλει να είναι τα πάντα.

Ένα κομμάτι του θεσμικού ρόλου όσων έχουν έναν τέτοιο, είναι ο πολιτισμός να είναι για όλους και όλες.

Προσοχή, όχι «για όλα τα γούστα». Αυτό είναι κάτι άλλο. Η αποστολή τους είναι (και) να μπορεί ο κόσμος μιας δεδομένης πόλης και χρονικής συγκυρίας, να έχει πρόσβαση, να είναι όσο πιο προσιτά γίνεται τα πολιτιστικά γεγονότα.

Αυτή δεν είναι μια προϋπόθεση απλά για να έχουμε κάτι να κάνουμε (κυρίως) το καλοκαίρι.

Χρειάζεται για να εξυπηρετείται μια βασική ανθρώπινη ανάγκη που συχνά την υποτιμούμε και όσο την υποτιμούμε, παίρνει τη σιωπηλή της εκδίκηση. 

Γίνεται για να διαμορφώνει το κοινό, εκείνο το κριτήριο με το οποίο θα εκτιμήσει τι είναι καλό, τι κακό, τι αδιάφορο (που είναι ίσως το χειρότερο από όλα) και την επόμενη φορά, να διαλέξει ανάλογα, έχοντας δύο, τρία, πέντε, δέκα ή και παραπάνω παραδείγματα για να διακρίνει όλες τις διαστάσεις μιας θεατρικής παράστασης πχ.

Για όλα αυτά, χρειάζεται μια συνέπεια και μια συνέχεια.

Τέτοια, δεν υπάρχει στα Γιάννενα, σε θεσμικό επίπεδο. Οι αρχές της πόλης στο πρόσφατο παρελθόν είτε έχασαν ευκαιρίες για να δημιουργήσουν γεγονότα αναφοράς, είτε αρκέστηκαν σε εύκολες λύσεις κατ’ ανάθεση, σε ανθρώπους που ήξεραν να κάνουν ένα βασικό πράγμα. Ποτέ όμως δεν συγκέντρωσαν προσπάθειες για ένα καθολικό, θεματικό ή όχι, κεντρικό και μόνιμο πολιτιστικό γεγονός.

Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό.

Δεν αρκεί να μετριούνται οι πολιτιστικές επιδόσεις με sold out (που μπορούν να συμβούν και σε ένα κακό δρώμενο) ή με μια «παραδιπλανή» κουβέντα για δαπάνες, που κοντά σε αυτή υπάρχει συχνά και η όψιμη «ανησυχία» για τις μετακλήσεις παραστάσεων και συναυλιών κ.λπ.

«Δεν ξέρω πώς γίνεται, κανείς δεν ξέρει πώς γίνεται. Κοιμάσαι το ένα βράδυ με τιμητικές προσκλήσεις και ξυπνάς την άλλη μέρα με μια τρομερή επιτυχία», λέει μέσω ενός χαρακτήρα του ο Τζον Ντος Πάσος στο «Manhattan Transfer», για να μιλήσει για το πώς ένα έργο γίνεται επιτυχία, αλλά και αν είναι όντως καλό ή απλά αρέσει στον κόσμο. Ακόμα και ανάμεσα σε αυτά τα δύο σημεία υπάρχει απόσταση.

Για να εκτιμηθεί όμως η απόσταση, πρέπει να υπάρχει η πολιτιστική παραγωγή, με σχέδιο μόνιμο, βιώσιμο, συστηματικό, που θα είναι από τα πράγματα που θα παραμένουν όταν οι δημοτικές αρχές αποχωρούν, με καθολική απεύθυνση και με στόχο, όχι απλά για να γεμίζει τα προγράμματα, αλλά για να δημιουργεί κριτήριο στο κοινό. 

photo credit: Gemini AI