BBC: Τι σημαίνει η αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους;

Η Παλαιστίνη είναι ένα κράτος που υπάρχει και δεν υπάρχει. Έχει μεγάλο βαθμό διεθνούς αναγνώρισης, διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό και ομάδες που συμμετέχουν σε αθλητικούς διαγωνισμούς, συμπεριλαμβανομένων των Ολυμπιακών Αγώνων.

Ωστόσο, λόγω της μακροχρόνιας διαμάχης των Παλαιστινίων με το Ισραήλ, δεν έχει διεθνώς συμφωνημένα σύνορα, πρωτεύουσα ή στρατό. Λόγω της στρατιωτικής κατοχής της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ, η Παλαιστινιακή Αρχή, που ιδρύθηκε μετά τις ειρηνευτικές συμφωνίες της δεκαετίας του 1990, δεν έχει τον πλήρη έλεγχο της επικράτειάς της ή του λαού της. Η Γάζα, όπου το Ισραήλ είναι επίσης η κατοχική δύναμη, βρίσκεται εν μέσω ενός καταστροφικού πολέμου.

Δεδομένου του καθεστώτος της ως ένα είδος οιονεί κράτους, η αναγνώριση είναι αναπόφευκτα κάπως συμβολική. Θα αντιπροσωπεύει μια ισχυρή ηθική και πολιτική δήλωση, αλλά θα αλλάξει ελάχιστα την κατάσταση επί τόπου.

Ωστόσο, ο συμβολισμός είναι ισχυρός. Όπως επεσήμανε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου Ντέιβιντ Λάμι κατά τη διάρκεια ομιλίας του στον ΟΗΕ τον Ιούλιο: «Η Βρετανία φέρει ένα ιδιαίτερο βάρος ευθύνης για την υποστήριξη της λύσης των δύο κρατών».

Συνέχισε αναφέροντας τη Διακήρυξη Μπάλφουρ του 1917 - που υπογράφηκε από τον προκάτοχό του ως υπουργό Εξωτερικών Άρθουρ Μπάλφουρ - η οποία εξέφρασε για πρώτη φορά την υποστήριξη της Βρετανίας για «τη δημιουργία στην Παλαιστίνη ενός εθνικού κράτους για τον εβραϊκό λαό».

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Λάμι, η διακήρυξη αυτή συνοδευόταν από την επίσημη υπόσχεση «ότι δεν θα γίνει τίποτα που να θίγει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των υφιστάμενων μη εβραϊκών κοινοτήτων στην Παλαιστίνη».

Οι υποστηρικτές του Ισραήλ έχουν συχνά επισημάνει ότι ο Λόρδος Μπάλφουρ δεν αναφέρθηκε ρητά στους Παλαιστινίους ούτε είπε τίποτα για τα εθνικά τους δικαιώματα.

Ωστόσο, το έδαφος που ήταν παλαιότερα γνωστό ως Παλαιστίνη, το οποίο η Βρετανία κυβέρνησε μέσω εντολής της Κοινωνίας των Εθνών από το 1922 έως το 1948, θεωρείται από καιρό ως μια εκκρεμή διεθνής υπόθεση.

Το Ισραήλ ιδρύθηκε το 1948, αλλά οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός παράλληλου κράτους της Παλαιστίνης έχουν αποτύχει, για πολλούς λόγους.

Όπως είπε ο Λάμι, οι πολιτικοί «έχουν συνηθίσει να προφέρουν τις λέξεις «λύση δύο κρατών»».

Η φράση αναφέρεται στη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τα σύνορα που υπήρχαν πριν από τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, η οποία καταλαμβάνεται από το Ισραήλ από τον πόλεμο εκείνο.

Ωστόσο, οι διεθνείς προσπάθειες για την επίτευξη μιας λύσης δύο κρατών δεν έχουν αποφέρει αποτελέσματα και η αποικιοποίηση μεγάλων τμημάτων της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ, η οποία είναι παράνομη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, έχει μετατρέψει την ιδέα σε ένα σε μεγάλο βαθμό κενό σύνθημα.

Ποιοι αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη ως κράτος;

Η Παλαιστίνη αναγνωρίζεται σήμερα από περίπου το 75% των 193 κρατών μελών του ΟΗΕ.

Στον ΟΗΕ, έχει το καθεστώς «μόνιμου κράτους παρατηρητή», το οποίο της επιτρέπει να συμμετέχει, αλλά δεν της παρέχει δικαίωμα ψήφου.

Με την αναγνώριση από τη Βρετανία και τη Γαλλία, η Παλαιστίνη θα απολαύσει σύντομα την υποστήριξη τεσσάρων από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η Κίνα και η Ρωσία αναγνώρισαν την Παλαιστίνη το 1988.

Αυτό θα αφήσει τις ΗΠΑ, τον ισχυρότερο σύμμαχο του Ισραήλ, σε μειοψηφία.

Η Ουάσιγκτον έχει αναγνωρίσει την Παλαιστινιακή Αρχή, της οποίας ηγείται σήμερα ο Μαχμούντ Αμπάς, από την ίδρυσή της στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Έκτοτε, αρκετοί πρόεδροι έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους για την τελική δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους. Ο Ντόναλντ Τραμπ, όμως, δεν είναι ένας από αυτούς. Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του, η πολιτική των ΗΠΑ έχει κλίνει έντονα υπέρ του Ισραήλ.

Γιατί το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες το κάνουν τώρα;

Οι διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις έχουν μιλήσει για την αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους, αλλά μόνο ως μέρος μιας ειρηνευτικής διαδικασίας, ιδανικά σε συνεργασία με άλλους δυτικούς συμμάχους και «τη στιγμή της μέγιστης επίδρασης».

Οι κυβερνήσεις πίστευαν ότι το να το κάνουν απλώς ως χειρονομία θα ήταν λάθος. Μπορεί να έκανε τους ανθρώπους να νιώθουν ενάρετοι, αλλά στην πραγματικότητα δεν θα άλλαζε τίποτα στην πράξη.

Ωστόσο, τα γεγονότα έχουν σαφώς αναγκάσει αρκετές κυβερνήσεις να αναλάβουν δράση.

Οι σκηνές της σταδιακής πείνας στη Γάζα, η αυξανόμενη οργή για την ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία και οι σημαντικές αλλαγές στην κοινή γνώμη – όλα αυτά έχουν συμβάλει στο να φτάσουμε σε αυτό το σημείο.

Συντονίζοντας τις ενέργειές τους, οι χώρες που αναγνωρίζουν πρόσφατα το κράτος της Παλαιστίνης ελπίζουν να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο, συμβάλλοντας στην ενεργοποίηση της σκέψης για το πώς να τερματιστεί ο πόλεμος στη Γάζα και τι είδους πολιτική διαδικασία θα πρέπει να ακολουθήσει.

Οι ΗΠΑ είναι αντίθετες

Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έκρυψε ποτέ την αντίθεσή της στην αναγνώριση, με τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ να αναγνωρίζει ότι «διαφωνεί με τον πρωθυπουργό σε αυτό το θέμα» σε κοινή συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη.

Οι δύο ηγέτες δήλωσαν ότι συζήτησαν το θέμα κατά τη διάρκεια της κατ' ιδίαν συνάντησής τους.

Στην πραγματικότητα, είναι σαφές ότι η θέση των ΗΠΑ έχει σκληρύνει σε απόλυτη αντίθεση με την ίδια την ιδέα της παλαιστινιακής ανεξαρτησίας.

Τον Ιούνιο, ο νυν πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε ότι πιστεύει ότι οι ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν πλέον τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.

Πιο πρόσφατα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι η Χαμάς θα «αισθανθεί πιο ενθαρρυμένη» από την διεθνή πίεση για την αναγνώριση της Παλαιστίνης.

Τα λόγια του, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Νετανιάχου στις 15 Σεπτεμβρίου, απηχούσαν το ισραηλινό επιχείρημα ότι η αναγνώριση αποτελεί «ανταμοιβή για την τρομοκρατία», μετά τις καταστροφικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο Ρούμπιο δήλωσε επίσης ότι οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει όσους υποστηρίζουν την αναγνώριση ότι είναι πιθανό να προκαλέσουν την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ.

«Τους είπαμε ότι αυτό θα οδηγήσει σε τέτοιου είδους αμοιβαίες ενέργειες και ότι θα δυσκολέψει την κατάπαυση του πυρός [στη Γάζα]», δήλωσε στους δημοσιογράφους στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Πηγή: BBC. Φωτογραφία: ΑΙ/chatgpt