Διατηρητέα η γέφυρα μπέλεϋ Πλάκας; Γιατί όχι;

Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ξεκινήσει τη διαδικασία χαρακτηρισμού ή μη μνημείου της γέφυρας μπέλεϋ (Bailey) στην Πλάκα του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων. 

Στις 20 Φεβρουαρίου, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων είχε συμπεριλάβει το εν λόγω θέμα στην ατζέντα της ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασής του, προκειμένου να πάρει μια απόφαση. Το θέμα πήρε αναβολή, μετά από αίτημα του Στρατού, στον οποίο ανήκει η μεταλλική γέφυρα (όπως και όλες οι γέφυρες Bailey). 

Τα περί χαρακτηρισμού της γέφυρας ως μνημείου δεν αποτελούν έκπληξη. Αποτελούσαν αντικείμενο συζήτησης από φορείς αλλά και κατοίκους της περιοχής εδώ και χρόνια. Όπως έγινε και το 2021, κατά την τελετή παράδοσης τιμητικής πλακέτας στην υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη για τη βράβευση του έργου αποκατάστασης του πέτρινου γεφυριού με Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Europa Nostra.

Τότε, η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) (που εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Europa Nostra) είχε κάνει λόγο για την ανάγκη διατήρησης της γέφυρας μπέλεϋ ως ενός στοιχείου της βιομηχανικής κληρονομιάς. Είχε καταθέσει δε την πρόταση να χρησιμοποιηθεί η μεταλλική αυτή γέφυρα ως τμήμα μιας περιπατητικής διαδρομής στην περιοχή της Πλάκας.

Η συγκεκριμένη γέφυρα έχει τη... διαδρομή της. Καταρχάς, πρόκειται για μία από τις πρώτες γέφυρες που τοποθετήθηκαν στην Ήπειρο.

Οι γέφυρες τύπου μπέλεϋ, κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για στρατιωτικούς σκοπούς. Το όλο σύστημα ανέπτυξε ένας άγγλος μηχανικός, ο Donald Coleman Bailey (1901-1985), το 1940. Η βρετανική βιομηχανία, και αργότερα και η αμερικάνικη, ανέλαβε τη μαζική παραγωγή αυτών των μπέλεϋ. Ένα τεχνικό επίτευγμα που συνέβαλε κι αυτό στην έκβαση του πολέμου. Μεταπολεμικά, οι γέφυρες αυτές έβαλαν το λιθαράκι τους στην αποκατάσταση των συνθηκών ζωής και στην ανάπτυξη περιοχών.

Το ίδιο συνέβη και στην περιοχή του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων. Τον Σεπτέμβριο του 1960, η γέφυρα, η οποία ήταν μεταχειρισμένη (μάλλον ήταν τοποθετημένη αρχικά, κατά τον πόλεμο, στην περιοχή της Άρτας), «ένωσε» τις δύο πλευρές του Αράχθου, στην Πλάκα, και άρα τα χωριά των Βορείων Τζουμέρκων με τα Γιάννενα και την Άρτα.

Η ύπαρξη αυτής της γέφυρας διαμόρφωσε το ανθρωπογενές και πολιτισμικό περιβάλλον της περιοχής και έχει κατοχυρώσει την ιστορική της αξία. Πόσο μάλλον που δίπλα της υπάρχει το (αναστηλωμένο) πέτρινο Γεφύρι Πλάκας.

Με την κατασκευή μιας νέας οδικής γέφυρας, παραπλεύρως, από την Περιφέρεια Ηπείρου, η τελευταία αποφάσισε να ξηλώσει την εν λόγω μεταλλική γέφυρα (με τη σύμφωνη γνώμη του Στρατού, προφανώς). Οι γέφυρες μπέλεϋ αποτελούν πια ένα περιζήτητο αγαθό, με την περιφερειακή αρχή του Αλέκου Καχριμάνη να επιδεικνύει ιδιαίτερο πάθος (μέχρι τη Σίνδο έφτασε για να αποσυναρμολογήσει μια γέφυρα μπέλεϋ και να τη φέρει στην Ήπειρο).

Μάλιστα, στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο κ. Καχριμάνης, μετά από απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής, προχώρησε σε ανάθεση των εργασιών αποσυναρμολόγησης της γέφυρας. Το σκεπτικό του ήταν ότι η γέφυρα μπέλεϋ δεν χρειάζεται πια αφού υπάρχει νέα οδική γέφυρα.

Η αποσυναρμολόγηση της μπέλεϋ στην Πλάκα δεν έχει προχωρήσει πάντως. Ο κ. Καχριμάνης φαίνεται ότι είναι ενημερωμένος για το εγχείρημα του υπουργείου Πολιτισμού και ότι περιμένει την τελική απόφαση.