Αγρόκτημα Κατσικά: Τι προβλέπει το σχέδιο για την αξιοποίησή του

Μετά από τρία χρόνια, η μελέτη αξιοποίησης του αγροκτήματος Κατσικά είναι έτοιμη. Ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης, κατά τη συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής στις 24 Οκτωβρίου, μοίρασε στους επικεφαλής των παρατάξεων της αντιπολίτευσης ένα έγγραφο με τη συνοπτική παρουσίαση του μάστερ πλαν.

Τη σχετική μελέτη για την αξιοποίηση του αγροκτήματος, με κατεύθυνση τη δημιουργία ενός πάρκου αγροτικής καινοτομίας, την είχε αναθέσει το 2022 η Περιφέρεια Ηπείρου στο Εργαστήριο Στρατηγικού Σχεδιασμού και Διεπιστημονικής Κριτικής CRISIS του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων μέσω προγραμματικής σύμβασης με προϋπολογισμό 124.000 ευρώ.

Έναν χρόνο πριν, τον Απρίλιο του 2021, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είχε παραχωρήσει στην Περιφέρεια Ηπείρου, μετά από αίτημα της τελευταίας, την έκταση των περίπου 1000 στρεμμάτων –συνοδεία των 13 εγκαταλελειμμένων κτιρίων του πρώην Γεωργικού Σταθμού Κατσικά- με σκοπό τη δημιουργία του πάρκου αγροτικής καινοτομίας. Στις αρχές του 2025, έγινε τροποποίηση της απόφασης παραχώρησης, ενσωματώνοντας στις χρήσεις χώρους αναψυχής και εκδηλώσεων, πρότυπη αγορά για παραγωγούς αγροτικών προϊόντων, σταβλικές εγκαταστάσεις και αθλητικές υποδομές. Υπενθυμίζεται ότι σε μια «γωνία» του αγροκτήματος, ο περιφερειάρχης έχει χωροθετήσει το περίφημο πρώην κλειστό γήπεδο ξιφασκίας.

Το πρώην κλειστό γήπεδο ξιφασκίας δεν περιλαμβανόταν στην ανάθεση της μελέτης αξιοποίησης του αγροκτήματος, καθώς αυτή η αθλητική υποδομή ακολουθεί τον… δικό της δρόμο (όχι αυτόν που θα επιθυμούσε η περιφερειακή αρχή Ηπείρου).

Το μάστερ πλαν λοιπόν, που αφορά χωροταξικό σχεδιασμό, περιλαμβάνει διάφορες χρήσεις. Όπως αναφέρεται δε στη συνοπτική παρουσίαση της πρότασης, «στόχος είναι η δημιουργία ενός ερευνητικού και εκπαιδευτικού campus που αναδεικνύει τη σύνδεση ανθρώπου, τεχνολογίας, φύσης προωθώντας ταυτόχρονα την καινοτομία στον αγροτικό τομέα. Ταυτόχρονα, το νέο πάρκο συνιστά, ισότιμα, έναν νέο σύγχρονο δημόσιο χώρο αναψυχής, εκπαίδευσης, αθλητισμού με κεντρικό θέμα την αγροκτηνοτροφική πολιτιστική κληρονομιά και το μέλλον της».

Σύμφωνα λοιπόν με το συνοπτικό μάστερ πλαν, το πάρκο αγροτικής καινοτομίες προτείνεται να οργανωθεί χωρικά σε τρεις ενότητες: Οργανική φάρμα και περιαστικό πάρκο πόλης Ιωαννίνων, στην περιοχή εκτός σχεδίου δόμησης, και χρήσεις αγοράς-πολιτισμού-αναψυχής στην εντός σχεδίου περιοχή.

Εντός σχεδίου βρίσκεται το τμήμα του αγροκτήματος που είναι κοντά στον δρόμο. Εκεί που βρίσκονται όλα τα κτίρια (δίπλα από τη Γαλακτοκομική Σχολή), μεταξύ των οποίων και ο γεωργικός σταθμός.

Το σχέδιο προβλέπει τη μετατροπή των κτιρίων αυτών σε χώρους για εκπαιδευτικά σεμινάρια, εργαστήρια, χώρους για εκδηλώσεις πολιτισμού και αναψυχής, χώροι εμπορίας των προϊόντων που παράγονται στην οργανική φάρμα. Και φυσικά το παρών δίνουν τα ερευνητικά κέντρα για τα αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά και για τη γενετική βελτίωση των ντόπιων φυλών, τα οποία ο περιφερειάρχης κ. Καχριμάνης έχει εξαγγείλει… εδώ και χρόνια, όπως και μια αγορά παραγωγών τοπικών αγροτικών προϊόντων. Αναφορά γίνεται και σε ένα Μουσείο Ιστορίας του Γεωργικού Σταθμού.

Το χωρικό αυτό μάστερ πλαν, το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων έχει καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από έναν υπερκείμενο σχεδιασμό: την πρόβλεψη για την επέκταση της οδού Γεννηματά μέχρι την Εγνατία οδό, στο ύψος του Κουτσελιού που «διασχίζει» το αγρόκτημα Κατσικά.

Βασικό στοιχείο οργάνωσης του αγροκτήματος αποτελεί ένας πεζόδρομος-ποδηλατόδρομος που ξεκινά από τις εγκαταστάσεις και καταλήγει στο ανάχωμα Ανατολής-Κατσικά, στον παραλίμνιο ποδηλατόδρομο-πεζόδρομο. Στην κατάληξη του πεζόδρομου αυτού (σ.σ. υπάρχει ήδη ένας χωματόδρομος) προτείνεται η κατασκευή ενός παρατηρητηρίου και μιας μικρής προβλήτας. Εκατέρωθεν του πεζόδρομου, προβλέπονται υποδομές υπαίθριου αθλητισμού και αναψυχής.

Όσον αφορά την περιοχή της οργανικής φάρμας, έκτασης 400 στρεμμάτων, σε αυτήν συγκεντρώνονται εγκαταστάσεις όπως στάβλοι (που υπάρχουν σήμερα), δεξαμενές κλπ, ένας βοτανικός κήπος και καλλιέργειες τοπικών ποικιλιών όπως μηλιές, αχλαδιές κλπ.

«Με όχημα τον ολιστικό σχεδιασμό και τις αρχές της αειφορίας, η μελέτη επαναπροσδιορίζει τη σχέση πόλης και υπαίθρου, αναδεικνύοντας την Ήπειρο σε πεδίο πρότυπης αγροτικής καινοτομίας και κοινωνικής συμμετοχής. Το εγχείρημα δεν επιδιώκει μόνο τη δημιουργία ενός σύγχρονου πολυλειτουργικού θεματικού πάρκου, αλλά τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου συμβίωσης ανθρώπου και τοπίου, ικανού να λειτουργήσει ως υπόδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης για τον 21^ο αιώνα» αναφέρεται στη μελέτη.

Ωστόσο, για να υπάρξει μια πιο σαφής εικόνα για το τι προτείνει ακριβώς αυτό το (χωρικό) μάστερ πλαν, θα πρέπει να γίνει μια αναλυτική παρουσίασή του από την Περιφέρεια Ηπείρου και την ομάδα του Εργαστηρίου CRISIS του Τμήματος Αρχιτεκτόνων-Μηχανικών. Μέσα από μια τέτοια παρουσίαση, θα αποσαφηνιστεί σε ποιο βαθμό έχουν ληφθεί υπόψη οι διάφοροι σχεδιασμοί, όπως το υπό εκπόνηση Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο και το υπό εκπόνηση σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος της Λίμνης Παμβώτιδας.

Aπό εκεί και πέρα, υπάρχει και κάτι ουσιώδες: Αν η Περιφέρεια Ηπείρου έχει σχέδιο για την υλοποίηση –άρα τη χρηματοδότηση- του «θεματικού πάρκου αγροτικής καινοτομίας», όπως και για τη διαχείρισή του. Γιατί αλλιώς και πάλι ένα μάστερ πλαν θα καταλήξει σε ένα συρτάρι για πολλά χρόνια ή ίσως για πάντα. Έχουν περάσει τρία χρόνια από τότε που η Περιφέρεια Ηπείρου μοίραζε στο Περιφερειακό Συμβούλιο τις φωτορεαλιστικές εικόνες ενός άλλου πρότζεκτ: του πρώην κλειστού ξιφασκίας. Τα δοκάρια του οποίου, παρεμπιπτόντως, βρίσκονται αποθηκευμένα, ακόμη, στην «καρδιά» του αγροκτήματος Κατσικά.