Συντακτης: Βαρβάρα Αγγέλη
Δημοσιευση: 30-09-2017, 00:15
ΡΕΤΡΟ

Εν έτει 1862, μια αναφορά του γάλλου προξένου στα Γιάννενα μάς πληροφορεί ότι στην πόλη υπάρχουν 58 κρασοπουλιά και 14 ρακοπουλιά. Όχι και άσχημα… Η παρουσία τόσων πολλών κρασοπουλιών σε σύγκριση με τα ρακοπουλιά μπορεί να οφείλεται και σε έναν ειδικό φόρο, τον αποκαλούμενο «κρασονόμι». «Ο φόρος αυτός είχε επιβληθεί στα τέλη του 18ου αιώνα και επιβάρυνε κάθε οκά κρασιού με δύο παράδες και κάθε οκά ρακιού (οινοπνεύματος) με 4 παράδες στο ελεύθερο εμπόριο» αναφέρει ο καθηγητής Γιώργος Παπαγεωργίου στο βιβλίο του «Οι συντεχνίες στα Γιάννενα κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ου αιώνα»). Το ρακί λοιπόν φαίνεται ότι ήταν πιο ακριβό.

Από το 1870 και μετά, τα Γιάννενα αρχίζουν να μαθαίνουν και την μπίρα. Το 1871, σύμφωνα με την ελληνοτουρκική εφημερίδα «Γιάνγια-Ιωάννινα», δημιουργείται μάλιστα το πρώτο ζυθοποιείο, με την πόλη να ελπίζει στη βιομηχανική της πρόοδο και να προσδοκά τον εξευρωπαϊσμό της –άρα και την απελευθέρωσή της. Την ίδια περίοδο, στην Αθήνα, τα ζυθοποιεία, τα οποία είχαν ανοίξει από Βαυαρούς κατά τη βασιλεία του Όθωνα, επεκτείνονται.

Στα Γιάννενα, το εν λόγω ζυθοποιείο ανήκει σε κάποιον Αναστ. Γοδίνο. Τη νέα αυτή δραστηριότητα, υποστηρίζει με ιδιαίτερο πάθος ο διδάκτωρ της Ιατρικής Ιωάννης Λαμπρίδης, με κείμενό του στη «Γιάνγια». Ο γιατρός Λαμπρίδης προσδίδει στην μπίρα πολλές ιδιότητες που ωφελούν το στομάχι, το νευρικό σύστημα, το πεπτικό σύστημα και άλλα πολλά. Εφιστά όμως την προσοχή μόνο στους «πληθωρικούς, τους εις συμφορήσεις αίματος προς τον εγκέφαλον ιδίως υποκειμένους, τους οποίους η χρήσις πολλού και καθαρού ύδατος ως εν παρόδω λέγομεν ωφελεί, και τους εις την πολυσαρκίαν ρέποντας». Και γράφει τέλος με σιγουριά ότι «οι ζυθοπόται γενικώς καθίστανται πολύσαρκοι».

Κατά τα άλλα, σύμφωνα με τον κ. Λαμπρίδη, η μπίρα είναι ό,τι καλύτερο σε σύγκριση με τα άλλα οινοπνευματώδη ποτά που έχουν περισσότερο αλκοόλ και που προκαλούν πολλές βλάβες. Στο στόχαστρό του μπαίνει ιδιαίτερα το «διεστραμμένον ρακί».

Τα χρόνια πριν την απελευθέρωση της πόλης, οι διαφημίσεις μπίρας (με τις εισαγωγές να επικρατούν) δίνουν το παρών στον τοπικό Τύπο. Το 1911, εμπορικός αντιπρόσωπος διαφημίζει την μπίρα Μπομόντη (σ.σ. Bomonti, η οποία θεωρείται η πρώτη τούρκικη μπίρα) με τόπο «καταγωγής» την κοσμοπολίτικη Κωνσταντινούπολη. «Το θαυμάσιον τούτο ποτόν αληθές νέκταρ υπερέχει όλων των ευρωπαϊκών ζύθων καθότι κατασκευάζεται ειδικώς με τα διαυγή γλυκεά ύδατα της περίφημου πηγής Κοτζά-Τάς (Κωνσταντινούπολη) άνευ αλκοόλ, εινε καθαρτικόν και υγιεινότατον» τονίζεται στη διαφήμιση. Άλλοι πάλι προτιμούν άλλες μπίρες. «Είνε κρίμα να φουσκώνη κανείς με νερόν, όταν έχει τόσο ευθυνήν, κατάψυχρον και δροσιστικήν μπίραν ως η Μπίρα του Μονάχου» επισημαίνεται σε διαφήμιση που φιλοξενείται στην εφημερίδα «Ήπειρος» το 1911 («Επιχειρηματικές διαδρομές στα προπολεμικά Γιάννενα», Κωνσταντίνος Κωστούλας). Το καφενείον Μιλέτ Μπαχτσέ (που βρισκόταν στην περιοχή των Αμπελοκήπων) προσπαθεί να προσελκύσει πελάτες με την «μπίρα σπάτεν» (της βαυαρικής ζυθοποιίας Spaten).

Τη δεκαετία του ’60, τα Γιάννενα έχουν μια πιο άμεση επαφή με την μπίρα, από άποψη πρωτογενούς τομέα. Η ζυθοποιία «Φιξ» φυτεύει δεκάδες στρέμματα με λυκίσκο στην περιοχή του Κουτσελιού και παράλληλα δημιουργεί ένα ξηραντήριο (το κτίριο, που παραμένει όρθιο αν και με πολλά προβλήματα, έχει την υπογραφή του αρχιτέκτονα του Τάκη Ζενέτου).

Σήμερα, με τα πράγματα να έχουν αλλάξει δραματικά, στην Ελλάδα υπάρχει μια τάση επιστροφής στην παρασκευή μπίρας μέσω της δημιουργίας μικρών κυρίως ζυθοποιείων.


* Η κεντρική φωτογραφία που απεικονίζει τη συλλογή λυκίσκου στην περιοχή Φιξ στο Κουτσελιό, είναι από το προσωπικό αρχείο της Λ. Πιπεριά-Παπαδοπούλου

200 λέξεις απομένουν.
σχετικα αρθρα