Εκλογή Πάπα: Από το κονκλάβιο στον λευκό καπνό

Ο Πάπας Φραγκίσκος πέθανε σε ηλικία 88 ετών. Το Βατικανό ανακοίνωσε ότι στις 07:35 τοπική ώρα τη Δευτέρα του Πάσχα, ο επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας «επέστρεψε στον οίκο του Πατέρα» στην κατοικία του, την Casa Santa Marta. Ήταν ο πρώτος λατινοαμερικανός πάπας στην ιστορία της Εκκλησίας.

Ακολουθώντας την παράδοση, ο θάνατος του ποντίφικα επιβεβαιώθηκε από τον επικεφαλής της υγειονομικής υπηρεσίας του Βατικανού και τον καρδινάλιο επιμελητή (camerlengo, στα ιταλικά) Κέβιν Τζόζεφ Φάρελ.

Η σορός του Πάπα θα μεταφερθεί τώρα στο παρεκκλήσι του για μια ιδιωτική τελετή, στην οποία θα τοποθετηθεί σε ένα μόνο φέρετρο - μια απόκλιση από τα τρία φωλιασμένα φέρετρα που συνηθίζονταν σε προηγούμενες κηδείες ποντίφικων.

Ο ίδιος ο Πάπας Φραγκίσκος επέλεξε να μειώσει την ταφική μεγαλοπρέπεια και τελετουργία. Το 2024, απλοποίησε τις τελετές της κηδείας του. Αυτή τη φορά, δεν θα υπάρξει ιδιωτική τελετή για τους καρδιναλίους και θα πραγματοποιηθεί δημόσια τελετή στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου μετά από μια πομπή με επικεφαλής τον camerlengo.

Ο καρδινάλιος επιμελητή Κέβιν Τζόζεφ Φάρελ καταστρέφει το Δαχτυλίδι του Ψαρά του Πάπα, (χρησιμοποιείται για την υπογραφή εγγράφων), μπροστά στο Κολέγιο των Καρδιναλίων χρησιμοποιώντας ένα τελετουργικό σφυρί.

Αυτή είναι η αρχή της περιόδου Sede Vacante, όταν η Καθολική Εκκλησία είναι χωρίς Πάπα και προετοιμάζεται για το κονκλάβιο, τη μυστική συνάντηση όπου οι καρδινάλιοι εκλέγουν νέο Πάπα.

Οι καρδινάλιοι

135 καρδινάλιοι είναι κάτω των 80 ετών, γεγονός που τους καθιστά επιλέξιμους για την επιλογή του διαδόχου του Πάπα Φραγκίσκου.

Ο Πάπας Φραγκίσκος διόρισε 108 από τους 135 καρδιναλίους. Αυτό αυξάνει -αλλά δεν εγγυάται- την πιθανότητα ο επόμενος Πάπας να μοιραστεί το όραμά του για μια πιο προοδευτική, χωρίς αποκλεισμούς Καθολική Εκκλησία.

Οι περισσότεροι από τους καρδιναλίους που ψηφίζουν προέρχονται από την Ευρώπη, μια τάση που διατηρείται εδώ και αιώνες. Ωστόσο το γεωγραφικό κέντρο βάρους της Καθολικής Εκκλησίας μετατοπίζεται. Οι Ασιάτες καρδινάλιοι, που ιστορικά υποεκπροσωπούνται, αντιπροσωπεύουν τώρα σχεδόν το ένα τέταρτο των ανδρών που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στο κονκλάβιο.

Μόλις κηδευτεί ο Φραγκίσκος, ο κοσμήτορας του Κολλεγίου των Καρδιναλίων, καρδινάλιος Giovanni Battista Re, έχει στη διάθεσή του 15 έως 20 ημέρες για να καλέσει τους καρδιναλίους στη Ρώμη.

Τα παπικά κονκλάβια είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να προβλεφθούν, επειδή πρόκειται για την πιο μυστικοπαθή εκλογική διαδικασία στη Γη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η διαδικασία είναι απρόσβλητη από φατρίες, ίντριγκες και πιέσεις. Μόλις εισέλθουν στην Καπέλα Σιξτίνα, δεν πρέπει να έχουν καμία επικοινωνία με τον έξω κόσμο μέχρι να εκλεγεί ο νέος Πάπας.

Το κονκλάβιο αρχίζει με την τέλεση της θείας λειτουργίας, μετά την οποία αρχίζουν οι διαβουλεύσεις και οι ψηφοφορίες. Οι ψηφοφορίες διεξάγονται κάθε μέρα, πρωί και απόγευμα, έως ότου ένας υποψήφιος κερδίσει την πλειοψηφία των δύο τρίτων. Μετά από κάθε επτά ψηφοφορίες γίνεται διάλειμμα μιας ημέρας για προσευχή και προβληματισμό. Εάν δεν υπάρχει οριστικό αποτέλεσμα μετά από 30 ψηφοφορίες, ένας υποψήφιος εκλέγεται με απλή πλειοψηφία. Το μακρύτερο παπικό κονκλάβιο στην πρόσφατη ιστορία ήταν το 1922, όταν οι καρδινάλιοι χρειάστηκαν πέντε ημέρες για να επιλέξουν τον νέο τους ηγέτη.

Σε κάθε εκλέκτορα δίνεται ένα ψηφοδέλτιο με τις λέξεις eligo in summum pontificem (εκλέγω ως ανώτατο ποντίφικα) τυπωμένες στην κορυφή. Περπατούν κατά σειρά αρχαιότητας, και τοποθετούν τα ψηφοδέλτιά τους μέσα στη μεγάλη ασημένια και χρυσοποίκιλτη λάρνακα.

Μετά από κάθε γύρο ψηφοφορίας, τα ψηφοδέλτια καίγονται. Προστίθενται χημικές ουσίες για να γίνει ο καπνός μαύρος ή λευκός. Ο μαύρος καπνός που βγαίνει από την καμινάδα υποδηλώνει μια άγονη ψηφοφορία- ο λευκός καπνός ανακοινώνει στον κόσμο ότι έχει εκλεγεί ένας νέος Πάπας.

Ο επιτυχών υποψήφιος ερωτάται αν αποδέχεται την εκλογή και, αν ναι, ποιο όνομα επιλέγει να πάρει ως ποντίφικας. Οι καρδινάλιοι υπόσχονται υπακοή στον νέο πάπα, ο οποίος οδηγείται στην παρακείμενη Αίθουσα των Δακρύων για να ντυθεί με λευκό ράσο και σκούφο και κόκκινες παντόφλες. Τρία σετ ενδυμάτων σε διαφορετικά μεγέθη θα έχουν φτιαχτεί από τους ράφτες του Βατικανού εκ των προτέρων.

Ο πρύτανης των καρδιναλίων ανεβαίνει στον κεντρικό εξώστη της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου, μπροστά από τον οποίο θα συγκεντρωθούν χιλιάδες καθολικοί θιασώτες και τουρίστες. Ο πρωτοπρεσβύτερος θα δηλώσει: «Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus papam» (Σας ανακοινώνω με μεγάλη χαρά: Έχουμε πάπα).

Με πληροφορίες από BBC, Guardian